Kiểm soát cholesterol và huyết áp ổn định, bỏ hút thuốc, uống rượu vừa phải, duy tŕ hoạt động t́nh dục làm giảm sa sút trí tuệ ở người lớn tuổi.
Bộ năo thay đổi theo tuổi tác, cả về kích thước và cấu trúc. Những thay đổi này thường ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của năo (ghi nhớ, học tập, suy đoán, giao tiếp...) theo thời gian. Dưới đây là cách để năo nhạy bén, linh hoạt khi già đi.
Kiểm soát mức cholesterol, huyết áp
Cholesterol và huyết áp cao làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim và đột quỵ, góp phần phát triển bệnh mất trí nhớ. Theo nghiên cứu công bố năm 2021 của Trường Đại học Stockholm (Thụy Điển), trên hơn 1.900 người, sức khỏe tim mạch tốt giúp đường huyết, cholesterol và huyết áp ổn định. Cùng với đó duy tŕ cân nặng hợp lư có liên quan đến chức năng nhận thức tốt hơn.
Ăn uống lành mạnh
Đánh giá năm 2021 của Trường Đại học Y Miami Miller (Mỹ), dựa trên 96 nghiên cứu, cho thấy ăn thực phẩm chứa nhiều vitamin E, B và axit béo omega-3 cải thiện chức năng nhận thức. Tiêu thụ thực phẩm chứa nhiều chất béo băo ḥa tác động tiêu cực đến trí nhớ và các chức năng khác của năo.
Người lớn tuổi nên ưu tiên thực phẩm lành mạnh như rau lá xanh, quả mọng, cá. Ăn theo kiểu Địa Trung Hải gồm rau, dầu ô liu và axit béo omega-3 từ cá có lợi cho năo. Chế độ ăn DASH với nhiều trái cây, rau, ngũ cốc nguyên hạt, thịt nạc, không có hoặc ít chất béo, cũng tốt cho năo và sức khỏe tổng thể.
Không hút thuốc, uống rượu chừng mực
Nghiên cứu công bố năm 2022 của Trường Đại học Oxford (Anh), trên hơn 20.000 người, cho thấy tiêu thụ rượu trên 7 đơn vị mỗi tuần làm lượng sắt trong năo cao hơn, dẫn đến nhận thức kém hơn. 7 đơn vị rượu tương đương với lượng 4 chai bia hoặc ba ly rượu vang tiêu chuẩn.
Theo Hiệp hội Alzheimer Mỹ, hút thuốc và uống rượu quá nhiều đều làm tăng nguy cơ mất trí nhớ. Bỏ hút thuốc và uống rượu vừa phải để giảm nguy cơ này. Uống rượu vừa phải là mỗi ngày tối đa hai ly đối với nam và một ly đối với nữ. Một ly tương đương với 355 ml bia, 235 ml rượu mạch nha, 148 ml rượu vang hoặc 44 ml rượu chưng cất.
Tập thể dục thường xuyên
Hoạt động thể chất thường xuyên duy tŕ lưu lượng máu đến năo và giảm nguy cơ huyết áp cao có liên quan đến chứng mất trí nhớ.
Nghiên cứu công bố năm 2020 của Trường Đại học Valencia (Tây Ban Nha), trên hơn 160.000 người, cho thấy người lớn tuổi hoạt động thể chất thường xuyên có thể tŕ hoăn mất trí nhớ. Người tập thể dục đều đặn cũng giảm 45% nguy cơ mắc bệnh Alzheimer.
Kích thích trí năo
Theo Hiệp hội Alzheimer Mỹ, công việc kích thích tinh thần và thực hiện các hoạt động khác liên quan đến trí năo giúp xây dựng khả năng dự trữ nhận thức - khả năng hoạt động tốt trước các bệnh về năo hoặc các thách thức khác.
Học những kỹ năng, công nghệ mới, ngoại ngữ giữ cho đầu óc luôn hoạt động, giảm hoặc tŕ hoăn thay đổi về nhận thức liên quan đến lăo hóa năo.
Vui sống giúp năo minh mẫn hơn khi già. Ảnh: Freepik
Chơi tṛ chơi trí tuệ
Tham gia các tṛ chơi trí tuệ giúp kiểm tra và rèn luyện trí nhớ. Các tṛ chơi về trí nhớ, tốc độ, tính linh hoạt và giải quyết vấn đề (ví dụ giải câu đố hoặc ô chữ, t́m khác biệt giữa hai bức h́nh) có thể giảm nguy cơ sa sút trí tuệ. Chơi game với bạn bè và gia đ́nh cũng mang lại những lợi ích riêng cho năo.
Giao lưu nhiều hơn
Kết bạn và dành thời gian cho những người bạn mới, giao lưu xă hội cũng tốt khi già đi. Nghiên cứu công bố năm 2021 của Trường Đại học Chiba (Nhật Bản), với hơn 169.000 người tham gia, phát hiện người thường xuyên tham gia hoạt động xă hội có nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ thấp hơn người ít tham gia.
Duy tŕ hoạt động t́nh dục
Theo nghiên cứu năm 2017 của Trường Đại học Coventry (Anh), trên 73 người (50-83 tuổi), hoạt động t́nh dục hàng tuần cải thiện nhận thức. Điều này là do t́nh dục làm tăng giải phóng một số hóa chất trong năo để tăng cường chức năng nhận thức.
Một số dấu hiệu mất trí nhớ thường thấy khi già là hỏi một câu nhiều lần, quên hoặc nhầm lẫn từ ngữ, hay làm mất đồ, thay đổi tâm trạng và hành vi không giải thích được, mất nhiều thời gian hơn để hoàn thành công việc thông thường. Người có các dấu hiệu này nên đi khám.
VietBF@sưu tập