Mối quan hệ giữa bóc tách các động mạch và đột quỵ
Tác giả: Giang Lê
Tham vấn y khoa: TS. Dược khoa Trương Anh Thư
Nhấn vào chia sẻ trên Facebook (Opens in new window)
Chia sẻ trên Skype (Opens in new window)
Bấm để chia sẻ lên LinkedIn (Opens in new window)
Mối quan hệ giữa bóc tách các động mạch và đột quỵ
Động mạch là con đường đưa máu giàu oxy đến các cơ quan cần oxy như thận, tim và não. Động mạch chính đưa máu lên não là động mạch cảnh và động mạch đốt sống. Bóc tách động mạch có thể gây một cơn đột quỵ.
Bóc tách động mạch là gì?
Bóc tách động mạch là sự hình thành các vết rách dọc theo thành bên trong của động mạch một cách bất thường và đột ngột.
Khi vết rách to ra, nó tạo thành một túi nhỏ mà bác sĩ gọi là “lòng giả”. Máu tích lũy bên trong lòng giả này có thể dẫn đến đột quỵ bằng những cách sau:
Máu ứ trong động thành mạch gây cản trở dòng máu. Các khe chứa máu ngày càng to ra trên thành động mạch gọi là “túi phình giả.” Các vết rách ép lên cấu trúc não nằm gần đó, gây ra các triệu chứng đột quỵ. Nó cũng có thể bị vỡ và gây xuất huyết não nặng (đột quỵ xuất huyết não). Khi đó, các túi phình giả được gọi là một “phình bóc tách” hoặc ” bóc tách túi phình giả “
Máu bên trong lòng giả đông lại và từ từ lấn vào vùng nơi dòng máu bình thường chảy, gây hạn chế hoặc tắc nghẽn hoàn toàn dòng máu đến não.
Mảnh vụn từ cục máu đông có thể vỡ ra, chảy ngược dòng và bị mắc kẹt bên trong các động mạch nhỏ của não, hiện tượng này gọi là “huyết khối thuyên tắc động mạch-đến-động mạch”
Bóc tách có phải là nguyên nhân phổ biến gây đột quỵ?
Bóc tách động mạch cảnh và động mạch đốt sống tự phát là nguyên nhân tương đối ít gặp của đột quỵ. Nó chiếm ít hơn 2% trong các trường hợp, mặc dù chiếm tới một phần tư các ca đột quỵ ở người trẻ và trung niên.
Nguyên nhân bóc tách động mạch cảnh và động mạch đốt sống
Động mạch cảnh và động mạch đốt sống có thể bị tổn thương do chấn thương cổ hay thậm chí do chuyển động cổ mạnh. Dưới đây là một số tình huống liên quan đến bóc tách động mạch cảnh và động mạch đốt sống:
•Ngửa cổ khi gội đầu tại tiệm cắt tóc;
•Nắn bóp cột sống cổ;
•Chấn thương do rung lắc (sang chấn dạng roi quất);
•Chấn thương đụng giập cổ;
•Ngửa cổ quá độ khi tập yoga;
•Sơn trần nhà;
•Ho, nôn mửa và hắt hơi;
•Ngửa cổ khi đang hồi sức tim phổi (CPR);
Bóc tách động mạch cảnh và động mạch đốt sống cũng có thể xảy ra một cách tự nhiên khi đi kèm với các bệnh sau:
•Hội chứng Marfan;
•Bệnh thận đa nang;
•Tạo xương bất toàn;
•Loạn sản sợi cơ.
Các triệu chứng
Triệu chứng điển hình bao gồm:
•Đau một hoặc cả hai bên cổ, mặt hoặc đầu;
•Đau mắt, hoặc một đồng tử nhỏ bất thường;
•Sụp mi hoặc hoa mắt;
•Thay đổi đột ngột trong khả năng nếm thức ăn;
•Ù tai, chóng mặt;
•Liệt cơ một bên cổ hoặc mặt (ví dụ không có khả năng để nhắm một mắt).
Các triệu chứng của đột quỵ hoặc thiếu máu tạm thời có thể xảy ra một vài ngày đến vài tuần sau khi xuất hiện các triệu chứng được mô tả ở trên.
|