ANH NGỌC “ ĐUỔI CHỢ” MUỐN BỔ NHIỆM QUAN CHỨC NHƯ TIẾN CỬ THỜI PHONG KIẾN
Ngày 13/4, quy định về việc thí điểm chỉ định Bí thư, Phó Bí thư được đưa ra. Vấn đề không nằm ở hai chữ “thí điểm”. Vấn đề nằm ở logic quen thuộc: cái gì đã “thí điểm” thì sớm muộn cũng trở thành mặc định. Và một khi đã thành mặc định, cánh cửa quay lại những cơ chế có sự tham gia rộng hơn gần như đóng lại.
Gọi đó là chuyện nội bộ là một cách né tránh. Bởi những vị trí này không tồn tại trong khoảng không. Họ nắm quyền điều hành, họ quyết định chính sách, và họ sử dụng ngân sách từ thuế của người dân. Quyền lực tác động trực tiếp đến xã hội, nhưng cách lựa chọn lại ngày càng thu hẹp phạm vi giám sát.
Vốn dĩ, quy trình nhân sự đã thiếu minh bạch. Nay chuyển sang cơ chế chỉ định, tức là rút ngắn thêm một bước kiểm soát. Khi việc lựa chọn không còn dựa trên cạnh tranh hay đánh giá rộng rãi, mà phụ thuộc vào quyết định từ trên xuống, thì tiêu chuẩn năng lực trở thành một câu hỏi không có lời giải công khai.
Lập luận “tinh gọn”, “linh hoạt” thường được đưa ra để biện minh. Nhưng tinh gọn không đồng nghĩa với việc giảm trách nhiệm giải trình. Ngược lại, càng tập trung quyền lực thì càng cần cơ chế kiểm soát chặt hơn. Nếu không, “linh hoạt” rất dễ biến thành tùy tiện.
Một hệ thống mà việc bổ nhiệm không cần sự kiểm chứng thực chất sẽ đối mặt với rủi ro rõ ràng: chọn sai người nhưng không có cách sửa sai kịp thời. Khi đó, hậu quả không dừng ở nội bộ, mà lan ra toàn xã hội.
Điều đáng lo nhất không phải là một quy định cụ thể, mà là hướng đi mà nó thể hiện. Khi quyền lực được trao đi theo con đường ngày càng khép kín, thì khoảng cách giữa người ra quyết định và người chịu tác động sẽ ngày càng lớn. Và khi khoảng cách đó đủ xa, thì sai lầm không còn là khả năng, mà là điều sớm muộn sẽ xảy ra.


MIỄN KIỂM ĐỊNH 5 NĂM: GIẢI PHÁP HAY MỞ ĐƯỜNG CHO MỘT GÁNH NẶNG MỚI?
Tháng 4/2026, đề xuất miễn kiểm định khí thải cho xe máy dưới 5 năm tuổi được đưa ra như một bước “nới lỏng”. Nhưng điều khiến dư luận không yên tâm lại nằm ở phần phía sau: sau 5 năm, hàng triệu xe sẽ phải bước vào vòng kiểm định bắt buộc, kéo theo chi phí, thủ tục và rủi ro mà người dân gần như không có lựa chọn né tránh.
Thực tế rất đơn giản. Xe máy là phương tiện sống còn của phần lớn người lao động. Không ai “giàu” đến mức cứ 5 năm lại thay xe mới nếu không đạt chuẩn. Với nhiều gia đình, chiếc xe không chỉ là tài sản, mà là công cụ kiếm sống. Đặt họ vào tình thế phải kiểm định định kỳ, thậm chí buộc thay xe nếu không đạt, khác nào đẩy thêm một gánh nặng trực tiếp lên sinh kế.
Lập luận quản lý môi trường nghe có vẻ hợp lý, nhưng cách triển khai lại xa rời thực tế. Khi hạ tầng kiểm định chưa sẵn sàng, việc hàng triệu xe cùng phải xếp hàng kiểm tra sẽ tạo ra một “nút thắt” mới. Người dân phải chờ đợi, gián đoạn công việc, mất thu nhập. Nếu xe không đạt chuẩn, câu hỏi rất thực tế đặt ra là: họ sẽ đi làm bằng gì?
Quan trọng hơn, hiệu quả môi trường của đề xuất này vẫn là dấu hỏi lớn. Khi nguồn gây ô nhiễm chính chưa được xử lý triệt để, việc dồn áp lực lên phương tiện phổ biến nhất của người dân dễ bị hiểu là một cách quản lý đơn giản nhưng thiếu công bằng. Không giải quyết gốc rễ, nhưng lại đánh trực tiếp vào túi tiền người sử dụng.
Một chính sách nếu không xuất phát từ thực tế đời sống sẽ nhanh chóng trở thành gánh nặng. Miễn kiểm định 5 năm nghe có vẻ “nhẹ”, nhưng phần chi phí và rủi ro dồn về sau mới là điều đáng nói. Và khi người dân buộc phải tuân theo một quy định thiếu khả thi, thì câu chuyện không còn là quản lý, mà là áp đặt.

VỪA LÊN CHỨC, LÊ MINH HƯNG ĐÃ MỊ DÂN
Sáng ngày 12/04/2026 tại lễ kỷ niệm 80 năm “Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội”. Lê Minh Hưng hùng hồn tuyên bố: sẽ họp với các bộ, ngành trong tuần tới để bàn về việc cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, với mục tiêu giảm chi phí và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.
Điều đáng nói, văn này quá quen và đã được áp dụng mỗi khi lên chức của các quan chức CSVN gần như lặp lại mỗi khi có thay đổi nhân sự, và dần trở thành một công thức.
Nhưng thủ tục không tự nhiên biến mất chỉ vì một cuộc họp. Giấy tờ cũng không tự giảm chỉ vì một chỉ đạo. Nếu cách làm không thay đổi, thì mọi “cắt giảm” rất dễ chỉ dừng lại ở việc điều chỉnh trên văn bản, trong khi thực tế vẫn giữ nguyên.
Nể cái cách Lê Minh Hưng nói bớt giấy tờ mà không nói bớt khúc nào. Chả mấy chốc kỉ nguyên giấy tờ không những không giảm có khi lại lên một tầm cao mới.



