Thế giới có ông vua xe điện mới, không phải Tesla mà là cái tên từng bị Elon Musk coi thường
 

Năm 2011, CEO Tesla Elon Musk từng công khai coi thường BYD, cho rằng nhà sản xuất xe điện Trung Quốc này không đủ tầm để trở thành đối thủ. Thế nhưng sau gần 14 năm, cục diện đã hoàn toàn đảo chiều: BYD chính thức vượt Tesla để trở thành hãng bán xe điện lớn nhất thế giới.

Theo số liệu năm 2025 vừa được hai công ty công bố, BYD đã bán ra 2,26 triệu xe điện, tăng gần 28% so với năm trước. Trong khi đó, Tesla chỉ giao được 1,6 triệu xe, giảm 8,6% – mức sụt giảm hằng năm lớn nhất trong lịch sử hãng và là năm thứ hai liên tiếp doanh số đi xuống.

Đáng chú ý, BYD đạt được vị trí số một dù chưa bán xe điện tại thị trường Mỹ, trong khi Trung Quốc lại là thị trường lớn thứ hai của Tesla.

Doanh số Tesla lao dốc

Trong quý IV/2025, Tesla chỉ bán được khoảng 418.000 xe, giảm 15,6% so với cùng kỳ năm trước và thấp hơn nhiều so với mức kỷ lục toàn cầu của quý III. Nguyên nhân chính là làn sóng mua xe sớm của người tiêu dùng Mỹ trước khi khoản tín dụng thuế 7.500 USD cho xe điện hết hạn vào ngày 1/10.

Tesla không công bố doanh số theo từng thị trường, nhưng theo báo cáo tài chính, thị trường Mỹ đóng góp gần một nửa doanh thu của hãng. Các hãng xe khác cũng được dự báo sẽ ghi nhận doanh số xe điện yếu tại Mỹ trong ba tháng cuối năm 2025.

Sau giai đoạn tăng trưởng bùng nổ, từng có thời điểm lượng xe giao của Tesla tăng gần 50% mỗi năm, công ty bắt đầu chững lại từ năm 2024 với mức giảm nhẹ 1%. Sang năm 2025, đà giảm trở nên rõ rệt hơn khi Tesla đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ BYD và các hãng ô tô truyền thống, cùng với phản ứng tiêu cực của người tiêu dùng trước các hoạt động chính trị gây tranh cãi của Elon Musk tại Mỹ và châu Âu.

Đầu năm nay, khi Musk giữ vai trò lãnh đạo Bộ Hiệu quả Chính phủ trong chính quyền Trump, nhiều cuộc biểu tình đã nổ ra trước các showroom Tesla tại Mỹ và châu Âu, thậm chí xuất hiện các vụ phá hoại xe và cơ sở của hãng.

Để đối phó với việc mất ưu đãi thuế, Tesla tung ra các phiên bản giá rẻ hơn của Model 3 và Model Y, thấp hơn khoảng 5.000 USD so với bản cao cấp. Tuy nhiên, các phiên bản này có tầm hoạt động ngắn hơn và bị cắt giảm một số tính năng, khiến sức hấp dẫn không hoàn toàn bù đắp được sự suy giảm nhu cầu.

BYD lớn mạnh nhưng không dễ thở

Ở chiều ngược lại, BYD giành được ngôi vị dẫn đầu toàn cầu trong bối cảnh thị trường nội địa Trung Quốc cạnh tranh khốc liệt và chiến tranh giá kéo dài. Áp lực này buộc hãng xe có trụ sở tại Thâm Quyến phải đẩy mạnh mở rộng ra thị trường quốc tế, dù chiến lược giá thấp khiến BYD bị giám sát chặt chẽ và đối mặt với các rào cản thuế quan tại một số quốc gia.

Tổng doanh số của BYD, bao gồm cả xe điện và xe hybrid, đạt hơn 4,6 triệu xe trong năm qua, nhưng tốc độ tăng trưởng đã chậm lại, thấp nhất trong vòng 5 năm. Lợi nhuận của công ty cũng sụt giảm trong quý II và quý III/2025.

Dù thị trường ô tô Trung Quốc đã bớt “đông đúc” hơn, mức độ cạnh tranh vẫn rất cao với khoảng 150 thương hiệu và hơn 50 nhà sản xuất xe điện. Các đối thủ như Geely, Leapmotor hay Xiaomi – hãng chỉ mới ra mắt xe điện đầu tiên năm 2024 – đang dần bào mòn thị phần của BYD.

Từ mức đỉnh 35% năm 2023, thị phần BYD giảm còn 29% trong 11 tháng đầu năm 2025. Trong khi doanh số BYD giảm hơn 5% so với cùng kỳ năm trước, Geely lại tăng trưởng gần 90%.

Phát biểu tại cuộc họp nhà đầu tư tháng 12, Chủ tịch kiêm CEO Vương Truyền Phúc thừa nhận lợi thế công nghệ của BYD đang bị thu hẹp và sự khác biệt hóa sản phẩm chưa đủ mạnh, nhưng khẳng định công ty sẽ sớm tung ra các công nghệ mới.

Bất chấp doanh số suy yếu, cổ phiếu Tesla vẫn tăng 18,6% trong năm 2025. Giới đầu tư dường như đang đặt niềm tin vào các kế hoạch dài hạn của Elon Musk, bao gồm đội xe robotaxi và “đội quân” robot hình người mà ông tuyên bố sẽ sớm triển khai.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy dịch vụ robotaxi của Tesla hiện mới chỉ hoạt động hạn chế tại hai khu vực là Austin (Texas) và San Francisco, còn rất xa so với lời hứa phục vụ một nửa dân số Mỹ vào cuối năm.

Cuộc đua xe điện toàn cầu vì thế đang bước sang giai đoạn mới: Tesla không còn độc chiếm vị thế tiên phong, trong khi BYD đã vươn lên dẫn đầu nhưng cũng phải đối mặt với những thách thức ngày càng lớn.

VietBF@sưu tập