Nam thanh niên 26 tuổi phát hiện suy thận bởi dấu hiệu "vừa lạ vừa quen" ở mắt
 

Nam thanh niên 26 tuổi đang làm việc bất ngờ thấy mắt mờ dần, nghĩ do ngồi làm việc nhiều với máy tính, anh đến một bệnh viện lớn kiểm tra không ngờ phải chạy thận hàng tuần.

Theo thống kê, tại Việt Nam ước tính có hơn 10 triệu người mắc bệnh thận mạn tính (chiếm khoảng 10,1% dân số, tương đương 12,8% dân số trưởng thành). Đáng chú ý, tử vong do bệnh thận mạn hiện đứng thứ 8 trong số 10 nguyên nhân hàng đầu gây tử vong.

Nằm trong số những bệnh nhân mắc căn bệnh này, anh L.N.D. (26 tuổi, ngụ TP.HCM) rơi vào tình cảnh “không kịp trở tay” khi được chẩn đoán suy thận mạn giai đoạn cuối.

Để duy trì sự sống, anh buộc phải chạy thận định kỳ, đồng thời vẫn cố gắng đi làm để có kinh phí điều trị. Sự chủ quan vì nghĩ mình còn trẻ đã khiến anh không ngờ căn bệnh lại ập đến sớm như vậy.

Thông thường, vào lúc 15h, ba ngày mỗi tuần, anh D. phải có mặt tại một bệnh viện ở phường Tân Hưng (TP.HCM) để bước vào ca chạy thận kéo dài khoảng 4 giờ. Dù mới 26 tuổi, anh đã gắn bó với máy chạy thận được hơn 3 tháng, nhưng đến nay vẫn không thể lý giải vì sao bản thân lại mắc bệnh thận nặng đến vậy.

Theo anh D., việc phát hiện bệnh chỉ xuất phát từ những dấu hiệu rất quen thuộc mà nhiều người thường bỏ qua. Khoảng nửa năm trước, anh bất ngờ nhận thấy thị lực giảm, mắt mờ dần. Nghĩ nguyên nhân do làm việc nhiều với máy tính, anh đến một bệnh viện lớn để kiểm tra. Tuy nhiên, kết quả chẩn đoán khiến anh bàng hoàng: suy thận mạn giai đoạn cuối, huyết áp trên 200/100 mmHg (trong khi mức bình thường dưới 135/85 mmHg), kèm theo biến chứng võng mạc.

Bác sĩ chỉ định phải lọc máu ngay lập tức, song anh D. từ chối và xin về nhà theo dõi, điều trị. “Tôi nghĩ cơ thể mình còn khỏe, không có biểu hiện gì rõ ràng của suy thận nên không hiểu vì sao phải lọc máu”, anh D. chia sẻ với VietnamNet.

Tuy nhiên, chỉ hai tuần sau, một cơn cảm cúm nhẹ cũng khiến anh rơi vào tình trạng mệt mỏi, suy kiệt nghiêm trọng. Anh D. được đưa vào cấp cứu lần thứ hai với huyết áp tăng vọt lên 220/120 mmHg, đe dọa trực tiếp đến tính mạng. Lần này, anh buộc phải lọc máu cấp cứu bằng cách đặt catheter tĩnh mạch trung tâm ở cổ. Sau đó, anh được phẫu thuật tạo cầu tay (AVF) – đường vào mạch máu cần thiết cho quá trình lọc máu lâu dài.


Nhiều người trẻ bất ngờ phát hiện suy thận giai đoạn cuối. Ảnh minh họa.

Kể từ biết mình mắc bệnh anh D dần dần chấp nhận “sống chung” với bệnh, hiện sức khỏe của D. dần ổn định hơn. Huyết áp được kiểm soát, thị lực cải thiện, sau mỗi ca lọc máu anh vẫn có thể sinh hoạt và làm việc bình thường.