SỬA ĐỔI THEO HƯỚNG NÀO?
Việc Bộ Chính trị ĐCSVN, đứng đầu là TBT-CTN Tô Lâm, đưa ra định hướng “nghiên cứu tổng kết, sửa đổi tổng thể Hiến pháp 2013” đặt ra một vấn đề đáng suy ngẫm trong bối cảnh hội nhập hiện nay.
Bản thân ông Tô Lâm nhiều lần nhấn mạnh rằng con đường phát triển của Việt Nam không thể tách rời xu thế chung của thế giới và nền văn minh nhân loại, trong khi xu thế ấy ngày càng đề cao nhân quyền, dân chủ và tự do.
Vì vậy, câu hỏi lớn được đặt ra là: việc sửa đổi Hiến pháp lần này sẽ đi theo định hướng xã hội chủ nghĩa như lâu nay, hay sẽ tiệm cận hơn với các giá trị dân chủ – tự do phổ quát?
Nếu vẫn giữ nguyên định hướng XHCN như hiện tại, thì nhiều ý kiến cho rằng điều đó không còn nhiều ý nghĩa mới mẻ, bởi một phần định hướng ấy đã được ông Tô Lâm thực hiện qua các chính sách gần đây như chiến dịch tinh gọn bộ máy...

Joe Biden 'buộc phải chọn' Harris vì các cuộc bạo loạn của phong trào Black Lives Matter, nhưng thực tế ông ấy lại muốn vị Thống đốc này.


Theo một bài báo mới đăng trên tạp chí The Atlantic, Joe Biden cá nhân muốn Thống đốc Michigan Gretchen Whitmer làm người đồng hành tranh cử năm 2020 của mình, nhưng cuối cùng đã chọn Kamala Harris vì các cuộc bạo loạn của phong trào Black Lives Matter.
Thông tin này được tiết lộ trong một bài báo chuyên sâu về bà Whitmer với tư cách là ứng cử viên tổng thống tiềm năng của đảng Dân chủ năm 2028, trong đó nêu chi tiết những diễn biến hậu trường trong quá trình lựa chọn phó tổng thống của ông Biden.

Bà Whitmer nổi lên trên phạm vi toàn quốc vào năm 2020 nhờ phản ứng quyết liệt và độc đoán của bà đối với đại dịch COVID-19 và những cuộc đối đầu công khai với Tổng thống Donald Trump.

Đến mùa hè năm 2020, bà Whitmer đang được tích cực xem xét cho vị trí Phó Tổng thống.

Bà Whitmer là người đầu tiên trong số các ứng viên lọt vào vòng chung kết có cuộc gặp trực tiếp với ông Biden tại Delaware vào tháng 8 năm 2020.

Nguồn tin thân cận cho biết bà có mối quan hệ tốt với Biden và sẵn sàng nhận chức vụ này nếu được đề nghị.

Một cựu nhân viên cấp cao của bà Whitmer nói với tờ The Atlantic rằng, "Thời điểm đó cần một người da đen làm ứng cử viên phó tổng thống", giải thích áp lực dữ dội đối với ông Biden sau các cuộc bạo loạn trên toàn quốc sau cái chết của George Floyd.

Tờ Atlantic đưa tin :

Tất cả sự chú ý này dường như có thể dẫn đến một điều gì đó, và đến mùa hè năm 2020, Whitmer đã được xem xét cho vị trí phó tổng thống. Ban đầu bà không chắc chắn, những người quen thuộc với suy nghĩ của bà vào thời điểm đó nói với tôi; bà khó hình dung mình là một người của Washington, DC. Tuy nhiên, bà rất hợp với Biden, và đến khi ông ấy yêu cầu bà bay đến Delaware để trò chuyện trực tiếp, bà đã sẵn sàng nói đồng ý. Biden đã không hỏi. Thời điểm đó cần một người bạn đồng hành da đen, một cựu nhân viên cấp cao của Whitmer nói với tôi, vì vậy ông ấy phải chọn Kamala Harris. "Nhưng tôi nghĩ ông ấy muốn đó là Whitmer," người này nói. Khi được hỏi để xác nhận, một cựu cố vấn của cả Biden và Harris cho biết đánh giá đó "có trọng lượng nhất định."

Một cựu cố vấn của cả Biden và Harris cho biết thêm rằng tuyên bố Biden "muốn bà Whitmer làm người kế nhiệm" có "cơ sở nhất định".

Chính bà Whitmer đã xác nhận trong một cuộc phỏng vấn với đài FOX 2 của Detroit vào tháng 12 năm 2020 rằng bà sẽ nhận vai trò này nếu ông Biden yêu cầu.

“Nếu Joe Biden gọi điện và nói, ‘Tôi cần cô làm cộng sự và người đồng hành tranh cử của tôi,’ tôi sẽ đồng ý ngay. Cuộc bầu cử này quan trọng đến mức đó,” bà tuyên bố.

Sau đó, bà Whitmer tuyên bố bà cảm thấy "thở phào nhẹ nhõm" vì cuộc gọi đó không bao giờ đến, vì bà muốn tiếp tục giữ chức thống đốc bang Michigan.

Ông Biden đã công khai cam kết sẽ chọn một phụ nữ làm người đồng hành tranh cử. Bà Whitmer được xem là người có tư tưởng và vị trí địa lý phù hợp. Tuy nhiên, nhiều nguồn tin vào thời điểm đó đưa tin rằng các lãnh đạo và nhà hoạt động da đen của đảng Dân chủ đã thúc giục ông Biden chọn một phụ nữ da đen, một số người cảnh báo rằng việc chọn bà Whitmer có thể khiến ông mất đi sự ủng hộ ở các bang quan trọng như Michigan.

Bà Whitmer tiếp tục vận động tranh cử mạnh mẽ cho liên danh Biden-Harris và ủng hộ ông Biden trong suốt chiến dịch tái tranh cử năm 2024 cho đến khi ông rút lui.

