Biến lớn ở Iran: Người biểu tình hô tên Reza Pahlavi là ai
 

Một số người tham gia biểu tình ở Iran trong vài ngày qua đã kể với CNN về việc chứng kiến ​​đám đông khổng lồ cũng như bạo lực tàn bạo trên đường phố Tehran, trong đó một phụ nữ cho biết bà đã nhìn thấy "xác người chất đống lên nhau" trong một bệnh viện.

Thái tử lưu vong kiêm nhân vật đối lập nổi bật của Iran, Reza Pahlavi, nói với Newsweek rằng những người biểu tình ở Iran đã được "tiếp thêm sức mạnh" nhờ lời đe dọa của Tổng thống Donald Trump đối với chính quyền cầm quyền ở Tehran, nếu chính quyền này tăng cường đàn áp các cuộc biểu tình.

Ông Pahlavi, người mà tên tuổi thường xuyên được hô vang trong các cuộc biểu tình bắt đầu từ ngày 28 tháng 12, cho biết lời cảnh báo của ông Trump đã tạo ra sự khác biệt trong cách chính quyền cầm quyền phản ứng với tình trạng bất ổn, trong đó ít nhất 48 người đã thiệt mạng và hàng nghìn người bị bắt giữ, theo các nhóm nhân quyền.

Ông Pahlavi cho biết trong email gửi cho Newsweek: "Lời cảnh báo mà ông ấy đưa ra cho chế độ đã mang lại cho người dân tôi sức mạnh và hy vọng lớn lao hơn - rằng không giống như Tổng thống Obama và Tổng thống Biden, những người đã bán đứng người dân Iran, Tổng thống Trump đứng về phía họ".

Ông Pahlavi, 65 tuổi, là con trai lưu vong của Shah Mohammad Reza Pahlavi của Iran, người bị lật đổ trong cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979, cuộc cách mạng đã đưa các nhà lãnh đạo giáo sĩ lên nắm quyền và thành lập Cộng hòa Hồi giáo.

Các cuộc biểu tình nổ ra do sự sụp đổ của đồng tiền Iran, đồng rial, cũng như những khó khăn kinh tế rộng lớn hơn do các lệnh trừng phạt của Liên Hợp Quốc gây ra, đã biến thành sự bất mãn lan rộng đối với chế độ Iran và khiến người biểu tình trên khắp đất nước kêu gọi ông Pahlavi trở lại.

Pahlavi-người đã vận động sự giúp đỡ của ông Trump trong một bài đăng trên Twitter hôm thứ Sáu sau khi tổng thống Mỹ cam kết sẽ giáng một đòn "rất mạnh" vào Iran nếu bạo lực chống lại người biểu tình tiếp diễn, cho biết ông hoan nghênh "những lời cảnh báo rõ ràng của ông Trump đối với các nhà lãnh đạo tội phạm của Cộng hòa Hồi giáo và sự ủng hộ của ông ấy dành cho người dân Iran".

"Điều đó có lẽ đã tạo ra sự khác biệt trong cách thức hành động của chế độ", Pahlavi nói, đồng thời cho biết thêm rằng "người dân Iran đang viết tên ông lên tường và cảm ơn ông ấy".

Ông Pahlavi nói: "Khi chính quyền và lực lượng an ninh nhận thấy rằng đàn áp bạo lực sẽ gây ra hậu quả và người dân Iran sẽ không bị bỏ rơi, điều đó sẽ làm tăng chi phí cho sự tàn bạo và ảnh hưởng đến hành vi bên trong hệ thống".

"Tổng thống Trump không cần phải nghe theo những người được gọi là chuyên gia ở Washington DC hay những người nói với ông rằng chế độ này có thể được cải cách từ bên trong," ông nói. "Tất cả những gì ông ấy cần là lắng nghe người dân Iran trên đường phố, những người đang cầu xin sự giúp đỡ của ông ấy".

Cựu thái tử Iran và hiện là nhân vật đối lập chủ chốt Reza Pahlavi tại Paris năm 2025.

Ngày 9/1, người biểu tình đã xuống đường theo lời kêu gọi của Pahlavi. Ông nhắc lại yêu cầu của mình vào ngày 10/1, kêu gọi tiếp tục các cuộc biểu tình đường phố trong hai đêm nữa để chiếm giữ các trung tâm thành phố.

