Việc Mỹ bắt cóc Maduro có chứng minh Trung Quốc chỉ là một con hổ giấy?
 

Phản ứng của Trung Quốc đối với chiến dịch quân sự của Mỹ tại Venezuela , dẫn đến việc bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro, đã bộc lộ những điểm yếu cơ bản trong khả năng triển khai sức mạnh của nước này ra ngoài khu vực lân cận.

Bắc Kinh gọi chiến dịch này là "vô cùng gây sốc" và là "sự vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế", yêu cầu thả Maduro ngay lập tức và cố gắng tự định vị mình là người bảo vệ "trật tự quốc tế dựa trên luật lệ".

Ông Tập Cận Bình lên án điều mà ông mô tả là "hành vi bắt nạt đơn phương", một cách nói bóng gió ám chỉ đến chiến dịch này.

Trung Quốc kêu gọi triệu tập cuộc họp của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, nhưng cuộc họp này không mang lại kết quả gì. Ngoài các tuyên bố ngoại giao, Trung Quốc hoàn toàn không làm gì cả.

Trung Quốc và Venezuela từ lâu đã duy trì mối quan hệ kinh tế và quân sự mạnh mẽ, trong đó Trung Quốc là đối tác thương mại lớn thứ hai của Venezuela sau Hoa Kỳ.

Venezuela là một trong những đối tác chiến lược quan trọng, được coi là "toàn diện" của Trung Quốc tại Mỹ Latinh.

Ngày 2 tháng 1, nhà ngoại giao Trung Quốc Khâu Tiểu Kỳ đã gặp gỡ Maduro, tái khẳng định rằng “Trung Quốc và Venezuela là đối tác chiến lược lâu dài” và cam kết tăng cường quan hệ song phương. Chỉ trong vòng 24 giờ, Hoa Kỳ đã phát động chiến dịch và bắt giữ Maduro.

Để bào chữa cho Bắc Kinh, cần phải nói rằng Trung Quốc không thể làm được nhiều, cả về kinh tế lẫn quân sự . Trung Quốc là một nước xuất khẩu lớn sang Hoa Kỳ.

Việc cắt giảm xuất khẩu chỉ gây thiệt hại cho nền kinh tế Trung Quốc đồng thời củng cố nỗ lực của Tổng thống Trump trong việc tách rời nền kinh tế Mỹ khỏi Trung Quốc.

Các phương tiện truyền thông thường đưa tin rằng Trung Quốc là một chủ nợ lớn của Hoa Kỳ, nhưng những báo cáo này thường đề cập đến việc Trung Quốc mua các công cụ nợ của Hoa Kỳ, chẳng hạn như trái phiếu kho bạc và trái phiếu của các cơ quan chính phủ Hoa Kỳ, chứ không phải các khoản vay trực tiếp.

Những trái phiếu này là các nghĩa vụ nợ có ngày đáo hạn cụ thể trong tương lai. Ngay cả khi Trung Quốc bán tháo chúng trên thị trường mở ngày hôm nay, Hoa Kỳ cũng không phải trả lại khoản tiền gốc cho đến khi ngày đáo hạn đến.

Do đó, động thái như vậy sẽ gây ra rất ít thiệt hại trực tiếp cho nền kinh tế Mỹ.

Hơn nữa, việc bán trái phiếu ồ ạt sẽ đẩy giá xuống, làm giảm giá trị các khoản trái phiếu mà Trung Quốc đang nắm giữ.

Vào thời điểm đó, Bộ Tài chính Hoa Kỳ có thể can thiệp và mua lại trái phiếu trên thị trường mở với giá chiết khấu, điều này thực sự sẽ có lợi cho Hoa Kỳ.

Xét về mặt quân sự , dù sở hữu sức mạnh quân sự lớn thứ ba thế giới, Trung Quốc lại thiếu khả năng triển khai sức mạnh ra xa biên giới. Nước này chỉ có hai căn cứ quân sự bên ngoài lãnh thổ Trung Quốc, trong khi Hoa Kỳ duy trì khoảng 800 căn cứ.

Quan trọng hơn, Trung Quốc không có khả năng triển khai sức mạnh quân sự ở Mỹ Latinh. Bắc Kinh đã điều một tàu bệnh viện và một tàu tình báo đến khu vực này vào năm 2025, nhưng khi Hoa Kỳ hành động, Trung Quốc hoàn toàn bất lực.