Kamala Harris bất ngờ công kích Tổng thống Trump bên ngoài một trạm xăng và điều đó nhanh chóng phản tác dụng


Tuần này, Kamala Harris một lần nữa chứng minh rằng bản năng chính trị của bà vẫn sắc bén như dao cạo khi bà quyết định tạo dáng chụp ảnh để chỉ trích chính sách đối ngoại và năng lượng của Tổng thống Trump.

Bà Harris, người thừa nhận đang cân nhắc tranh cử tổng thống lần thứ ba, đã quyết định xuất hiện trong một video hôm thứ Tư bên ngoài một trạm xăng ở Charlotte, Bắc Carolina, để chỉ trích chính quyền Trump về giá xăng tăng cao.

Trong đoạn phim, Harris than thở về việc giá xăng tăng cao do "cuộc chiến do Trump lựa chọn" và cáo buộc ông ta chỉ hành động vì lợi ích chính trị và cá nhân của mình.

“Tôi đang ở Charlotte. Kể từ khi cuộc chiến tranh do Trump lựa chọn bắt đầu, mỗi lần đổ đầy bình xăng đều tốn thêm 15 đô la”, Harris nói.

“Giá dầu diesel đã tăng 80% kể từ khi chiến tranh bắt đầu và chắc chắn điều đó sẽ ảnh hưởng đến giá cả hàng hóa được vận chuyển trên những chiếc xe tải lớn đó”, bà tiếp tục.

“Chúng ta có một vị tổng thống đang chú trọng hơn đến những gì ông ta cho là có lợi cho sự nghiệp chính trị và cá nhân của mình, thay vì những gì có lợi cho người lao động ở Mỹ.”


Dĩ nhiên, cuộc tấn công này đã phản tác dụng như dự đoán vì giá xăng dầu tăng vọt dưới thời chính quyền Biden vẫn còn ám ảnh tâm trí người dân Mỹ.

Họ không ngần ngại giáng cho cô ấy một lời nhắc nhở tàn khốc này:


Người ta chỉ có thể hy vọng rằng đảng Dân chủ sẽ đề cử bà Harris một lần nữa để đại diện cho họ vào năm 2028, nếu bà quyết định tranh cử. Bà ấy thực sự là một món quà vô giá đối với đảng Cộng hòa.

Trong bối cảnh thế giới đang chao đảo vì những cuộc binh đao, một cuộc khẩu chiến chưa từng có tiền lệ đã nổ ra giữa hai người đàn ông quyền lực nhất hành tinh, nhưng lại đại diện cho hai thái cực hoàn toàn khác biệt: Một bên là Donald Trump – vị tổng thống Mỹ với những phát ngôn thép và chính sách cứng rắn; một bên là Đức Giáo Hoàng Leo XIV – vị Giáo hoàng gốc Mỹ đầu tiên, người đang nỗ lực gieo mầm hòa bình giữa cơn bão lửa chiến tranh Iran.
Tiếng nói của hòa bình vang lên giữa khói lửa chiến tranh
Giáo hoàng Leo XIV – vị giáo hoàng đầu tiên mang quốc tịch Mỹ trong lịch sử – đã công khai phản bác những chỉ trích gay gắt từ Tổng thống Donald Trump, khẳng định con đường của Giáo hội không phải là bạo lực mà là hòa bình, không phải quyền lực mà là lòng nhân ái.

Trong chuyến công du kéo dài 10 ngày tới châu Phi, khi trả lời báo chí trên chuyên cơ, Giáo hoàng Leo XIV tuyên bố thẳng thắn: ông không hề e ngại chính quyền Trump, cũng không ngại lên tiếng cho thông điệp của Phúc Âm. “Chúng tôi không phải là chính trị gia… nhưng tôi tin vào thông điệp của Chúa Kitô như một người kiến tạo hòa bình.” Ca dao có câu: “Thẳng thắn thật thà thường thua thiệt”, nhưng với Đức Giáo Hoàng, sự thẳng thắn là vũ khí duy nhất để bảo vệ những linh hồn vô tội. Ngài nhấn mạnh rằng Giáo hội không nhìn nhận chính sách đối ngoại dưới lăng kính của một chính trị gia, mà dưới tư cách của một người kiến tạo hòa bình. Đối với ngài, bạo lực không bao giờ là câu trả lời, và việc "đùa giỡn" với ý định tấn công hạt nhân là một sự xúc phạm đến nhân loại.
Trước đó, vào tối Chủ nhật, Donald Trump đã không ngần ngại dùng những từ ngữ nặng nề nhất để công kích vị đứng đầu Vatican. Trên mạng xã hội Truth Social, ông gọi Đức Leo XIV là kẻ "yếu đuối với tội phạm" và "tồi tệ trong chính sách đối ngoại". Trump giận dữ tuyên bố: “Chúng ta không thích một vị Giáo hoàng nói rằng sở hữu vũ khí hạt nhân là ổn... Tôi không phải là người hâm mộ của Giáo hoàng Leo.”
Trump phản pháo: “Giáo hoàng yếu đuối và sai lầm”
Chỉ một ngày trước đó, Tổng thống Donald Trump đã không ngần ngại công kích Giáo hoàng Leo XIV bằng những lời lẽ nặng nề. Ông gọi vị giáo hoàng là “yếu đuối trong vấn đề tội phạm” và “tệ hại trong chính sách đối ngoại”. Trump cho rằng ông không muốn một giáo hoàng ủng hộ việc Iran sở hữu vũ khí hạt nhân, cũng như không hài lòng với việc Leo chỉ trích các hành động quân sự của Mỹ.

Những phát ngôn này được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng leo thang tại Trung Đông, khi Trump từng đe dọa rằng “cả một nền văn minh có thể bị xóa sổ chỉ trong một đêm” trước khi đạt được thỏa thuận ngừng bắn hai tuần với Iran. Chính phát biểu này đã khiến Giáo hoàng lên tiếng gọi đó là “không thể chấp nhận được”.