Những người biểu tình ở Mahdasht, tỉnh Alborz, đã được nhìn thấy đốt lửa trên đường phố vào tối 9/1. Trong một video trên mạng xã hội, có thể nghe thấy khẩu hiệu "Đây là trận chiến cuối cùng, Pahlavi sẽ trở lại", theo hãng tin độc lập Iran International. Hãng tin này cũng cho biết thêm rằng có thể nghe thấy cả khẩu hiệu "Cái chết cho Khamenei", ám chỉ đến Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei.

Trong bài phát biểu hôm 9/1, Đại giáo chủ Khamenei tuyên bố rằng Cộng hòa Hồi giáo sẽ không lùi bước, làm dấy lên khả năng lực lượng an ninh sẽ gia tăng bạo lực đối với người biểu tình.

Tuần này, Chánh án Tòa án tối cao Iran, Gholam-Hossein Mohseni-Ejei, tuyên bố chính quyền "sẽ không khoan nhượng với những kẻ gây bạo loạn". Đây là sự thay đổi so với thông điệp trước đó, khi chính quyền cho rằng các cuộc biểu tình sẽ được cho phép nếu có thể đối thoại với các thương nhân và người biểu tình về các vấn đề kinh tế mà đất nước đang phải đối mặt.

Thi thể người biểu tình 'chất đống'

Trong khi đó, hãng tin CNN đã có bài viết dẫn lời các nhân chứng ở Tehran mô tả sự khủng khiếp của các cuộc biểu tình đang nổ ra.

Một phụ nữ khoảng 60 tuổi và một người đàn ông 70 tuổi kể lại việc nhìn thấy người dân đủ mọi lứa tuổi xuống đường ở thủ đô Tehran của Iran vào thứ Năm và thứ Sáu. Tuy nhiên, vào tối thứ Sáu, lực lượng an ninh trang bị súng trường quân sự đã giết chết “nhiều người”, họ cho biết với điều kiện giấu tên vì lý do an ninh.

Các cuộc biểu tình, bắt đầu từ ngày 28 tháng 12 tại các khu chợ ở Tehran để phản đối lạm phát tràn lan, đã lan rộng ra hơn 100 thành phố, tạo ra thách thức lớn nhất đối với chế độ Iran trong nhiều năm qua.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio hôm thứ Bảy cho biết Mỹ ủng hộ người dân Iran sau khi Tổng thống Donald Trump nhắc lại lời đe dọa hôm thứ Sáu về việc tấn công Iran nếu lực lượng an ninh giết hại người biểu tình.

Cung cấp cái nhìn hiếm hoi về bản chất của các cuộc biểu tình trong bối cảnh internet bị cắt, những người biểu tình ở một khu phố khác của Tehran nói với CNN rằng họ đã giúp đỡ một người đàn ông khoảng 60 tuổi bị thương nặng trong cuộc đàn áp. Ông ta bị khoảng 40 viên đạn găm vào chân và gãy tay, họ cho biết.

Họ đã cố gắng đưa người đàn ông đến bệnh viện để được trợ giúp y tế ở nhiều nơi khác nhau, nhưng cho biết tình hình "hoàn toàn hỗn loạn".

Những người biểu tình khác nói với CNN rằng số lượng người xuống đường nhiều hơn bất cứ điều gì họ từng chứng kiến ​​trước đây, mô tả khung cảnh đó là "đẹp đẽ và đầy hy vọng đến khó tin".

Bài phát biểu trên truyền hình của Đại giáo chủ Iran Ayatollah Ali Khamenei, vào tối thứ Sáu đã thay đổi bầu không khí này. Ngay sau đó, cuộc đàn áp trở nên vô cùng bạo lực, theo lời những người biểu tình.

“Thật đáng buồn, chúng ta có thể phải chấp nhận thực tế rằng chế độ này sẽ không từ bỏ vị thế đã bị đánh bại nếu không có sự can thiệp từ bên ngoài,” một người biểu tình nói với CNN.

Một nhân viên xã hội người Iran tham gia cuộc biểu tình ở Tehran hôm thứ Sáu cho biết tình hình đã trở nên "ác mộng" khi chính quyền tấn công người biểu tình:“Đạn, hơi cay, bất cứ thứ gì bạn có thể nghĩ đến, họ đều bắn ra. Và điều đó thật đáng sợ".

