Chiến thắng ở Thủ đô Tripoli đang giúp NATO minh oan cho nỗ lực can thiệp quân sự của mình. Song việc phải mất 6 tháng và dùng toàn vũ khí hạng nặng mới lật đổ được nhà lãnh đạo Gaddafi là chuyện “đáng xấu hổ”, National Interest nhận định.

Theo Ngân hàng thế giới (WB), Libya đứng thứ 63 trên bảng xếp hạng GDP của thế giới. Trong khi đó, 20 trong số 27 quốc gia thành viên của NATO đứng trên Libya trong bảng xếp hạng này. Hầu hết các thành viên của khối quân sự này đứng đầu danh sách, với 6 nước lọt top 10 và 11 nước đứng trong danh sách 20 nền kinh tế lớn nhất hành tinh.

Thêm vào đó, Mỹ bỏ số tiền còn lớn hơn cả toàn bộ số GDP của Libya cho chương trình “Nghiên cứu, phát triển, thí nghiệm và nâng cấp” của Lầu Năm Góc. Ngân sách quốc phòng Mỹ cũng lớn hơn hàng trăm lần Libya.

Với các thành viên còn lại trong NATO, 14 nước chi tiêu nhiều hơn khoản ngân sách quốc phòng 1,5 tỷ USD của Libya trong năm 2010, theo Viện nghiên cứu Hòa bình quốc tế Stockholm. Số tiền Pháp và Anh đầu tư cho quốc phòng đều gấp 40 lần khoản đầu tư đó tại Libya.

Vậy mà để lật đổ nhà lãnh đạo của Libya, 28 nền kinh tế lớn trong NATO phải dốc biết bao tiền của và vũ khí cũng như thời gian. Theo chuyên gia phân tích của National Interest, đó là điều đáng xấu hổ. Nó thể hiện sự đuối sức của khối hiệp ước quân sự này.


Theo chuyên gia George Will, cuộc chiến tại quốc gia Bắc Phi rất có thể đánh dấu ngày tàn của khối hiệp ước quân sự Bắc Đại Tây Dương. Ông Will lý giải, dù giới phân tích nhận định rằng, ông Gaddafi trước sau cũng sẽ bị lật đổ nhưng sự ra đi này của ông Gaddafi không đồng nghĩa với việc vị thế của NATO được nâng cao.

Theo ông, tổ chức này đang cho thấy sự “rệu rạo” đáng báo động. Từ ngày 11/9/2001 đến nay, chi tiêu cho quân sự của Mỹ tăng gấp đôi trong khi khoản chi này của 27 quốc gia thành viên NATO còn lại giảm tới 15%.

Ngân sách quốc phòng Mỹ gấp ba lần so với tổng ngân sách của các thành viên NATO khác cộng lại. Điều này khiến cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Bob Gates phải thốt lên rằng: “Đến một ngày Mỹ sẽ không thể gánh nổi sự mất cân bằng quá mức này”.


Trước thực trạng này, Tổng thư ký NATO Anders Fogh Rasmussen cũng phải lên tiếng về sự “xuống cấp” của khối quân sự này. Trong bài báo có tựa đề “NATO thời hậu Libya”, ông Rasmussen không giấu giếm những quan ngại về tương lai của NATO.

“Cuộc chiến tại Libya là một lời cảnh báo rõ ràng. Sự cắt giảm chi tiêu quá mức sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến an ninh khu vực. Để tránh xảy ra khủng hoảng an ninh sau cuộc khủng hoảng kinh tế, cách duy nhất là gia tăng sức mạnh quốc phòng của các nước châu Âu, thúc đẩy quan hệ xuyên Đại Tây Dương và tăng cường sự hợp tác giữa NATO với các cường quốc lớn trên thế giới”, ông Rasmussen khẳng định.

Tuy nhiên, cuộc chiến tại Libya cho thấy các quốc gia châu Âu chỉ là “thùng rỗng kêu to”. Dù Tổng thống Obama khẳng định rằng vai trò của Mỹ chỉ kéo dài vài ngày và “nhường sân” lại cho các đồng minh châu Âu nhưng thực tế chứng minh rằng, những quốc gia châu Âu tham chiến tại Libya lại không có đủ nguồn lực để gánh vác trách nhiệm này.

Cuối cùng là các đồng minh chỉ có thể “diễu võ dương oai” trên bầu trời còn mọi nhiệm vụ như tình báo, do thám, khống chế kẻ thù và tiếp nhiên liệu trên không đều phải do Mỹ đảm nhận.

Theo National Interest, mải mê chinh chiến suốt 10 năm qua tại Afghanistan, hầu hết các lực lượng của NATO đều rệu rạo. Cuộc chiến tại Libya càng đẩy nhanh tốc độ xuống cấp của các lực lượng này với sự thiếu thốn về đạn dược cũng như nhiên liệu.

Vì vậy, National Interest khẳng định, cuộc chiến gian khổ kéo dài 6 tháng mới có thể lật đổ chế độ Gaddafi đủ để nói lên “sức cùng lực kiệt” của NATO. Bất chấp bao hoài bão lớn về tương lai được đề ra trong Quy tắc chiến lược mới được thông qua tại Lisbon tháng 11 năm ngoái, NATO giờ chỉ còn là một thực thể "không có lý trí với túi tiền rỗng tuếch".

Trà My (theo National Interest)