Trung Quốc nhìn chung không muốn mạo hiểm điều tàu chiến vào vùng biển Caribe. Ngoại lệ duy nhất là việc triển khai hạn chế ba tàu chiến Trung Quốc đến Cuba vào năm 2015, khi chúng đến thăm để kỷ niệm 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao và tham gia cuộc tập trận hải quân chung với Hải quân Cuba.

Hệ thống phòng không có nguồn gốc từ Trung Quốc của Venezuela, bao gồm radar JYL-1 và các hệ thống khác từ Tập đoàn Công nghệ Điện tử Trung Quốc, đã hoàn toàn sụp đổ khi đối mặt với chiến tranh điện tử và các cuộc tấn công chính xác của Mỹ.

Chiến dịch này đã cho thấy rằng các thiết bị quân sự của Trung Quốc không thể hoạt động hiệu quả dưới sự can thiệp mạnh mẽ và các cuộc tấn công đa lĩnh vực từ một đối thủ tinh vi.

Lực lượng Mỹ đã tiến vào Venezuela mà không bị phát hiện và bắt sống tổng thống mà không có thương vong nào cho phía Mỹ. Ông là người được bảo vệ nghiêm ngặt nhất trong cả nước.

Mặc dù Trung Quốc đã đầu tư rất lớn vào Venezuela, với hơn 50 tỷ đô la Mỹ tiền cho vay, chiếm khoảng một phần ba tổng số tiền cho vay của Trung Quốc vào khu vực Mỹ Latinh, cùng với việc bán vũ khí quân sự quy mô lớn trị giá khoảng 615 triệu đô la Mỹ trong thập kỷ qua, và Venezuela là một quốc gia sản xuất dầu mỏ lớn, nhưng điều này vẫn chưa đủ lý do để Trung Quốc tiến hành hành động quân sự.

Việc Tổng thống Trump bắt giữ Maduro chỉ vài giờ sau khi ông này gặp gỡ Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho thấy Trump không hề coi trọng Trung Quốc. Ông ta không cảm thấy bị đe dọa bởi Trung Quốc và sẽ làm những gì ông ta tin là tốt nhất cho nước Mỹ ngay cả khi Trung Quốc phản đối.

Việc Trung Quốc không có bất kỳ phản ứng thực chất nào sẽ gửi một thông điệp tới tất cả các đồng minh của Trung Quốc rằng Trung Quốc là một đối tác không đáng tin cậy và rằng cái gọi là “quan hệ đối tác chiến lược toàn diện” với Venezuela, tình anh em sắt đá với Pakistan và quan hệ đối tác không giới hạn với Nga đều có những giới hạn rõ ràng.

Nếu đây là những giới hạn dành cho các đối tác thân cận và có tầm quan trọng chiến lược nhất của Trung Quốc, thì những giới hạn đó phải nghiêm ngặt hơn đến mức nào đối với các đối tác toàn cầu khác như Iran, và thậm chí còn nghiêm ngặt hơn nữa đối với các đối tác ở Mỹ Latinh, những quốc gia tuy có tầm quan trọng chiến lược nhưng lại có vai trò tương đối thấp trong các kế hoạch và chiến lược tổng thể của Trung Quốc.

Hiện tại, khả năng Trung Quốc tham chiến vì Đài Loan vẫn còn cao, mặc dù chưa rõ, nhưng chúng ta đã biết Trung Quốc sẽ không mạo hiểm bị lôi kéo vào một cuộc chiến vì Nga và đang tránh xa chiến tranh với Iran. Không có lý do gì để tin rằng Trung Quốc sẽ gây chiến vì Venezuela.

Chiến dịch này đã gửi một thông điệp rõ ràng tới khu vực Mỹ Latinh rằng “chỉ có một cường quốc duy nhất ở châu Mỹ”.

Chiến dịch ở Venezuela đã phơi bày Trung Quốc đúng như những gì giới phê bình vẫn luôn khẳng định: hùng biện mạnh mẽ, đầu tư kinh tế dồi dào, nhưng về cơ bản không có khả năng dùng sức mạnh thực sự để hiện thực hóa các lập trường ngoại giao của mình khi bị Hoa Kỳ thách thức.