Gary Snyder (1930)
Trong thời gian Allen Ginsberg sống ở San Francisco khoảng 1955, ông được Kenneth Rexroth là nhà thơ có tiếng tại đây giới thiệu để gặp hai nhà thơ Gary Snyder (1930- ) và Philip Whalen (1923-2002).
Snyder và Whalen đều tốt nghiệp tại Đại Học Reed College ở thành phố Portland, tiểu bang Oregon và đều thích nghiên cứu về Phật Giáo. Họ đă gặp nhau trong trường Reed vào năm 1946 và làm bạn và cùng thích thú nghiên cứu về Á Châu và Phật Giáo. Whalen trước đó đă có thực hành Tọa Thiền của phái Tào Động và thích Phật Giáo qua nghiên cứu triết học Vedanta của Ấn Độ Giáo. Khi ba người này gặp nhau th́ họ cùng chia xẻ sách Thiền của D.T. Suzuki và rất hứng thú tinh thần đơn giản của Thiền.
Gary Snyder là nhà thơ, nhà biên khảo, giáo sư và nhà hoạt động môi trường. Ông có mối quan hệ chặt chẽ với Thế Hệ Beat và Phục Hưng San Francisco. Snyder đoạt Giải Thưởng Pulitzer Prizer về Thơ và Giải Thưởng American Book Award. Tác phẩm của ông phản ảnh sự thấm nhuận tâm linh Phật Giáo và thiên nhiên. Snyder đă dịch sang tiếng Anh văn chương cổ Trung Quốc và văn chương hiện đại Nhật Bản. Ông dạy tại các Đại Học University of California, UC Davis và thành viên của Hội Nghệ Thuật California.
Tác phẩm đầu tiên của ông, “Riprap,” diễn tả những kinh nghiệm sống trong rừng và đi bộ đường ṃn tại công viên quốc gia Yosemite, được xuất bản vào năm 1959. Ông đă trải qua một thời gian nghiên cứu Thiền tại Nhật Bản, và xuất bản cuốn “Buddhist Anarchism,” vào năm 1961. Cuốn sách của ông xuất bản năm 1974 “Turtle Island,” được Giải Thưởng Pulitzer Prize. Ông đă ảnh hưởng đến nhiều nhà văn học thuộc Thế Hệ West Coast Generation X, gồm Alex Steffen, Bruce Barcott và Mark Morford. Tác phẩm “Aze Handles” của ông xuất bản năm 1983 đoạt Giải Thưởng American Book Award.(16)
Xin đọc mấy đoạn cuối trong bài thơ “December At Yase” của Gary Snyder để thấy tư tưởng Phật Giáo đi vào thơ ông ra sao:
“I feel ancient, as though I had
Lived many lives.
And may never now know
If I am a fool
Or have done what my
karma demands.” (17)
Tôi cảm nhận thời cổ đại, như thể tôi đă
Sống qua nhiều đời kiếp.
Và có thể bây giờ không bao giờ biết
Phải chăng tôi là kẻ vô minh
Hay đă làm xong điều ǵ
nghiệp lực tôi sai khiến.
Phong trào Beat đă ảnh hưởng đến nhiều lănh vực văn học nghệ thuật tại Mỹ như phong trảo “Hippies” trong thập niên 1960s. Có điều về h́nh thức Hippies th́ ăn mặc màu u ám, đeo kính râm, tóc dài và trông giống như mấy gă đồng bóng. C̣n Beat th́ được biết là những “tay chơi” hành xử trầm tĩnh.
Thành viên của Beat là William S. Burroughs được xem như là người cha đẻ của văn học hậu hiện đại. Một thành viên khác của Beat là nhà văn LeRoi Jones/Amiri Baraka đă giúp khởi động phong trào Nghệ Thuật Da Đen.
Beat cũng gây ảnh hưởng rộng lớn với phong trảo nhạc rock and roll và nhạc quẩn chúng, gồm cả nhóm Beatles, như các nhạc sĩ Bob Dylan và Jim Morrison. Nhạc sĩ John Lennon là người hâm mộ Jack Kerouac.
Gần đây nhất, nghệ sĩ Mỹ Lana Del Rey đă đưa phong trào Beat và thơ Beat vào trong bản nhạc năm 2014 của cô “Brooklyn Baby.”(18)
Lời Kết
Tinh thần giác ngộ, khai phóng và giải thoát của Đạo Phật giúp con người vượt thoát mọi giáo điều, tín điều và khuôn khổ bó buộc là chất liệu quư giá cho sự sáng tạo nghệ thuật ở mọi thời đại.
Đó là lư do tại sao từ phong trào Siêu Việt vào thế kỷ 19 đến phong trào Beat ở thế kỷ 20 trong nền văn học Mỹ đều xem Phật Giáo như là nguồn mạch bất tận cho sự sáng tạo để vượt qua mọi trầm trệ của truyền thống khô cứng đă đóng băng tư tưởng và sự sáng tạo của con người trong những khung thước g̣ bó, hạn cục.
Tinh thần vượt thoát của nghệ thuật thế gian đă bắt gặp nội lực siêu thoát tâm linh của Đạo Phật trong thế giới văn học Mỹ từ hai thế kỷ qua là điều không phải khó hiểu lắm.
Câu chuyện về mối tương giao giữa văn học Mỹ và Phật Giáo c̣n dài và nhiều t́nh tiết nhưng v́ bài viết có giới hạn nên xin dừng lại ở đây. Mong rằng những ǵ được tŕnh bày nơi đây có thể giúp người đọc có khái niệm tổng quát về mối lương duyên kỳ diệu giữa Phật Giáo và văn học Mỹ.
|