Vì sao nhiều người lại chọn hỏi AI về bệnh tật trước khi đến gặp bác sĩ?
 

Nếu phải đợi 10 ngày hoặc lâu hơn mới gặp được bác sĩ, bạn có hỏi AI trước hay không?

(Minh họa)
AI bước vào phòng khám, theo cách thức mà không ai ngờ tới​
Hãy tưởng tượng xem, khi bạn cảm thấy sức khỏe không ổn, nhưng lịch hẹn với bác sĩ gia đình phải chờ cả tuần, thậm chí còn lâu hơn. Trong bối cảnh đó, nhiều người đã chọn cách đơn giản hơn, mở trình duyệt hoặc ChatGPT và hỏi thẳng: "Tôi đang bị gì?"

Một cuộc nghiên cứu trên toàn quốc tại Vương quốc Anh cho thấy điều này không còn là hiện tượng cá biệt. Cứ 5 người thì có 3 người đã sử dụng AI để tự chẩn đoán lấy sức khỏe. Họ tra hỏi về triệu chứng, tác dụng phụ của thuốc, phương án điều trị, thậm chí cách để cải thiện lối sống. Đáng chú ý hơn, có đến 11% số người được hỏi, nói rằng AI thực sự đã giúp cho sức khỏe của họ thấy tốt lên, chớ không chỉ là cảm giác yên tâm tạm thời.

Nguyên nhân sâu xa khá dễ hiểu. Thời gian chờ trung bình để gặp bác sĩ gia đình ở Anh hiện khoảng 10 ngày, với nhiều người đó là "quá lâu". Kể từ đầu năm 2025, các truy vấn kiểu "tôi bị bệnh gì?", "triệu chứng này là sao?" hay "tác dụng phụ" có chiều hướng tăng mạnh, phản ảnh ra rõ sự sốt ruột và nhu cầu được trả lời ngay lập tức.

AI đang được sử dụng để hỏi han những gì?​
Khi nhìn sâu vào cách thức mà mọi người dùng AI cho sức khỏe, việc kiểm tra các triệu chứng là đứng đầu, chiếm hơn 60%. Một nửa trong số người sẽ hỏi AI về tác dụng phụ của căn bệnh hoặc thuốc điều trị. Gần 40% trong số đó tìm lời khuyên về lối sống và phương pháp chăm sóc sức khỏe. Đáng chú ý hơn, cứ 5 người thì có 1 người sử dụng AI để tìm sự hỗ trợ về sức khỏe tâm thần, từ gợi ý phương pháp trị liệu đến chiến lược đối phó, xem ChatGPT như một "chuyên gia trị liệu ảo".

Khoảng cách giữa các thế hệ già trẻ được thể hiện ra rất rõ nét. Nhóm người 18 đến 24 tuổi có đến 85% thường xuyên sử dụng AI để tìm hiểu về thông tin sức khỏe. Ngay cả nhóm người trên 65 tuổi, vốn được xem là rất thận trọng với kỹ thuất mới mẽ này, vẫn có hơn một phần ba đã sử dụng AI để tự chẩn đoán, chủ yếu để kiểm tra các triệu chứng tốt/xấu.

Lý do không chỉ nằm ở tốc độ khi AI đưa ra câu trả lời. Nhiều người đã thừa nhận họ cảm thấy thoải mái hơn khi nói chuyện với AI thay vì trực tiếp chia sẻ vấn đề sức khỏe với bác sĩ. Điều này đặc biệt thấy rõ ở giới trẻ. Chi phí cũng là một yếu tố, khi một số người tin rằng khi tự tìm hiểu qua AI sẽ giúp cho họ tránh được các khoản khám tư nhân đắt đỏ.

Nhìn một cách tổng quát, phần lớn người ta đánh giá AI có tác động khá tích cực. Hơn 40% trong số đó cho rằng AI có giúp họ "được phần nào", 11% nói là "rất nhiều". Chỉ có một tỷ lệ nhỏ cảm thấy AI không đem lại lợi ích gì, cho thấy niềm tin vào các phương pháp y tế truyền thống vẫn còn rất mạnh.

Tuy nhiên, chính các chuyên gia cũng nhấn mạnh về ranh giới cần được giữ rõ. AI có thể giúp kiến thức hiểu biết ban đầu, gợi ý từ câu hỏi đúng, nhận diện dấu hiệu cần chú ý. Nhưng điều đó không thể thay thế cho bác sĩ trong việc chẩn đoán ra bệnh lý chính xác. Một số căn bệnh nếu không được khám và điều trị đúng cách có thể sẽ trở nặng hơn hoặc trở thành mãn tính.

Điều đáng kỳ vọng nhất có lẽ không phải là AI sẽ thay thế vai trò của bác sĩ, mà là AI sẽ giúp cho con người chủ động hơn với sức khỏe của mình, và từ đó sẽ đến gặp bác sĩ sớm hơn, với sự chuẩn bị tốt hơn.

Khi ChatGPT chính thức bước vào lĩnh vực sức khỏe​
Xu hướng này càng rõ nét hơn khi OpenAI cho ra mắt ứng dụng ChatGPT Health. Mỗi tuần có hơn 230 triệu câu hỏi có liên quan đến sức khỏe được gửi lên nền tảng, cho thấy nhu cầu khổng lồ về thông tin y tế loại này cũng dễ hiểu.

ChatGPT Health cho phép kết nối hồ sơ y tế cá nhân và các ứng dụng chăm sóc sức khỏe như Apple Health, để AI đưa ra câu trả lời sát thực hơn với từng cá nhân, thay vì chỉ là kiến thức chung chung. Dù vậy, OpenAI nhấn mạnh rất rõ, đây không phải công cụ chẩn đoán hay thay thế cho phương pháp chăm sóc y tế chuyên nghiệp. Nó được thiết kế để hỗ trợ, giúp cho người ta hiểu biết thêm kết quả xét nghiệm, theo dõi sức khỏe và đặt câu hỏi đúng, chứ không đưa ra kết luận y khoa chính xác cuối cùng nào.

Chức năng này được thiết kế ra với sự tham gia của hàng trăm bác sĩ trên toàn cầu, tập trung vào tính cách an toàn và minh bạch. Nhưng dù kỹ thuật AI có tiến xa đến đâu, câu hỏi cốt lõi vẫn còn đó: khi con người ngày càng đặt lòng tin vào AI để nắm hiểu cơ thể mình, niềm tin dành cho hệ thống y tế truyền thống sẽ có thay đổi ra sao?

Có lẽ, trong một tương lai không xa, câu hỏi "Bác sĩ ơi, tôi có khỏe không?" sẽ thường được hỏi… đến 2 lần, một lần với AI, và một lần với con người.

Theo artificialintelligen ce