HƯỚNG DẪN SƠ CỨU (FIRST AID)
NHỮNG TRƯỜNG HỢP KHẨN CẤP DO NHIỆT ĐỘ NÓNG BỨC
(HEAT EMERGENCIES)
Lynn Ly phỏng dịch theo "The Everything First Aid"


Có ba loại trường hợp khẩn cấp do nhiệt nóng như thời tiết trở nên nóng bức, nóng hừng hực mà gia tăng ở mức độ nghiêm trọng là:
• Chuột rút , vọp bẻ do nhiệt (heat cramps)

• Kiệt sức do nhiệt (heat exhaustion)

• Đột quỵ do nhiệt (heat stroke)

Cả ba tình huống nghiêm trọng này đều có thể ngăn ngừa bằng những biện pháp phòng ngừa trong thời tiết nóng bức . Những nguyên nhân phổ biến là: •Nhiệt độ cao hoặc độ ẩm cao (high temperatures or humidity )

• Cơ thể bị mất nước (dehydration)

• Vận động thể dục trong một thời gian dài hoặc quá mức (prolonged or excessive exercise)

• Mặc quá nhiều quần áo ở nhiệt độ nóng (overdressing in hot temperatures),

• Uống rượu quá nhiều (alcohol consumption)

• Một số dược phẩm thuốc men như thuốc lợi tiểu và thuốc tâm thần (diuretics and psychiatric medications)

• Bệnh tim mạch (cardiovascular disease)

• Rối loạn chức năng tuyến mồ hôi (sweat=gland dysfunction)

Trẻ con , người lớn tuổi, và người béo phì có nhiều nguy cơ về những bệnh tật gây ra bởi nhiệt độ nóng bức , nhưng không phải bất kỳ ai cũng phát bệnh do không lưu ý cảnh báo về nhiệt độ nóng bức .

NHỮNG TRIỆU CHỨNG CỦA CĂN BỆNH DO NÓNG BỨC

Những triệu chứng ban đầu của những bệnh do nóng bức / nhiệt là:
• Toát mồ hôi quá nhiều (profuse sweating)

• Khát nước (thirst)

• Mệt mỏi kiệt sức (fatigue)

• Bắp thịt bị chuột rút , vọp bẻ (muscle cramps)


Những triệu chứng sau đó của những bệnh do nóng bức / nhiệt là:
• Chóng mặt (dizziness)

• Buồn nôn và ói mửa (nausea and vomiting)

• Choáng váng / nhức đầu nhẹ (Lightheadedness)

• Nhức đầu (headache)

• Suy nhược (weakness)

• Toát lạnh , rịn mồ hôi (cold, moist skin)

• Nước tiểu sậm mầu (darkened urine)


Khi những bệnh do nóng bức tiến triển nặng hơn tồi tệ hơn đi đến tình trạng đột quỵ do nhiệt (heat stroke), thì triệu chứng bao gồm như sau:
• Thân nhiệt trên 104 độ F (40 độ C)

• Da khô , nóng và ửng đỏ

• Hành vi biểu hiện bất thường (irrational behavior)

• Động kinh , co giật (seizures)

• Cực kỳ lú lẫn (extreme confusion)

• Mất ý thức (loss of consciousness)

• Thở nông (không sâu) và nhanh (Rapid, shallow breathing)

• Hôn mê sâu (coma)

• Tử vong (death)

SƠ CỨU

Đối với tất cả các biểu hiện của Choáng (shock), co giật động kinh (seizures), hoặc mất ý thức (loss of consciousness), nhất định phải gọi cấp cứu (911) và thực hiện sơ cứu Hồi Sức Tim Phổi (CPR) theo qui tắc 3 bước căn bản ABC . (Xin xem giải thích phác thảo ở các bài Lynn phỏng dịch trước đây )

Đối với các trường hợp không nguy cấp nhiều, có thể thực hiện các bước sơ cứu sau đây:
1. Đặt bệnh nhân nằm xuống ở khu vực mát mẻ và nâng cao đôi chân lên khoảng 20 inches ( khoảng gần nửa thước, 50cm)

2. Để hạ thấp thân nhiệt cho bệnh nhân, xử dụng túi trườm lạnh / túi nước đá hoặc khăn nhúng nước lạnh lên da nơi trán, sau gáy (back of the neck), bẹn háng (groin), và dưới nách (armpits) . Đùng quạt, quạt cho thoáng mát cho bệnh nhân .

3. Cho bệnh nhân uống nửa ly nước, hay dung dịch nước muối mà pha theo tỉ lệ 1 muỗng cafe muối ăn với 4L nước lạnh, hoặc dùng loại nước uống Gatorade (loại nước pha sẵn dành cho các vận động viên khi vận động quá sức) vào mỗi khoảng 15 phút

4. Xoa bóp các khu vực bắp thịt bị vọp bẻ / chuột rút .



Lynn Ly ghi chú :

Một cách hạ nhiệt nhanh của Đông Y Cổ Truyền là dùng trái chanh . Cắt lát chanh thành từng miếng chanh rồi chà xát miếng chanh để nước chanh thấm vào người bệnh theo thứ tự như sau : từ trán , hai bên thái dương , đỉnh đầu , sau gáy, cột xương sống , bả vai , cánh tay, bàn tay, cẳng chân, lòng bàn chân .

Phương pháp massage bằng chanh theo thứ tự trên có tác dụng hạ sốt , hạ thân nhiệt rất hiệu quả !!! Đặc biệt là Động kinh thì cần vắt vài giọt nước chanh vào miệng bệnh nhân khi chờ cấp cứu . Sau đó thì làm giống như các bước chỉ dẫn ở trên nếu có thể để phụ trợ tốt hơn !!!
Kết hợp Đông - Tây Y học luôn đem nhiều lợi ích cho bệnh nhân !!!


Không được thực hiện các việc sau đây:
• Không cho bệnh nhân uống bất kỳ loại thuốc dùng hạ sốt (fever) thí dụ như tylenon, aspirin hoặc acetaminophen . Thuốc sẽ gây nguy hại cho bệnh nhân bị bệnh do nhiệt , do bị nóng bức

• Không được xoa bóp, chà xát bằng rượu khiến gia tăng thân nhiệt

• Không được cho bệnh nhân đang bị ói mửa hay đang bị bất tỉnh (unconscious) bất kỳ thức ăn, thức uô"ng gì

• Không được cho muối viên / cục muối (salt tables) hoặc dung dịch mà chứa rượu , cafe khi mà có thể gây trở ngại đối với việc kiểm soát nhiệt độ bên trong của cơ thể

• Tuyệt đối không xem thường những ảnh hưởng nghiệm trọng do nhiệt độ nóng bức gây ra cho trẻ nhỏ, người lớn tuổi , hoặc người bị thương .


Nhất định phải gọi cấp cứu khi bất kỳ dấu hiệu và triệu chứng do nhiệt độ nóng bức gây ra khi mà sơ cứu không có cho thấy bệnh nhân tiến triển tốt lên !!!

Lynn Ly (02-07-2012)