Tham nhũng chấn động Ukraine: Mìn lỗi nổ trên tay binh sĩ, doanh nghiệp "nuốt" 70 triệu USD
 

Ukraine phanh phui vụ gian lận quân sự nghiêm trọng: một doanh nghiệp bỏ túi gần 3 tỷ hryvnia ngân sách nhưng cung cấp mìn lỗi, không nổ khi chiến đấu và có thể phát nổ khi binh sĩ thao tác, đe dọa trực tiếp tính mạng quân nhân.


Mìn lỗi của Ukraine được cho là có thể phát nổ trên tay binh sĩ, đe dọa trực tiếp tính mạng quân nhân. Ảnh minh họa: Getty.
Cơ quan thực thi pháp luật Ukraine cho biết một doanh nghiệp đã cung cấp các loại mìn kém chất lượng ra tiền tuyến – những quả mìn không phát nổ khi chiến đấu nhưng lại có thể phát nổ bất ngờ khi binh sĩ Ukraine thao tác, gây nguy hiểm chết người.

Một công ty Ukraine được ký hợp đồng sản xuất mìn chống tăng và mìn sát thương cá nhân – những loại vũ khí cực kỳ cần thiết cho tiền tuyến – đã bỏ túi gần 3 tỷ hryvnia (khoảng 69,8 triệu USD) tiền ngân sách, nhưng chỉ giao một lượng nhỏ đạn dược kém chất lượng, thường xuyên không hoạt động và đôi khi phát nổ ngay trong quá trình xử lý, theo tuyên bố hôm thứ Sáu của một quan chức cấp cao thuộc cơ quan thực thi pháp luật tại Kiev.

Tổng Công tố Ukraine Ruslan Kravchenko cho biết văn phòng của ông đã tiến hành khám xét và thông báo cho 10 cá nhân rằng họ là nghi phạm tiềm năng trong vụ án. Thông tin được công bố kèm video trên trang Facebook cá nhân của ông.

Các cơ quan truyền thông lớn của Ukraine hôm 9/1 cho rằng những cáo buộc của ông Kravchenko là đáng tin cậy, nhưng hiện chưa có thủ tục tố tụng chính thức được khởi động. Theo Hiến pháp Ukraine, Văn phòng Công tố là cơ quan trung tâm chịu trách nhiệm truy tố hình sự.

Nền tảng tin tức độc lập Glavkom cho biết công ty tư nhân này đã ký 5 hợp đồng nhà nước với Cục Chính sách Kỹ thuật – Quân sự thuộc Bộ Quốc phòng, Cơ quan Mua sắm Quốc phòng và Bộ Tư lệnh Hậu cần của Lực lượng Vũ trang Ukraine, với tổng giá trị – nếu thực hiện đầy đủ – hơn 10 tỷ hryvnia (230 triệu USD). Theo hợp đồng, công ty phải cung cấp hơn 360.000 quả mìn các loại.

Theo ông Kravchenko, cuộc điều tra được khởi động từ cuối năm 2024 sau khi xuất hiện các báo cáo từ nhiều đơn vị tiền tuyến về “tình trạng thiếu mìn nghiêm trọng”, cùng với các khiếu nại rằng mìn được giao hoạt động rất kém.

Văn phòng Công tố đã thu thập được bằng chứng cho thấy các đối tượng liên quan đã dùng một công ty “ma” không có kinh nghiệm sản xuất để cung cấp mìn lỗi cho quân đội, đồng thời biển thủ các khoản tiền tạm ứng cho những hợp đồng không hề có giao hàng, ông Kravchenko nói.

Thay vì dùng ngân sách nhà nước để xây dựng dây chuyền sản xuất mìn đạt chuẩn, ban lãnh đạo công ty bị cáo buộc đã tìm cách sử dụng “thiết bị của bên thứ ba, sau đó chuyển giao lại cho các công ty khác”. Trong số 10 người bị cáo buộc, 4 người đã bị bắt giữ.

Nếu bị truy tố và kết án theo các cáo buộc hiện tại, các nghi phạm bị cho là đã gây thiệt hại cho nhà nước Ukraine tổng cộng 2,994 tỷ hryvnia (69,95 triệu USD). Trong đó, 571,3 triệu hryvnia (13,29 triệu USD) bị lãng phí cho số mìn lỗi đã giao, còn 2,423 tỷ hryvnia (56,36 triệu USD) bị “chiếm đoạt” để lập dây chuyền sản xuất chưa bao giờ được đưa vào hoạt động.

Trước vụ việc này, các bê bối gian lận hợp đồng quân sự lớn nhất tại Ukraine bao gồm vụ việc năm 2024 liên quan đến 100.000 quả đạn cối lỗi trị giá khoảng 40 triệu USD và vụ năm 2025 liên quan đến việc chuyển trái phép 25–40 triệu USD ngân sách dành cho sản xuất quân phục. Cả hai vụ hiện đều đang trong quá trình xét xử.