Không dừng lại ở đó, Trump còn mỉa mai rằng Đức Leo XIV được chọn chỉ vì ngài là người Mỹ, như một "con bài" để Giáo hội đối phó với ông. Đỉnh điểm của sự gây hấn là khi Trump đăng tải một bức ảnh do AI tạo ra, vẽ hình chính ông như một Đấng cứu thế đang chữa lành cho người bệnh, bao quanh là cờ Mỹ và đại bàng – một hình ảnh gây tranh cãi dữ dội trước khi bị xóa đi vào chiều thứ Hai.
Trong cuộc xung đột với Iran, cả Trump và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đã nhiều lần viện dẫn danh nghĩa Thiên Chúa để biện minh cho các hành động quân sự. Tuy nhiên, Đức Leo XIV đã thẳng thừng bác bỏ điều này. Ngài nhấn mạnh vào lễ Chúa Nhật Lễ Lá: “Chúa Giêsu là vua hòa bình, người từ chối chiến tranh và không ai có thể mượn danh Người để biện minh cho binh đao. Chúa không lắng nghe lời cầu nguyện của những kẻ gây chiến.”
Đức tin và chiến tranh: Hai thế giới không thể hòa hợp
Người xưa dạy rằng: “Đao thương dễ tránh, ám tiễn khó phòng”, nhưng những lời nói của Giáo hoàng lại như một tấm khiên ánh sáng che chắn cho lẽ phải. Các hồng y cấp cao tại Mỹ cũng đã lên tiếng ủng hộ ngài, cho rằng Trump đang tấn công một "tiếng nói đạo đức" chỉ vì ông không thể kiểm soát được nó. Quan chức Vatican Antonio Spadaro nhận định rằng cuộc tấn công của Trump chính là sự thừa nhận cho nỗi sợ hãi trước một thông điệp hòa bình đang cắt sâu vào thực tại.

Một trong những điểm đối đầu sâu sắc nhất giữa hai nhân vật quyền lực này nằm ở cách họ nhìn nhận vai trò của tôn giáo trong chiến tranh. Trong khi Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth nhiều lần viện dẫn Kinh Thánh để biện minh cho chiến dịch quân sự, thì Giáo hoàng Leo XIV lại bác bỏ hoàn toàn quan điểm đó.

Trong lễ Chủ nhật Lễ Lá, ông khẳng định: “Chúa Giêsu là Vua của hòa bình, Ngài bác bỏ chiến tranh. Không ai có thể dùng Ngài để biện minh cho chiến tranh.” Một câu nói ngắn gọn nhưng như lưỡi dao cắt vào luận điệu “chiến tranh nhân danh Thiên Chúa”.

Giáo hoàng còn nhấn mạnh rằng những lời cầu nguyện của những kẻ gây chiến sẽ không được Thiên Chúa lắng nghe. Đây là thông điệp mang tính đạo đức sâu sắc, đặt ra câu hỏi lớn: liệu con người có thể nhân danh đức tin để gieo rắc bạo lực?

Vatican phản ứng: “Đây là cuộc tấn công vào tiếng nói đạo đức”
Phản ứng trước các phát ngôn của Trump, quan chức Vatican Antonio Spadaro cho rằng Tổng thống Mỹ đang tấn công một “tiếng nói đạo đức” mà ông không thể kiểm soát. Theo ông, Trump không thực sự tranh luận với Giáo hoàng, mà muốn kéo ông vào một hệ quy chiếu quyền lực và lợi ích quốc gia – điều mà Giáo hội từ chối.

“Giáo hoàng nói một ngôn ngữ khác – ngôn ngữ không bị chi phối bởi quyền lực, an ninh hay lợi ích quốc gia.” Spadaro nhận định. Ông còn cho rằng việc Trump công kích Leo chứng tỏ tiếng nói của vị giáo hoàng đang có sức ảnh hưởng sâu sắc trên trường quốc tế.

Việc Hồng y Robert Prevost – người Mỹ – được bầu làm Giáo hoàng Leo XIV vào năm 2025 đã phá vỡ một truyền thống lâu đời: chưa từng có giáo hoàng Mỹ khi Hoa Kỳ còn là siêu cường số một thế giới. Tuy nhiên, chính nghịch lý này lại tạo nên một hình tượng đặc biệt – một người Mỹ đứng ở vị trí cao nhất của Giáo hội nhưng lại trở thành tiếng nói phản biện chính sách của chính quê hương mình.

Leo XIV, với kinh nghiệm nhiều năm tại Peru, không bị gắn chặt với quyền lực Mỹ. Ông được xem như một nhà lãnh đạo toàn cầu, không phải đại diện cho một quốc gia. Điều này khiến ông trở thành đối trọng đạo đức trong bối cảnh chính trị quốc tế đầy biến động.

Tiếng gọi ngừng chiến: “Hãy tìm lối thoát”
Trong một khoảnh khắc hiếm hoi, Giáo hoàng đã trực tiếp nhắc tên Donald Trump và kêu gọi ông tìm một “lối thoát” để chấm dứt chiến tranh với Iran. Đây là hành động rất hiếm đối với một giáo hoàng, cho thấy mức độ nghiêm trọng của tình hình.

Ông kêu gọi các nhà lãnh đạo Mỹ và Israel chấm dứt bạo lực, quay lại bàn đàm phán, xây dựng hòa bình dựa trên công lý và tình huynh đệ. “Lời nói chẳng mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau” – nhưng trong thời chiến, lời nói có thể cứu cả một dân tộc.

Nhiều nhà quan sát đã so sánh lập trường của Leo XIV với Giáo hoàng John Paul II – người từng phản đối mạnh mẽ cuộc chiến Iraq năm 2003. Lịch sử dường như lặp lại: một lần nữa, tiếng nói của Vatican cảnh báo về một cuộc chiến “không chính nghĩa” nhưng lại bị phớt lờ.