Trước khi phát hiện mắc bệnh anh D. có thói quen mà nhiều người hay mắc phải. “Tôi nghĩ nguyên nhân bệnh phần lớn do sinh hoạt thất thường: Hút thuốc lá, ăn đêm thường xuyên sau 20-21h, thỉnh thoảng nhậu nhẹt cùng bạn bè. Thói quen ăn uống kéo dài, thực phẩm không đảm bảo đã ảnh hưởng đến sức khỏe. Hiện tôi tuân thủ tuyệt đối phác đồ điều trị của bác sĩ, ăn uống lành mạnh, kiêng đồ chiên rán dầu mỡ, bỏ thuốc lá để cải thiện chức năng thận”, nam thanh niên nói.

Bác sĩ chuyên khoa 2 Hồ Tấn Thông, chuyên khoa Nội thận – Lọc máu, nơi D. đang điều trị, cho biết thời điểm tiếp nhận, bệnh nhân ở trong tình trạng rất nặng: Chỉ số creatinin và ure máu tăng cao, độ lọc cầu thận (GFR) giảm xuống dưới 15 ml/phút/1,73m². Các bác sĩ đã nhanh chóng xây dựng phác đồ điều trị phù hợp. Rất may, bệnh nhân đáp ứng tốt, sức khỏe cải thiện, tình trạng phù nề giảm và các chỉ số hiện được duy trì ổn định.

Theo thống kê năm 2022, khoảng 13,4% dân số thế giới mắc bệnh thận mạn; tại Việt Nam, tỉ lệ này lên tới 12,8%.

Bác sĩ Thông cho biết, suy thận không còn là bệnh của người cao tuổi, ngày càng nhiều người trẻ mắc bệnh, đáng tiếc phần lớn chỉ phát hiện khi đã ở giai đoạn muộn.

Đặc biệt, đái tháo đường, tăng huyết áp, thói quen ăn uống và lối sống không lành mạnh là những nguyên nhân chính làm gia tăng tỉ lệ bệnh thận mạn. Ngoài ra, việc lạm dụng thuốc giảm đau, ăn mặn, tiêu thụ nhiều thức ăn nhanh, nước ngọt có gas, đồ ngọt, căng thẳng kéo dài, sử dụng chất kích thích và lười vận động cũng làm tăng nguy cơ suy thận ở người trẻ.

Bác sĩ Thông lưu ý, nếu xuất hiện các dấu hiệu như thay đổi thói quen tiểu tiện, tiểu bọt, tiểu ra máu, buồn nôn, nôn ói, mệt mỏi kéo dài hoặc phù nề, người trẻ cần sớm đến bệnh viện để kiểm tra. Do bệnh thận thường tiến triển âm thầm, ít triệu chứng, việc khám sức khỏe định kỳ 6-12 tháng/lần là rất cần thiết để phát hiện sớm và điều trị kịp thời.

Hơn 10 triệu người Việt mắc bệnh thận mạn tính

Theo thống kê, tại Việt Nam, ước tính có hơn 10 triệu người mắc bệnh thận mạn tính (chiếm khoảng 10,1% dân số hoặc 12.8% dân số trưởng thành), và tử vong do bệnh thận mạn tính đang đứng thứ 8 trong số 10 nguyên nhân hàng đầu gây tử vong...

Bệnh thận mạn gây gánh nặng kinh tế rất lớn tại Việt Nam, đặc biệt ở giai đoạn cuối cần lọc máu chu kỳ, với chi phí điều trị trung bình 9,6–22,5 triệu đồng/tháng, tương đương 6–7 lần lương tối thiểu, và phần chi phí phải tự chi trả có thể chiếm tới 80% thu nhập hộ gia đình cận nghèo. Chi phí điều trị trực tiếp cho người bệnh chạy thận nhân tạo ước khoảng 130 triệu đồng/năm, trong đó chi phí chạy thận chiếm gần 60% tổng chi phí, cho thấy gánh nặng lớn đồng thời lên người bệnh và quỹ bảo hiểm y tế.

GS.TS. Võ Tam, Phó Chủ tịch Hội Tiết niệu - Thận học Việt Nam cho biết, bệnh thận mạn là bệnh lý phổ biến ở cả thế giới, trong đó châu Á và Việt Nam cũng không là ngoại lệ, với tỷ suất mắc mới, tử vong cao và ngày càng trẻ hóa.

VietBF@sưu tập