Cựu Bộ trưởng giáo dục Indonesia bị truy tố vì gây thất thoát 125 triệu USD
 

Theo Reuters, Nadiem Makarim, cựu Bộ trưởng Giáo dục, Văn hóa, Nghiên cứu và Công nghệ Indonesia, đang bị công tố truy tố liên quan đến vụ mua sắm máy tính xách tay Chromebook với tổng giá trị hơn 125 triệu USD. Vụ án nhanh chóng thu hút sự chú ý của dư luận khu vực và quốc tế bởi ông Makarim không chỉ từng là thành viên nội các Indonesia, mà còn là gương mặt tiêu biểu của hệ sinh thái khởi nghiệp Đông Nam Á với vai trò đồng sáng lập nền tảng gọi xe và công nghệ Gojek.

Các công tố viên Indonesia cáo buộc rằng trong thời gian còn đương chức, ông Nadiem Makarim có vai trò then chốt trong việc thiết kế và triển khai chương trình mua sắm hàng loạt máy tính xách tay cho trường học trong bối cảnh đại dịch COVID-19, khi chính phủ đẩy mạnh số hóa giáo dục. Tuy nhiên, cơ quan công tố cho rằng quy trình lựa chọn kỹ thuật và hình thức đấu thầu đã bị can thiệp, với các tiêu chí được xây dựng theo cách khiến Chromebook – dòng máy sử dụng hệ điều hành Chrome OS của Google – gần như là lựa chọn duy nhất phù hợp.

Các công tố viên ước tính chương trình mua sắm này đã gây thiệt hại cho ngân sách Indonesia khoảng 2,18 nghìn tỷ rupiah, tương đương hơn 125 triệu USD, bao gồm chi phí mua thiết bị và các dịch vụ, giấy phép phần mềm đi kèm. Channel News Asia cho biết cáo trạng cũng đề cập đến khả năng xung đột lợi ích, khi ông Makarim trước đó có mối liên hệ sâu rộng với lĩnh vực công nghệ và các doanh nghiệp nền tảng, dù cơ quan điều tra chưa công bố bằng chứng cho thấy Google hay các nhà cung cấp nước ngoài bị truy cứu trách nhiệm hình sự trong vụ việc.

Trước các cáo buộc, ông Nadiem Makarim và đội ngũ luật sư đã bác bỏ mọi hành vi sai phạm, khẳng định rằng chương trình Chromebook được triển khai với mục tiêu giúp học sinh Indonesia, đặc biệt ở các khu vực khó khăn, có thể tiếp cận học tập trực tuyến trong giai đoạn khẩn cấp của đại dịch. Phía bào chữa cho rằng các quyết định mua sắm được đưa ra dựa trên khuyến nghị chuyên môn và tập thể, không mang lại lợi ích cá nhân cho ông Makarim, đồng thời nhấn mạnh ông sẽ hợp tác đầy đủ với quá trình tố tụng.

Vụ truy tố được giới quan sát quốc tế đánh giá là phép thử lớn đối với nỗ lực chống tham nhũng của Indonesia, nhất là khi người bị đưa ra tòa là một cựu bộ trưởng trẻ tuổi, từng được xem là biểu tượng của cải cách giáo dục và tinh thần đổi mới công nghệ. Phán quyết cuối cùng không chỉ ảnh hưởng đến tương lai chính trị và cá nhân ông Nadiem Makarim, mà còn có thể tác động lâu dài đến cách Indonesia triển khai các chương trình số hóa quy mô lớn bằng ngân sách nhà nước, trong bối cảnh chính phủ nước này đang chịu áp lực phải cân bằng giữa đổi mới công nghệ và tính minh bạch trong chi tiêu công.

Về phía Google. Công ty này phủ nhận hoàn toàn việc lợi dụng mối quan hệ với Nadiem Anwar Makarim để giành các hợp đồng của chính phủ Indonesia.

“Chúng tôi không đề nghị, hứa hẹn hay cung cấp bất kỳ nguồn lợi nào cho các quan chức để đổi lấy quyết định lựa chọn sản phẩm của Google”, gã khổng lồ công cụ tìm kiếm này cho biết trong một tuyên bố gần đây.

Tập đoàn này cũng làm rõ rằng dù đã đầu tư vào các pháp nhân liên quan đến Gojek trong giai đoạn 2017 - 2021, phần lớn trong số chúng đều diễn ra trước khi ông Nadiem trở thành Bộ trưởng.

“Những khoản đầu tư vào các thực thể liên quan đến Gojek không liên quan gì đến các nỗ lực của chúng tôi nhằm cải thiện lĩnh vực giáo dục tại Indonesia hay các giao dịch với Bộ Giáo dục liên quan đến sản phẩm và dịch vụ của chúng tôi”, Google khẳng định.

Được biết trước khi bước vào chính trường, Nadiem Makarim được biết đến rộng rãi với vai trò đồng sáng lập Gojek – nền tảng gọi xe và siêu ứng dụng ra đời năm 2010 tại Jakarta. Gojek khởi đầu như một dịch vụ kết nối xe ôm truyền thống qua tổng đài, sau đó nhanh chóng phát triển thành một “siêu ứng dụng” cung cấp hàng loạt dịch vụ từ gọi xe, giao đồ ăn, thanh toán điện tử cho tới logistics và tài chính số.

Dưới sự dẫn dắt của Nadiem Makarim, Gojek trở thành một trong những startup tăng trưởng nhanh nhất khu vực, thu hút hàng tỷ USD vốn đầu tư từ các tập đoàn toàn cầu như Google, Facebook và Tencent, đồng thời góp phần thay đổi sâu sắc đời sống kinh tế – xã hội tại Indonesia.

Chính thành công đó đã đưa ông Makarim từ giới startup bước thẳng vào nội các. Năm 2019, ông được Tổng thống Joko Widodo bổ nhiệm làm Bộ trưởng Giáo dục, trở thành một trong những bộ trưởng trẻ nhất lịch sử Indonesia. Quyết định này khi đó phản ánh kỳ vọng lớn của chính phủ Indonesia vào việc đưa tư duy công nghệ và đổi mới sáng tạo của Gojek vào cải cách giáo dục,, đặc biệt trong bối cảnh nước này có hệ thống trường học trải dài trên hàng nghìn hòn đảo.

Theo: Reuters, Channel News Asia