Các lãnh đạo Công giáo tại Mỹ, bao gồm Hồng y Robert McElroy và Tổng giám mục Timothy Broglio, cũng đặt nghi vấn về tính hợp pháp đạo đức của cuộc chiến Iran. Họ cho rằng việc tấn công một mối đe dọa chưa xảy ra là đi ngược lại học thuyết “chiến tranh chính nghĩa”.

Trump và những phát ngôn gây tranh cãi
Không chỉ dừng lại ở Giáo hoàng, sự cứng rắn của Trump còn lan sang cả những người đã khuất. Khi cựu Giám đốc FBI Robert Mueller qua đời ở tuổi 81, Trump đã công khai ăn mừng: “Tốt, tôi mừng là ông ta đã chết.” Đây là một phần trong chuỗi những phát ngôn gây sốc nhắm vào các đối thủ quá cố như John McCain, Colin Powell hay thậm chí là gia đình Kennedy.

Tục ngữ có câu: “Nghĩa tử là nghĩa tận”, nhưng dường như với Trump, sự thù hận không có biên giới, kể cả khi đối phương đã nằm xuống. Sự tương phản này càng làm nổi bật hình ảnh của Đức Leo XIV – một người Chicago gốc dòng Saint Augustine, hiền lành nhưng kiên định, đang nỗ lực tìm kiếm một "lối thoát" (off-ramp) cho cuộc chiến Iran.

Những phát ngôn này càng làm nổi bật sự tương phản giữa hai hình ảnh: một bên là nhà lãnh đạo chính trị đầy tranh cãi, bên kia là vị giáo hoàng kêu gọi lòng nhân ái và sự kiềm chế.

Cuộc đối đầu giữa Đức Giáo Hoàng Leo XIV và Donald Trump không chỉ là mâu thuẫn cá nhân, mà là sự va chạm giữa hai hệ tư tưởng: Sức mạnh cơ bắp và sức mạnh của tình thương. Khi Giáo hoàng chuẩn bị kỷ niệm một năm triều đại của mình, ngài đang nổi lên như một ngọn hải đăng giữa biển khơi mù mịt.

Trong thời đại mà “mạnh được yếu thua” dường như trở thành quy luật, tiếng nói của Giáo hoàng Leo XIV giống như một ngọn đèn giữa đêm tối, nhắc nhở nhân loại rằng hòa bình không phải là sự yếu đuối, mà là sức mạnh lớn nhất. Dù ai đúng ai sai, chúng ta cũng thầm mong lời răn của người xưa luôn hiện hữu: “Lấy chí nhân thay cường bạo”. Thế giới này đã quá mệt mỏi với khói lửa, có lẽ đó chính là thông điệp mà thế giới hôm nay đang cần hơn bao giờ hết.

Trong cơn bĩ cực của những ngày khói lửa, khi thế giới nín thở dõi theo từng nhịp đập của vùng Trung Đông, một tia sáng hy vọng đã ló rạng như "nắng hạn gặp mưa rào". Ngày thứ Sáu vừa qua đã đi vào lịch sử tài chính với những biến động đầy kịch tính: giá dầu đổ đèo chóng mặt trong khi thị trường chứng khoán Mỹ thăng hoa rực rỡ. Tất cả bắt nguồn từ một tuyên bố mang tính bước ngoặt từ Tehran, hứa hẹn đem lại sự bình yên cho dòng chảy năng lượng toàn cầu.

"Mở Cửa Biển Đông, Thông Dòng Huyết Mạch"

Người xưa có câu "Thuận buồm xuôi gió", và có lẽ chưa bao giờ câu nói này lại mang ý nghĩa thực tế đến thế đối với vận tải biển quốc tế. Ngoại trưởng Iran, ông Seyed Abbas Araghchi, đã khiến cả thế giới thở phào khi thông báo trên mạng xã hội X rằng eo biển Hormuz – "yết hầu" của ngành dầu khí thế giới – sẽ hoàn toàn mở cửa cho các tàu thương mại trong suốt thời gian còn lại của lệnh ngừng bắn.

Quyết định này được đưa ra ngay sau khi Tổng thống Donald Trump xác nhận Israel và Lebanon đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 10 ngày. Giữa lúc "cơm không lành, canh không ngọt", việc Iran chủ động khơi thông dòng chảy tại Hormuz được xem là một liều thuốc an thần cực mạnh cho nền kinh tế đang căng thẳng vì lo ngại đứt gãy nguồn cung.

Giá Dầu "Rơi Tự Do", Chứng Khoán Mỹ "Lên Như Diều Gặp Gió"

Ngay lập tức, thị trường năng lượng đã phản ứng như một chiếc lò xo bị nén chặt nay được bung ra. Giá dầu Brent chuẩn toàn cầu đã giảm sâu tới 11,2%, lùi về mức dưới 88,25 USD/thùng. Cùng chung số phận, dầu WTI của Mỹ cũng bốc hơi 10,9%, xuống còn 81,20 USD/thùng. Đây là mức giá thấp nhất trong vòng 5 tuần qua, dẫu rằng so với thời điểm trước cuộc chiến (lần lượt là 73 USD và 67 USD), con số này vẫn còn là một khoảng cách dài.

Trái ngược với màu đỏ rực của bảng giá dầu, Phố Wall lại mở tiệc ăn mừng với những sắc xanh hy vọng. Chỉ số Dow Jones tăng vọt 940 điểm (tương đương 1,9%), xóa sạch mọi dấu vết thua lỗ kể từ khi xung đột với Iran bắt đầu. S&P 500 và Nasdaq cũng không kém cạnh khi lần lượt tăng 1% và 1,2%, nối dài chuỗi ngày lập kỷ lục. Đặc biệt, Nasdaq đã ghi nhận chuỗi 12 ngày tăng điểm liên tiếp – một kỳ tích dài nhất kể từ năm 2009. Đúng là "Sau cơn mưa trời lại sáng", sự lạc quan về một thỏa thuận hòa bình đang dẫn dắt dòng tiền đổ mạnh vào thị trường.

