Đã 8 năm qua, giá dầu mỏ và nền kinh tế Nga cùng lớn lên “tay trong tay”, như... hai chị em ruột. Nhưng thời kỳ êm đẹp này không phải là vô tận.
Bộ Phát triển Kinh tế và Thương mại Nga nâng dự báo về giá dầu mỏ năm 2011 lên 30%, từ 81 USD đến 105 USD/thùng, trong khi dự báo về GDP không hề thay đổi – chỉ tăng 4,2%.
Tại sao lại như vậy? Theo ý kiến các nhà kinh tế và phân tích, vấn đề nằm trong các khoản chi trước bầu cử dành cho lĩnh vực xã hội, khiến cho các lĩnh vực dầu mỏ và khí đốt bị đẩy xuống hàng thứ hai.
Do cuộc bầu cử tổng thống năm 2012 đã đến gần nên chính phủ Nga muốn “được bảo hành” và đã chi một khoản tiền rất lớn thu được từ dầu mỏ vào các chương trình xã hội, cũng như “đầu tư” vào các cử tri. Theo lời của Chris Weafer, nhà chiến lược chủ chốt của ngân hàng Uralcib, lợi nhuận ngày càng tăng từ việc bán dầu thô không được dùng để giải quyết các vấn đề sản xuất mà là để tài trợ cho các chương trình xã hội, nâng lương hưu và tiền lương cho công chức, quân nhân…
Yulya Tseplyayeva, nhà kinh tế chính của hãng BNP Paribas và nhiều chuyên gia khác không đồng tình với dự báo tăng trưởng kinh tế do Bộ Phát triển Kinh tế và thương mại đưa ra. Trả lời phỏng vấn của nhật báo Nga Vedomosti, bà nêu rõ rằng “hoàn toàn không thể” có chuyện giá dầu mỏ cao như thế mà chẳng mảy may tác động tới mức tăng trưởng GDP. Bà dự đoán, “cưỡi lên lưng” giá dầu mỏ, GDP năm 2011 của Nga sẽ tăng không phải 4,2% mà là 5%. Mặt khác, các chỉ số này vẫn còn xa so với các chỉ số của những năm 2000-2008, khi giá dầu mỏ chỉ tăng 25–30%/năm nhưng lại thúc đẩy nền kinh tế Nga phát triển 7%/năm.
Các nhà phân tích nói rằng để tiếp cận với mức tăng trưởng như trước đây, Nga cần thu hút đầu tư nước ngoài nhiều hơn. Chính phủ đã tìm cách giải quyết vấn đề này bằng cách cải thiện môi trường đầu tư trong nước.
Ông Weafer nhận định: “Nếu không có sự tăng trưởng đáng kể các khoản đầu tư thì trong thập niên tới, nước Nga sẽ đối mặt với sự suy giảm mức tăng trưởng kinh tế. Mà như vậy thì phải có sự tăng trưởng các khoản đầu tư trực tiếp và mô hình hợp tác quốc tế nhằm vào việc hòa quyện đồng vốn xã hội và đồng vốn cá nhân”.
Vấn đề khác đặt ra trước chính phủ Nga là giá dầu mỏ cao kéo theo mức tăng lạm phát. Bộ Phát triển Kinh tế và thương mại Nga dự báo tỷ lệ lạm phát năm nay sẽ đạt mức 7–7,5%, trong khi dự báo trước đây chỉ dừng ở mức 6–7%.
Theo ông Weafer, ngân sách của Nga ổn nhất khi giá dầu mỏ ở mức 100 USD/thùng. Còn Bộ trưởng Tài chính Nga Alexei Kudrin thì lo ngại rằng các chương trình xã hội chỉ mang lại niềm tin của người dân vào chính phủ trong một thời gian ngắn, còn trong bối cảnh tỷ lệ lạm phát cao thì dân chúng mất lòng tin vào các năm tiếp theo.
Bởi vậy, theo nhiều nhà phân tích kinh tế, giá dầu cao là tin vui với nước Nga nhưng nó dĩ nhiên không phải là "cây gậy thần", là phương thuốc chữa bách bệnh.
Trần Quang Vinh
(theo Newsland)