Người này cũng cho biết đã chứng kiến ​​một cô gái bị chích điện vào cổ "cho đến khi bất tỉnh", và con trai của đồng nghiệp cô nằm trong số những người thiệt mạng.

Các nhân viên y tế và nhân chứng Iran đã mô tả những cảnh tượng kinh hoàng khác cho trang tin ủng hộ cải cách IranWire.

Tại Shiraz hôm thứ Sáu, các nhân viên y tế đang chăm sóc một phụ nữ bị bắn vào đầu.

“Tôi chưa từng thấy cảnh tượng nào như thế trong đời,” một nhân viên y tế nói trong video được chia sẻ với IranWire. “Những kẻ vô liêm sỉ đó đã bắn (cô ấy) vào đầu và cổ. Các bạn có biết đến giờ chúng tôi đã phải chăm sóc bao nhiêu bệnh nhân rồi không?”

Một bác sĩ ở Neyshabur cho biết lực lượng an ninh đã bắn vào người biểu tình từ trên nóc các tòa nhà hôm thứ Sáu. Một gia đình sáu người đi ngang qua đã bị bắn, cũng như người vú nuôi của một cụ bà trên đường về nhà, bác sĩ cho biết.

Theo một nguồn tin y tế tại bệnh viện Montazeri, sau khi lực lượng an ninh nổ súng vào người dân ở Najafabad hôm thứ Năm, những người bị thương đã được đưa đến bệnh viện này.

“Mọi người đổ xô đến bệnh viện để lấy thi thể con cái của họ, và họ đã chôn cất con mình trong chính những bộ quần áo đó”, một nhân viên y tế cho biết. Trong văn hóa Hồi giáo Iran, thi thể người chết thường được tắm rửa và phủ bằng vải bông trắng trước khi chôn cất.

Hãng thông tấn HRANA có trụ sở tại Mỹ ước tính hôm thứ Bảy rằng ít nhất 78 người biểu tình đã thiệt mạng trong 14 ngày qua liên quan đến các cuộc biểu tình.

Tổ chức vận động nhân quyền tập trung vào Iran cho biết trong một thông cáo báo chí rằng tổng cộng ít nhất 116 người đã thiệt mạng trong các cuộc biểu tình, bao gồm 38 nhân viên an ninh.

Tổ chức HRANA cho biết, ít nhất bảy trong số những người biểu tình thiệt mạng là dưới 18 tuổi. Nhóm này cũng báo cáo rằng ít nhất 2.638 người đã bị bắt giữ .

“Dựa trên dữ liệu tổng hợp tính đến hết ngày thứ 14, đã xác định được 574 địa điểm biểu tình tại 185 thành phố trên khắp 31 tỉnh thành của cả nước”, nhóm này cho biết. Con số địa điểm được tính lũy kế, bắt đầu từ khi các cuộc biểu tình nổ ra vào ngày 28 tháng 12.

Một bác sĩ người Iran tại thành phố Neyshabur ở phía đông bắc cho biết trong một đoạn ghi âm được chia sẻ với IranWire rằng chính quyền Iran đã sử dụng "súng trường quân sự" để giết chết "ít nhất 30 người" ở đó ngày hôm qua.

“Trong số đó có cả trẻ em,” bác sĩ nói. “Một đứa trẻ 5 tuổi bị bắn khi đang nằm trong vòng tay mẹ.” Bác sĩ cho biết thêm rằng các vụ tấn công đã khiến nhiều người bị thương, và chính quyền đã bắn vào người đi bộ và người ngoài cuộc.

CNN đã liên hệ với Văn phòng đại diện các bên liên quan đến Iran tại Washington và Bộ Ngoại giao Iran để xin bình luận.

Hôm thứ Bảy, 100 người đã bị bắt giữ tại huyện Baharestan gần Tehran của Iran vì gây rối trật tự công cộng và cầm đầu các cuộc "bạo loạn", một quan chức địa phương nói với hãng thông tấn bán chính thức Tasnim.

CNN không thể tự mình xác minh số liệu về những người thiệt mạng hoặc bị bắt giữ.