Theo giới quan sát quốc tế, sau 2 chuyến công du qua Mỹ và Châu Âu vừa qua, Tô Lâm đã có những phát biểu không làm vừa lòng Nga và Trung Quốc. Giữa lúc chính trường Việt Nam đang “nước sôi, lửa bỏng”. Trong khi đó, lãnh đạo Bắc Kinh lại chủ động mời Đại tướng Lương Cường – Thường trực Ban Bí thư, sang thăm Trung Quốc và được ‘bái kiến” Tập Cận Bình để nhận chỉ thị. Ngay sau đó, Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường đến thăm Việt Nam trong 3 ngày, với tuyên bố “tiếp tục hỗ trợ Việt nam duy trì con đường Chủ nghĩa Xã hội”. Đây được cho là những tín hiệu từ Trung Quốc, gián tiếp đe dọa Tô Lâm “liệu thần hồn”, nếu cố tình đi chệch khỏi quỹ đạo của Trung Quốc.
Theo một số nhận định, Trung Quốc đã và đang nghĩ Tô Lâm có khuynh hướng ngả về phương Tây và đây là một “hiểm họa”. Việc Tô Lâm kiêm nhiệm 2 chức vụ Tổng Bí thư và Chủ tịch nước, là điều mà Bắc Kinh không thể chấp nhận và Trung Quốc sẽ ngăn chặn bằng mọi giá. Biết đâu Trung Nam Hải đang gây sức ép lên Tô Lâm, mặt khác, họ để ngỏ phương án dự phòng, nếu Tô Lâm không nhường ghế thì họ sẽ ra chiêu, bằng mọi cách sẽ đưa Lương Cường lên ghế Tổng Bí thư tại Đại hội 14 đầu năm 2026, với cam kết của Lương Cường là sẽ “một lòng một dạ” theo Trung Quốc.
Theo một số đồn đoán, ban đầu Tô Lâm đã không chịu lùi bước và cương quyết tiếp tục ở lại trên 2 cương vị Tổng Bí thư kiêm Chủ tịch nước bằng mọi giá, với mục đích sẽ tiếp tục thực hiện kế hoạch cải cách, đưa Việt Nam bước vào “kỷ nguyên mới”.Tuy nhiên, đây không phải là chuyện Tô Lâm “muốn là được”. Bởi điều này thuộc về vấn đề có tính nguyên tắc, đã được duy trì hàng chục năm nay. Đó là, đảng csVN luôn cố gắng giữ vững truyền thống của đảng là “lãnh đạo tập thể, cá nhân phụ trách”, nhằm cân bằng, cũng như khống chế quyền lực cá nhân, bên cạnh áp lực rất lớn từ Bắc Kinh, Tô Lâm không thể cản nổi.
Trong bối cảnh “tứ bề thọ địch”, giữa các thế lực thù địch trong nội bộ Đảng và cả Nga lẫn Trung Quốc, buộc Tô Lâm phải chấp nhận. Thậm chí,Tô Lâm còn được cho là đã phải chủ động rút lui, để giảm áp lực. Như thế,Tô Lâm sẽ thôi vai trò nguyên thủ quốc gia và vai trò thống lĩnh các lực lượng vũ trang Việt Nam, để tập trung công tác lãnh đạo Đảng. Điều đó sẽ gây ra những hạn chế và ảnh hưởng những thay đổi về nhân sự cũng như đường lối đối nội, đối ngoại, của Tô Lâm, trong một thời gian ngắn, đã ảnh hưởng không nhỏ đến quyền lực cũng như quyền lợi của đám đệ tử trung thành với Tổng Trọng, vốn rất thân Trung Quốc.
Theo giới quan sát, “đối thủ” chính của ông Tô Lâm hiện nay, là các tướng lĩnh quân đội thân Bắc Kinh. Nổi bật là Đại tướng Lương Cường – Thường trực Ban Bí Thư, và Thượng tướng Nguyễn Trọng Nghĩa – Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương. Họ đã và đang cấu kết với Trung Nam Hải, để cản phá Tô Lâm. Vụ việc Đại học Fulbright Việt Nam bị cáo buộc “nuôi dưỡng cách mạng màu”, là bằng chứng rõ ràng.
Có thể nói, đây là một cuộc đua quyết liệt mà kết quả chưa thể đoán được. Nhưng với tình thế như hiện nay Tô Lâm đã bị buộc phải lùi bước, dù biết rằng quyền lực sẽ bị thu hẹp. Thậm chí có suy đoán cho rằng, nếu Tô Lâm kiên quyết không nhường bớt 1 ghế, thì khả năng cao, sẽ vấp phải sự chống đối mạnh mẽ của thế lực thân Trung Quốc trong Đảng. Lúc đó, Bắc Kinh có thể sẽ buộc phải ra tay trừng phạt. Sẽ có biện pháp giật dây cho thế lực thân Trung Quốc trong quân đội tạo phản, để Bắc Kinh lấy cớ can thiệp, là điều không thể loại trừ.
Đây chính là lý do tại sao Tô Lâm phải đành ”ngậm đắng nuốt cay” nhường ghế Chủ tịch nước cho Lương Cường
Lão Thất