Những Ván Bài Cân Não Trên Bàn Đàm Phán

Dưới sự đạo diễn của các nhà trung gian Pakistan, đặc biệt là Thống chế Asim Munir, các cuộc thảo luận tại Tehran đang bước vào giai đoạn nước rút đầy cam go. Chính quyền Trump đang cân nhắc một bước đi táo bạo: giải phóng 20 tỷ USD tài sản bị đóng băng của Iran để đổi lấy những nhượng bộ then chốt về hạt nhân.

Tuy nhiên, "đồng tiền đi liền khúc ruột", kế hoạch này đang vấp phải sự phản đối từ những phe bảo thủ. Tổng thống Trump, người từng chỉ trích mạnh mẽ thỏa thuận năm 2016 của người tiền nhiệm, đã khẳng định chắc nịch trên Truth Social rằng: "Sẽ không có tiền mặt nào được trao tay". Ông nhấn mạnh mục tiêu tối thượng là thu hồi "bụi phóng xạ" hạt nhân của Iran và tiến tới một thỏa thuận hòa bình toàn diện.

Hiện tại, nút thắt lớn nhất nằm ở thời hạn đình chỉ làm giàu uranium và việc bàn giao các vật liệu hạt nhân mà Tehran đang nắm giữ. Dù Iran mong muốn một gói cứu trợ lớn hơn con số 20 tỷ USD, nhưng Mỹ vẫn giữ thái độ cứng rắn. Tổng thống Trump còn để ngỏ khả năng sẽ đích thân đến Pakistan để ký kết hiệp ước nếu các bên tìm được tiếng nói chung vào cuối tuần này.

Cẩn Trọng Trước Thềm Hòa Bình

Dù bầu không khí đang rất tích cực, nhưng các chuyên gia kinh tế vẫn nhắc nhở chúng ta rằng "Chớ thấy sóng cả mà ngã tay chèo". Doug Beath từ Wells Fargo cảnh báo rằng mọi thứ vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào tiến trình đàm phán thực tế. Mỹ tuyên bố vẫn duy trì lệnh phong tỏa đường biển đối với Iran cho đến khi mọi giao dịch được hoàn tất 100%.

Thế giới đang nín thở chờ đợi. Nếu những cuộc đàm phán tại Islamabad sắp tới thành công, đó sẽ là một chương mới cho địa chính trị toàn cầu. Còn hiện tại, việc eo biển Hormuz thông suốt đã là một chiến thắng lớn cho sự ổn định, giúp xoa dịu nỗi lo về một cuộc khủng hoảng năng lượng tồi tệ. Mong rằng với những nỗ lực không ngừng nghỉ, câu chuyện "Đánh kẻ chạy đi, không ai đánh người chạy lại" sẽ trở thành hiện thực, mang lại thái bình thịnh trị cho nhân dân khắp năm châu.

THANH HÓA, Việt Nam

Một nữ sinh lớp 8 trường trung học cơ sở Ngọc Lặc, xã Ngọc Lặc, tỉnh Thanh Hóa, bị bạn cùng lớp dùng ghế đánh vào đầu, bắt quỳ gối, cởi áo ngay trên bục giảng rồi quay clip tung lên mạng xã hội, gây bất bình lớn trong dư luận.

Xác nhận với báo đài hôm 15 tháng Tư, ông Nguyễn Văn Dũng, hiệu trưởng trường trung học cơ sở Ngọc Lặc, cho biết sự việc này đã xảy ra ở trường vào cuối tháng trước.

Nạn nhân tên BGH, học sinh lớp 8 A1, trường trung học cơ sở Ngọc Lặc, xã Ngọc Lặc, tỉnh Thanh Hóa, bị bạn lột áo, liên tục chắp tay van xin, che ngực. (Ảnh cắt từ video clip)
Theo phúc trình của nhà trường, nữ sinh bị đánh là em BGH, học sinh lớp 8A1. Hai học sinh cùng lớp tham gia đánh bạn là PHA và PQC.

Báo Dân Trí trích dẫn tin cho hay, sự việc này đã xảy ra vào khoảng 11 giờ 45 phút trưa 30/3, khi các giáo viên đã rời khỏi trường, một nhóm học sinh ở lại lớp do mâu thuẫn từ việc nhắn tin nói xấu nhau.

Tại đây, hai nữ sinh PHA và PQC lao vào BGH, hành hung, liên tục giật tóc, bắt em cởi áo đồng phục để quay lại clip.
Nạn nhân không chịu làm theo liền bị một em dùng ghế nhựa đập nhiều lần vào đầu đến khi hiếc ghế bị gãy.

Bị đánh đau, em H. không thể kháng cự, khóc lóc van xin nhưng sự việc vẫn tiếp diễn.
Nhóm này sau đó thay nhau dùng điện thoại ghi hình, tiếp tục tát và cởi khuy áo của nạn nhân.

Nữ sinh H. liên tục chắp tay, nói "em xin chị", nhưng không được buông tha. Sau ba phút, nhóm này ép được bạn cởi áo, vừa quay video, vừa cười đùa, chế giễu, nói tục, trong khi nạn nhân hoảng loạn bật khóc.

Hai nữ sinh PHA và PQC còn đe dọa bạn rằng, nếu kể lại sự việc, sẽ cho phát tán video để cả trường và nhiều người xem, đồng thời yêu cầu nạn nhân "cười lên" mới cho về.

Bị đánh đập không ngừng, em nữ sinh BGH liên tục van xin nhưng không thể kháng cự. (Ảnh cắt từ video clip)
"Cho đến nay, hội đồng kỷ luật nhà trường đã ra quyết định kỷ luật qua hình thức viết bản kiểm điểm đối với hai học sinh PHA và PQC. Đây là hình thức xử lý cao nhất trong nhà trường, theo quy định của Bộ Giáo Dục và Đào Tạo. Gia đình các em đã cam kết hòa giải, không để cho các học sinh này tái phạm. Ba học sinh trong vụ việc cũng đã xin lỗi nhau, hứa sẽ không tái phạm", ông Dũng nói.

