CƠM SINH VIÊN
 

Thời sinh viên ở Sài Gòn, trong cặp sách của các sinh viên tỉnh lẻ như chúng tôi, ngoài giáo trình và vở ghi, thường có thêm một thứ rất quan trọng: một cái chén và một đôi đũa. Không phải để học nấu ăn, mà để… sinh tồn.
Cái chén được bọc kỹ bằng áo thun cũ hay tờ báo, đặt ở ngăn trong cùng của cặp. Bởi vì nếu đang ngồi học mà bỗng nghe “rổn…”, rồi “bể!”, thì coi như hôm đó khỏi ăn cơm. Bể chén đồng nghĩa với nhịn đói. Mà nhịn đói giữa Sài Gòn thì không lãng mạn chút nào.



Có lần đang giờ học, giảng viên đang giảng bài rất say sưa, cả lớp bỗng quay đầu lại vì một tiếng động nhỏ nhưng đau lòng. Một bạn cúi gằm mặt, mở cặp ra nhìn cái chén vỡ. Không ai nói gì, nhưng ai cũng hiểu: tối nay bạn đó sẽ ...
Tôi ở chung phòng trọ với một người bạn. Cuộc sống của chúng tôi xoay quanh : giảng đường,thư viện và
những bữa cơm tập thể
. Bữa sáng bụng đói vẫn đi học.Buổi trưa và bữa chiều ăn cơm tập thể.Cơm tập thể có qui định giờ giấc như sau:
Bữa trưa từ mười giờ rưỡi đến mười hai giờ rưỡi .Buổi chiều từ bốn giờ đến sáu giờ rưỡi. Nhưng nếu hôm nào không có giờ học, chúng tôi phải đến trước nửa tiếng để canh giờ ăn cơm.
Một suất cơm bốn người ăn. Cơm có lẫn bông cỏ ,tô canh rau lỏng và dĩa rau muống già đen xì, có hôm có một lát thịt mỡ mỏng bằng ngón tay út nằm trong tô canh rau lỏng .
Miếng mỡ đó rất đặc biệt: không ai dám gắp trước, vì ai cũng nhường nhau. Cuối cùng, bạn nào ăn chậm nhất thì ăn miếng thịt mỡ đó.
Những hôm có giờ học ra trễ tình cờ ăn cùng suất cơm với các bạn nữ,trong mâm cơm có nhiều món ăn hơn vì quà quê của của các bạn ấy.Những hôm như vậy cơm còn dư nhiều nên chúng tôi gói mang về.
Bữa tối hôm đó trong phòng trọ mới thật sự là “cao lương mỹ vị”. Cơm nguội chan nước lã cho mềm, chấm với muối hột. Muối hột không phải lúc nào cũng tinh khiết, thỉnh thoảng còn lẫn chân gián, cánh gián. Trước khi ăn phải nhặt ra, để qua một bên, rồi mới thong thả đưa cơm lên miệng, vừa ăn vừa vui...
Ăn xong, chúng tôi thường nhìn nhau cười. Cười vì đói mà vẫn còn cơm. Cười vì nghèo mà chưa đến nỗi ngã gục.
Còn hôm nào không có cơm thừa mang về, chúng tôi phải ngủ trước chín giờ tối. Không phải vì buồn ngủ, mà vì nếu thức sẽ đói. Đói mà không có gì ăn thì chỉ còn cách ngủ cho quên.
Tôi nhớ một đêm Noel, ngoài đường, Sài Gòn sáng rực, người ta nắm tay nhau đi dưới ánh đèn. Còn trong phòng trọ nhỏ, tôi và đứa bạn cúi đầu học bài, chuẩn bị thi. Không cây thông, không quà, chỉ có tiếng quạt máy và những ước mơ còn rất mỏng.
Thời gian trôi đi. Rồi chúng tôi cũng lớn lên.
Sau này, khi cuộc sống đã tạm gọi là tử tế, tôi và người bạn năm xưa gặp lại nhau trong bữa cơm thân mật gia đình nhà bạn. Trên bàn ăn là những món ăn thịnh soạn , chung quanh rộn tiếng cười của các đứa bé là con của bạn. Tôi kể lại chuyện ngày xưa — những bữa cơm nguội, những hạt muối hột còn dính chân gián, cánh gián.
Mấy đứa nhỏ tròn mắt nghe, như đang nghe chuyện cổ tích. Còn chúng tôi thì cười rất khẽ, vì hiểu rằng đó là những ngày không dễ gì quay lại, nhưng cũng không thể nào quên.
Và sau cùng, tôi nhận ra:
Có những năm tháng cực khổ đến mức chỉ cần nhớ lại thôi cũng đủ làm mình biết ơn hiện tại.
Và có những bữa cơm nghèo ngày xưa,
đã âm thầm dạy chúng tôi cách ăn chậm,
sống tử tế,
và không bao giờ coi nhẹ
một hạt muối,
một chén cơm,
hay một quãng đời đã đi qua.

VietBF@sưu tập