(CATP) Chỉ một ngày sau bầu cử Election Day (4-11-2014), Tổng thống Barack Obama của đảng Dân chủ và thủ lĩnh phe đa số mới của Thượng viện Mitch McConnell thuộc đảng Cộng hòa đã cùng hứa sẽ cố gắng tìm cách để làm việc tốt với nhau.
Tổng thống Dân chủ Barack Obama phải chịu hai năm giữa hai thủ lĩnh Cộng hòa John Boehner (trái) và Mitch McConnell
Với kết quả chiến thắng áp đảo của đảng Cộng hòa lần này, Cộng hòa chiếm 52 ghế (so với 45 ghế của Dân chủ) ở Thượng viện và 243 ghế (so với 179 ghế của Dân chủ) ở Hạ viện. Đảng Cộng hòa đã giành lại được quyền đa số ở Thượng viện sau bốn kỳ bầu cử liền (2006, 2008, 2010 và 2012) do Dân chủ làm chủ. Ở Hạ viện, họ đã lần thứ ba liên tiếp (2010, 2012 và 2014) nắm phe đa số.
Như vậy, hai năm cuối nhiệm kỳ sẽ là thời gian cực kỳ khó khăn cho ông Obama, năm nay 53 tuổi. Các chính sách của ông chắc chắn sẽ bị Quốc hội “soi” rất kỹ và khả năng được thông qua sẽ khó khăn hơn.
Ông McConnell, 72 tuổi, sẽ từ vị trí thủ lĩnh phe thiểu số trở thành thủ lĩnh phe đa số tại Thượng viện từ tháng 1-2015 (do Hiến pháp quy định, chủ tịch Thượng viện phải là phó tổng thống đương nhiệm). Từ đó, ông sẽ cùng Chủ tịch Hạ viện John Boehner, cũng thuộc đảng Cộng hòa, nắm quyền hoạch định các chương trình nghị sự của cả hai viện Quốc hội Mỹ.
Được cái là hai đảng chính ở Mỹ chủ yếu đấu nhau về các vấn đề đối nội. Vì thế, ông Obama sẽ phải tranh thủ từ đây tới cuối năm để thực hiện ý định gỡ bỏ mối đe dọa bị trục xuất đang treo trên đầu hàng triệu người nhập cư lậu đang làm việc nhiều năm nay ở Mỹ. Quốc hội và chính phủ sẽ phải thỏa hiệp với nhau về các vấn đề thương mại và thuế. Mặc dù các nghị sĩ Cộng hòa được cho là sẽ tấn công mạnh mẽ hơn về thâm thủng ngân sách liên bang, nhưng thủ lĩnh mới McConnell khẳng định sẽ không để xảy ra sự cố đóng cửa chính phủ vì nợ công như hồi năm ngoái. Thị trường năng lượng hy vọng phe Cộng hòa sẽ có sự cải tổ về các luật lệ xuất khẩu dầu thô và khí tự nhiên, cũng như thông qua dự án xây dựng đường ống dẫn dầu thô xuyên Canada Keystone XL trị giá 8 tỷ USD.
Do hai đảng không có nhiều bất đồng về đối ngoại, có nhiều hy vọng những vấn đề như Syria, Iran, Ukraine sẽ có những đột phá. Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TTP) cũng hy vọng có những chuyển biến tích cực hơn.
Ông McConnell nói: “Trong chế độ chúng ta, tổng thống đóng vai trò quan trọng nhất”, đó là người có quyền phủ quyết các dự luật hay gây sức ép các nghị sĩ thuộc đảng mình hậu thuẫn cho các thỏa hiệp. Tổng thống Obama cũng ý thức được điều đó, nên nói rằng: “Quốc hội sẽ thông qua một số dự luật mà tôi không thể ký. Tôi xin nói chắc rằng tôi sẽ có một số hành động mà một số vị ở Quốc hội sẽ không thích”.
Ông Obama không phải là Tổng thống Mỹ đầu tiên lâm vào tình cảnh cả hai viện đều là của đảng đối lập. Ngay như người tiền nhiệm là ông George W. Bush (con) của Cộng hòa sau bốn năm giữa có hai viện đều của đảng mình, hai năm cuối gió xoay chiều khiến hai viện đều rơi vào tay Dân chủ.
Bất luận ông chẳng bà chuộc ra sao, đảng nào ở Mỹ cũng phải phục vụ nước Mỹ, đặt quyền lợi người dân Mỹ lên trên hết. Thất bại của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử vừa qua phần nào cũng là hậu quả của sáu năm Tổng thống đã qua của ông Obama. Đặc biệt trong hai năm tới, cả hai đảng đều phải chạy đua nước rút lấy lòng cử tri Mỹ trước cuộc bầu cử tổng thống năm 2016.
PHẠM HỒNG PHƯỚC
CATP