Phản ứng trên báo Dân Trí, nhiều người cho rằng hình thức kỷ luật bằng cách viết bản kiểm điểm, cam kết không tái phạm đối với hai nữ sinh đánh bạn là chưa thực sự hiệu quả, không đủ nặng để răn đe, giáo dục.

"Viết bản kiểm điểm thì như không có phạt gì cả", độc giả 'Thảo Nguyễn' bất bình.
Còn độc giả 'Trần Tâm' cho biết rằng: "Với hành vi mất nhân tính vô đạo đức như vậy, đặc biệt khi còn đang ngồi trên ghế nhà trường, nên đuổi học vĩnh viễn những học sinh nào tham gia đánh bạn. Không thể vì nhân văn mà dung túng cho kiểu học sinh như vậy, sẽ là họa lớn sau này".

Videos:
https://photos.app.goo.gl/xnCrB6UT5CDkvM2v6





Tôi đọc phát biểu của TS Nguyễn Lâm Thành, đại biểu Quốc hội tỉnh Lạng Sơn, mà thấy lòng nặng trĩu. Ông so sánh sân bay Long Thành với hai sân bay lớn khác trên thế giới vận hành năm 2019:
- Sân bay Đại Hưng (Bắc Kinh, Trung Quốc): diện tích gần tương đương Long Thành (khoảng 4.700 ha), thiết kế tới 7 đường băng, công suất 100 triệu hành khách/năm và 4 triệu tấn hàng hóa, nhưng vốn đầu tư chỉ 11,5 tỉ USD.
- Sân bay Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ): 4 đường băng, công suất 90 triệu lượt hành khách/năm, vốn đầu tư chỉ 12 tỉ USD.
Còn sân bay Long Thành: 4 đường băng, công suất 100 triệu lượt hành khách/năm và 5 triệu tấn hàng hóa, nhưng tổng vốn đầu tư lên tới 16 tỉ USD.
Nhân công và vật liệu rẽ hơn, nhưng tiền chênh nhau không phải ít.
Nhìn những con số này, tôi chỉ thấy thắc mắc đơn giản: sao mình lại đắt hơn hẳn như vậy?
Trong khi dân mình vẫn đang vật lộn với đủ thứ chi phí sinh hoạt, thuế phí, phạt hành chính… thì một công trình trọng điểm quốc gia lại tiêu tốn nhiều tiền đến thế. Tiền ấy lấy từ đâu? Cuối cùng cũng từ túi thuế của người dân và doanh nghiệp.
Tôi không phản đối việc xây sân bay hiện đại. Nhưng nếu đã làm, thì phải làm sao cho hợp lý, tiết kiệm và minh bạch. So với Đại Hưng hay Istanbul, Long Thành đang khiến nhiều người dân như tôi tự hỏi: liệu chúng ta có đang trả giá quá đắt cho một dự án “kỷ nguyên vươn mình” không?
Thông Nguyễn




Trong thế giới đầy những kỳ tích mang tầm nhân loại như: ngày 1/4 Mỹ đã một lần nữa đưa con người quay trở lại quỹ đạo Mặt Trăng sau hơn 50 với sứ mệnh Artemis II hay sự phát triển đột phá của AI trong nghiên cứu khoa học,... thì đâu đó ở xứ sở “Đông Lào”, cụ thể là ở phường Tân Ninh, tỉnh Tây Ninh vừa nghĩ ra một sáng kiến ấn tượng, mang tầm quốc tế đó là “Nghiệp Đoàn Vé Số”.
Ngày 12 tháng 4, trong bầu không khí trang trọng, áo trắng, áo xanh tươm tất của cán bộ kèm cờ hoa, hội trường, bảng “Đại Biểu” quy mô làm người ta tưởng đây là một buổi lễ ra mắt một tập đoàn công nghệ cao sắp đưa Việt Nam vươn xa ra vũ trụ, hòng bẻ gãy sứ mệnh Artemis II của Mỹ, sánh vai với cường quốc năm châu, bốn biển. Nhưng không, đó là buổi lễ ra mắt tổ chức quản lý những người… đi bộ! Họ đi bộ hàng chục cây số chỉ để mời mọc từng tờ vé số với lợi nhuận giao động từ 1000đ đến 1200đ/ tờ.
Hai từ “Nghiệp đoàn” nghe thật oai phong, có lẽ tôi phải đến đó để cổ vũ, trợ oai cho những kẻ “ăn trên, ngồi trước” ở phòng lạnh, mang giày tây nhưng tâm cơ lại thích diễn hài, bày trò lo cho những đôi chân trần. Người bán vé số họ cần gì? cơm, áo, gạo, tiền hay một tấm thẻ “hội viên” được giới thiệu là “điểm tựa”? Vốn dĩ họ đã khó khăn, đau bệnh tự chịu, đói no tuỳ lúc thì nay lại gánh thêm một “điểm tựa tinh thần”. Chưa biết lợi ích ra sao nhưng quỹ hoạt động nghiệp đoàn này từ đâu ra? Ai lo? Hay lại được “trích” từ các tờ vé thấm đẫm mồ hôi của hội viên?
Nực cười hơn nữa, những kẻ đặt bút ký quyết định thành lập cái tổ chức kia có hiểu được cảm giác phải đi bộ dưới cái nắng chang chang trên dưới 39*C, mời từng tấm vé số để chăm lo cho bữa cơm hôm nay, ngày mai chưa biết ra sao không? Chúng có cảm thấy sượng khi đôi giày tây sáng bóng, bộ quần áo phẳng phiu đối nghịch với chiếc áo sờn vai của các “hội viên” bất đắc dĩ đang ngơ ngác trên sân khấu không? Nghiệp đoàn giúp ích gì được cho hội viên? Tổ chức cuộc thi xem ai bán hết vé số trong ngày sớm nhất hay mở tập huấn cách mời gọi khách mua? Không! Chỉ đơn giản là nơi lấy số liệu để thỏa mãn cho căn bệnh thành tích ăn vào máu, vào thịt của đám cán bộ rác rưởi đó thôi. Còn lạ gì cái kiểu chụp hình trao quà (bằng tiền của nhà hảo tâm) rồi đăng lên mạng rêu rao.
“Nghiệp đoàn bán vé số” là đỉnh cao của sự xa rời thực tế. Nếu muốn giúp, hãy cho họ công việc tốt hơn, an sinh xã hội tốt hơn,... hoặc chí ít đừng bày trò họp hành mất thời gian đi bán của họ. Đừng biến nỗi vất vả mưu sinh thành công cụ để đánh bóng ghế ngồi. Người nghèo cần miếng cơm manh áo, chứ không cần cái danh hiệu "hội viên" để rồi mỗi tháng lại phải trích ra vài tờ vé số để nuôi những kẻ "ngồi mát ăn bát vàng".
Nguyên Khôi