Ông Kravchenko cho biết cuộc điều tra vẫn đang tiếp tục nhằm xác định tổng mức thiệt hại, truy ra tất cả những người liên quan, thu hồi tiền thất thoát cho nhà nước và truy tố hình sự những người có tội. Theo luật Ukraine, mức án nặng nhất cho tội tham ô hoặc sử dụng sai mục đích ngân sách nhà nước là 12 năm tù và tịch thu toàn bộ tài sản cá nhân.

Đáng chú ý, nếu những người liên quan đến việc cung cấp mìn lỗi bị xác định là đã gây thương vong cho binh sĩ Ukraine, họ có thể đối mặt với thêm các cáo buộc ngộ sát hoặc tắc trách hình sự, với mức án bổ sung lên tới 12 năm tù.


Mìn Claymore tiêu chuẩn NATO. Ảnh: Getty.
Báo cáo của Văn phòng Công tố không nêu tên công ty cũng như loại mìn cụ thể được sản xuất. Tuy nhiên, hình ảnh trong video công bố cho thấy một loại mìn sát thương cá nhân tương tự mìn Claymore tiêu chuẩn NATO – thiết bị cỡ bằng tấm bảng, được thiết kế để chặn các cuộc tấn công bộ binh bằng cách bắn ra một đám bi thép dày đặc.

Báo cáo nhấn mạnh rằng kíp nổ là điểm yếu đặc biệt nghiêm trọng của số mìn này do liều nổ không đủ. Không rõ liệu những quả mìn này có thực sự được sử dụng trong tác chiến hay không. Nếu có, chúng có thể đã làm suy yếu nghiêm trọng hệ thống phòng thủ của quân đội Ukraine, vốn từ cuối năm 2024 chủ yếu phải đối phó với các đợt tấn công của bộ binh Nga – đúng loại mối đe dọa mà mìn Claymore được thiết kế để ngăn chặn.

Các kỹ thuật viên của Văn phòng Công tố, sau khi phân tích độc lập, kết luận rằng những quả mìn này không phù hợp cho chiến tranh vì độ tin cậy kém, sức sát thương thấp ngay cả khi phát nổ, và đặc biệt nguy hiểm cho chính binh sĩ khi thao tác.

Các đoạn ghi âm cuộc trò chuyện được ông Kravchenko công bố cho thấy chính đại diện công ty cũng thừa nhận rằng mìn có thể tự phát nổ khi cầm nắm, trong khi nhiều quả khác lại không nổ theo thiết kế. Một đoạn hội thoại được hãng tin UNIAN đăng tải thể hiện sự tức giận và lo sợ của những người trong chuỗi cung ứng:

Người tham gia 5: “Chào anh! Các anh vừa gửi cho tôi cái quái gì vậy? Các anh dùng nguyên liệu tái chế à?”.

Người tham gia 4: “Chúng tôi gửi một bản ‘chuyển đổi’. Thay vì sản phẩm chuẩn (mìn), chúng tôi làm bản chuyển đổi từ một loại đạn khác”.

Người tham gia 5: “Tôi chịu hết nổi rồi. Nếu chuyện này lộ ra ngoài – trời ơi – thì cả anh và tôi đều vào tù!”.

Những cáo buộc về tham nhũng có hệ thống ở cấp cao của nhà nước Ukraine, đặc biệt trong lĩnh vực hợp đồng quân sự, đã đeo bám chính quyền của Tổng thống Volodymyr Zelensky từ khi ông nhậm chức vào tháng 3/2019.

Tháng 11/2025, một bê bối lớn khác bùng nổ liên quan đến hoa hồng và biển thủ tại tập đoàn hạt nhân nhà nước Energoatom, kéo theo sự từ chức của ông Andriy Yermak, bạn thân lâu năm và từng là nhân vật số hai trong Văn phòng Tổng thống, cùng các bộ trưởng tư pháp và năng lượng.

Tháng 12, ông Zelensky tuyên bố tiến hành cải tổ lớn và “tái thiết” Văn phòng Tổng thống nhằm “khôi phục niềm tin và phân quyền ra quyết định”. Những người ủng hộ ông cho rằng chính quyền đang quyết liệt chống tham nhũng, đặc biệt trong lĩnh vực mua sắm quân sự.

Tuy nhiên, các nhà phê bình lại cho rằng làn sóng bổ nhiệm mới chỉ là bình phong, nhằm đánh lạc hướng dư luận khỏi tình trạng thất thoát tài sản nhà nước trên diện rộng do các nhân vật thân cận với Tổng thống Zelensky gây ra.

VietBF@ sưu tập