Những Điều Chưa Nói Về Căn Bệnh Thầm Lặng
 

Hôm qua có chị trong group inbox riêng cho mình, kể về mẹ chị – bác đang điều trị ung thư phổi giai đoạn III. "Em thấy mẹ em cứ nói là không sao, nhưng mà mẹ không ngủ được, cứ nằm thao thức đến sáng. Em hỏi thì mẹ bảo không có gì đâu con, mẹ ổn mà." Đọc tin nhắn xong, mình ngồi nhìn màn hình điện thoại, thở dài. Câu chuyện này... quen quá.



Mình làm admin group bệnh nhân ung thư phổi được 4 năm. Theo dõi hàng trăm trường hợp. Và mình nhận ra một điều: có những người chiến đấu rất tốt với bệnh, nhưng lại thua ngay từ đầu trong cuộc chiến với chính mình.
Khi câu hỏi "Tại sao là tôi?" nặng hơn cả khối u
Câu chuyện của chị kia không phải trường hợp duy nhất. Trong group, mình thấy rất nhiều bác – đặc biệt là các mẹ, các dì – họ có một điểm chung kỳ lạ: họ rất... im lặng. Họ không than phiền. Họ không chia sẻ cảm xúc. Họ chỉ vào group hỏi về thuốc, về xét nghiệm, về phác đồ. Nhưng về cảm xúc? Về nỗi sợ? Họ giấu kín.
Đến khi mình inbox riêng, hỏi thăm, họ mới kể: "Cháu ơi, dì cứ nằm nghĩ mãi. Tại sao lại là mình? Mình đã làm gì sai?" Họ ôm những câu hỏi ấy trong lòng, không dám nói với con cái. Sợ các con lo lắng. Sợ bị xem là yếu đuối.
Hôm trước, mình có đọc được – trong tâm lý học, người ta gọi đó là "tính cách C" (viết tắt của Cancer). Nghe hơi nặng nề nhỉ? Nhưng đừng hiểu lầm – không phải tính cách này gây ra ung thư, mà đây là một kiểu tâm lý: quen kìm nén cảm xúc, hay nhẫn nhịn, dễ rơi vào lo âu kéo dài, sợ làm phiền người khác.
Mình nghĩ ngay đến mẹ mình. Bà cũng thế. Bà luôn nói "Mẹ không sao", dù bà đau lưng cả tuần. Hay như nhiều chị em trong group – họ quen với việc gồng mình, chịu đựng, rồi một ngày họ sụp đổ.
Con số khiến mình giật mình
Hôm trước, có bác sĩ trong group share một nghiên cứu từ Mỹ – theo dõi hơn 1.300 sinh viên y khoa trong nhiều năm. Kết quả: những người hay trầm buồn, kìm nén cảm xúc có nguy cơ mắc ung thư cao hơn gấp 15 lần so với người cởi mở.
15 lần à.
Lúc đầu mình cứ nghĩ có phải ghi nhầm không, nhưng mà không. Nó thật. Và nếu cảm xúc thực sự có sức mạnh như vậy, thì tại sao trong group chúng mình toàn nói về thuốc, về phác đồ, mà ít khi nói về tâm lý?
Còn có nghiên cứu năm 2024 nữa (mình không rõ lắm về cơ chế nhưng đại khái là vậy): stress kéo dài làm tăng nguy cơ di căn phổi lên 2-4 lần. Liên quan đến cortisol gì đó, bạch cầu, tạo môi trường cho tế bào ung thư phát triển dễ hơn. Nói đơn giản: cảm xúc tiêu cực tạo ra "mảnh đất màu mỡ" để bệnh phát triển.
Mình không share để dọa mọi người đâu nhé. Mình share vì mình muốn anh chị em trong group hiểu: tâm lý không phải "chuyện nhỏ" mà bỏ qua được.
Lần mình khóc cùng một chị trong group
