Vị đời trong tách cà phê, tách trà
 

Uống cà phê là nếm hương vị đắng. Uống trà để nếm hương vị chát. Không hẳn như thế đâu. Đắng và chát đều nằm trong tách cà phê và tách trà.

Cà phê đắng là do chất caffeine gây ra. Trà đắng cũng do caffeine. Nhưng trà lại đắng ít hơn do ít caffeine hơn. Cà phê chát vì còn sót lại tannins. Trà chát hơn cà phê vì có nhiều tannins hơn. Dĩ nhiên, còn nhiều chất phụ gia nữa cũng góp phần vào vị đắng và chát của cà phê và trà.

Còn biết bao chuyện để nói về vị chát và đắng. Cà phê đắng từ lúc đem đi rang – rang nhẹ, đắng dịu, rang mạnh, đắng gắt. Trà chát từ thuở ban đầu, từ lúc hái trà rồi lên để men. Trà xanh vị chát thanh. Trà đen vị chát đậm. Đó là chưa kể cách để pha trà, một nghệ thuật rất tinh tế để thưởng thức trà.

Có lần tôi ra Hà Nội, ghé quán trà ven đường, ngồi bệt trên bậc thềm nhà, gọi một "cốc trà". Sẵn có cái điếu cày bên cạnh, lấy kéo luôn một hơi.

Hồi đó quán cà phê ở Hà Nội hầu như không có, nếu có, chỉ là cửa hàng quốc doanh. Quán trà ven đường mới là "cửa hàng tư doanh", góc đường nào cũng thấy cả. Bàn ghế chỉ là cái thúng, cái mẹt và ghế bệt, cao chưa tới một tấc. Ngoài Bắc, người ta uống trà, trong Nam thì cà phê.

Tôi nhớ những năm 71-72, khi chiến cuộc lên cao. Bạn bè tôi nhiều thằng phải đi nhập ngũ. Về phép, tụi nó trưởng thành hẳn lên, kéo nhau vào quán cà phê, nếm vị đắng cuả ly cà phê nhỏ giọt.

Ngồi ở quán trà Hà Nội, tôi tự hỏi, các bạn sinh viên ở đây, sau màn "tình nguyện vào Nam chống Mỹ cứu nước" ở trường, họ có ra quán trà, thưởng thức vị chát, và tâm sự riêng với nhau hay không.

Cuộc chiến thật buồn. Kẻ đắng người chát. Đắng và chát lẫn lộn, xen kẽ vào nhau, như tách cà phê và tách trà.

Tôi uống được trà, và uống từ hồi còn nhỏ. Mẹ tôi mua lá trà tươi từ người bán dạo về pha cả ấm trà lớn. Không thích cũng phải uống. Uống riết rồi quen. Sau này lớn, theo bè theo bạn, tôi không uống trà nữa, nếu có chỉ là…trà đá. Ra Hà Nội lần đó, tôi mới nếm lại vị trà. Trà quá đậm và chát. Chỉ có thể nhấm nháp chút ít.

Bây giờ lớn tuổi, tôi vẫn uống cà phê, ngày vài ly. Phải là dark coffee, rang đậm–đắng đậm. Tôi quen với vị đắng cà phê.

Đắng và chát đều là vị đời. Cả hai đều có khoảng cách, đều có ít nhiều đắng và chát trộn lẫn vào nhau. Một tách cà phê, một tách trà, mỗi thứ một vị, nhưng đều là cách thức để cho chúng ta nhấm nháp thời gian và, nhớ lại một thời đắng chát.

Bạn muốn đắng hay chát? À không, bạn muốn uống một tách cà phê hay một tách trà?

Vũ Thế Thành