Tuần trước, có chị – chị L. – inbox mình lúc 2 giờ sáng. "Em ơi, chị không ngủ được. Chị cứ nghĩ mãi." Mình vẫn còn thức (vì đang làm việc), nên mình gọi điện cho chị luôn.
Chị kể: "Em à, chị cứ nghĩ... tại sao con chị phải lớn lên không có mẹ. Chị nghĩ chồng chị sẽ khổ ra sao. Bố mẹ chị già rồi mà còn phải lo cho chị."
Giọng chị run run. Rồi chị cười gượng: "Nhưng em đừng lo, chị ổn mà. Chị sẽ cố gắng."
Mình im lặng một lúc. Rồi mình nói: "Chị ơi, đừng cố gắng nữa. Chị khóc đi."
"Hả?"
"Khóc đi chị. Đừng nhẫn nữa. Chị đã nhẫn quá nhiều rồi."
Và chị khóc. Khóc rất lâu qua điện thoại. Mình cũng khóc theo. Hai người ngồi khóc, không nói gì cả. Và kỳ lạ là sau đó, chị nói: "Em ơi, chị... nhẹ hơn rồi."
Những điều mình học được từ anh chị trong group
Mình không phải bác sĩ, không hiểu sâu về y khoa. Nhưng mình tin vào một điều: nói ra rất quan trọng.
Nói ra nỗi sợ. Nói ra sự mệt mỏi. Nói ra cảm giác bất công. Có thể trong group, có thể với người thân, có thể với một cuốn nhật ký.
Có anh T. trong group – 58 tuổi – sau khi được chẩn đoán, anh bắt đầu tập thái cực quyền mỗi sáng ở công viên. Không phải vì tin nó chữa được ung thư, mà vì anh cần một nơi để "đầu óc được yên". Anh nói: "Trước anh cứ nghĩ mình phải mạnh mẽ một mình. Giờ anh mới biết, yếu đuối cũng là một kiểu can đảm."
Điều quan trọng là: đừng một mình gánh tất cả.
Nếu anh chị nào lo âu, mất ngủ kéo dài – đừng ngại gặp bác sĩ tâm lý nhé. Ở Việt Nam, nhiều người vẫn nghĩ gặp bác sĩ tâm lý là "điên", nhưng thực ra không phải. Đó chỉ là một phần hỗ trợ điều trị, giống như xét nghiệm hay chụp CT vậy. Có thuốc giúp ngủ tốt hơn, giảm lo âu. Và tin mình đi, ngủ ngon là nền tảng để cơ thể chống lại bệnh.
Điều mình muốn nói với mọi người
Hôm qua, chị L. nhắn lại cho mình. Chị nói chị đã nói chuyện nhiều hơn với chồng. Chị bắt đầu viết nhật ký. Chị ngủ được 5-6 tiếng một đêm – lần đầu tiên sau 4 tháng.
"Em ơi, chị vẫn sợ. Nhưng giờ chị... nhẹ hơn."
Mình gật đầu bên đầu dây. Mình hiểu.
Điều trị ung thư không chỉ là thuốc, xạ trị, hoá trị. Nó còn là việc chăm sóc cái tâm – cái thứ mà chúng ta hay quên mất vì quá bận rộn lo về các con số xét nghiệm, về phác đồ phức tạp.
Mình không dám nói rằng quản lý cảm xúc sẽ chữa khỏi ung thư. Không ai dám nói vậy. Nhưng mình dám nói: nó giúp anh chị chiến đấu tốt hơn. Nó giúp điều trị phát huy hiệu quả hơn. Và quan trọng nhất – nó giúp anh chị sống trọn vẹn hơn, dù trong hoàn cảnh khó khăn.
Vậy nên, nếu anh chị đang đọc những dòng này, và đang mang trong mình một nỗi lo, một nỗi sợ mà chưa dám nói, hãy thử nói ra nhé. Trong group này. Hoặc với ai đó. Hoặc với chính mình.
Đừng nhẫn nữa.
Bởi vì đôi khi, điều chúng ta cần không phải là thêm sức mạnh để chịu đựng, mà là can đảm để... buông bỏ.

VietBF@sưu tập