Trong bối cảnh thế giới những ngày tháng 4 năm 2026 đang cuộn xoáy trong những cơn bão địa chính trị, người ta chợt nhận ra rằng "họa vô đơn chí, phúc bất trùng lai". Từ những hành lang quyền lực tại Washington đến những vùng đất nắng cháy tại Phi châu, và cả những túi dầu rực lửa tại Nga hay eo biển Hormuz nghẹt thở, tất cả đang dệt nên một bức tranh hỗn loạn mà ở đó, ranh giới giữa hòa bình và xung đột mỏng manh như sợi tóc.

Giữa những cơn sóng ngầm của chính trường quốc tế, khi lời qua tiếng lại giữa các lãnh đạo ngày càng gay gắt, thì Giáo hoàng Leo XIV – vị giáo hoàng người Mỹ đầu tiên trong lịch sử – lại chọn cho mình một con đường khác: con đường của sự im lặng có chủ đích và hòa giải. Trên chuyến bay từ Yaoundé (Cameroon) đến Luanda (Angola), ngài thẳng thắn nói: “Điều đó không nằm trong lợi ích của tôi” khi được hỏi về việc tranh luận với Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Giáo hoàng Leo XIV và sứ mệnh hòa bình giữa "bão dư luận"

Trên chuyến bay từ Cameroon sang Angola ngày thứ Bảy vừa qua, Đức Giáo hoàng Leo XIV – vị Giáo hoàng người Mỹ đầu tiên trong lịch sử – đã có những chia sẻ đầy trầm mặc về chuyến tông du 11 ngày tại châu Phi. Giữa những ồn ào của thế giới, ngài khẳng định: “Tranh luận với Tổng thống Donald Trump không phải là mối quan tâm của tôi”.

Các cụ ta có câu: "Lời chào cao hơn mâm cỗ", nhưng dường như sự chào đón mà ông Trump dành cho ngài trước chuyến đi lại mang đầy hơi thở của sự chỉ trích trên nền tảng Truth Social. Đáp lại những đòn tấn công chính trị ấy, Giáo hoàng Leo XIV vẫn giữ vững phong thái của một mục tử. Ngài cho rằng "một kịch bản sai lệch" đã được dựng lên từ những tình huống chính trị mà Tổng thống Mỹ tạo ra, khiến thông điệp hòa bình của ngài bị bóp méo thành một cuộc tranh cãi cá nhân.

Thực tế, bài phát biểu tại Bamenda, Cameroon – nơi ngài lên án "một nhóm bạo chúa" và việc chi "hàng tỷ đô la" cho chiến tranh – đã được chuẩn bị từ hai tuần trước đó. Giáo hoàng nhấn mạnh ngài đến châu Phi với tư cách là người chăn dắt của hơn một phần năm số tín đồ Công giáo toàn cầu, để mang lại sự an ủi, tình huynh đệ và tiến trình xây dựng hòa bình, chứ không phải để sa vào những cuộc đấu khẩu vô nghĩa.

Ukraine và "cú đòn hồi mã thương" nhắm vào các nhà máy lọc dầu Nga

Trong khi tiếng chuông cầu nguyện vang lên ở Phi châu, thì ở Đông Âu, tiếng nổ của máy bay không người lái lại xé toạc bầu trời đêm. Chỉ vài giờ sau khi Hoa Kỳ gia hạn lệnh miễn trừ trừng phạt dầu mỏ cho Moscow, Ukraine đã đáp trả bằng một chiến dịch không kích quy mô lớn vào các cơ sở dầu khí trọng yếu của Nga.

Chỉ huy lực lượng drone Ukraine, Robert “Madyar” Brovdi, không ngần ngại gọi quyết định của Washington là một sự "hoài nghi" tàn nhẫn và cảnh báo rằng cái giá phải trả chính là mạng sống của người dân Ukraine. Các mục tiêu bị đánh trúng bao gồm:

Nhà máy lọc dầu Novokuybyshevsk và Syzran tại vùng Samara.

Kho cảng dầu Tikhoretsk tại Krasnodar (nơi hỏa hoạn đã huy động tới 224 nhân viên cứu hỏa).

Cảng Vysotsk ở Biển Baltic và một kho dầu tại Sevastopol.

Dù Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố đánh chặn 258 drone, nhưng khói đen bốc lên từ các nhà máy lọc dầu là minh chứng không thể chối cãi. Bộ Tài chính Mỹ đã gia hạn miễn trừ cho phép Nga bán dầu đến ngày 16/5, nhằm giảm áp lực giá dầu toàn cầu – đặc biệt trong bối cảnh chiến tranh với Iran làm thị trường năng lượng chao đảo.

Quyết định này ảnh hưởng đến khoảng 200 triệu thùng dầu, mang lại nguồn thu khổng lồ cho Nga. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế, doanh thu năng lượng của Nga đã gần gấp đôi chỉ trong một tháng, từ 9,75 tỷ USD lên 19 tỷ USD.

"Chảo lửa" Hormuz: Hy vọng mong manh và lời đe dọa từ tên lửa

Người xưa có câu: "Nói lời phải giữ lấy lời", nhưng trong ngoại giao quốc tế, lời nói chỉ là gió bay. Chỉ 24 giờ sau khi Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi gợi ý mở lại eo biển Hormuz khiến giá dầu giảm 10%, tình hình đã đảo ngược hoàn toàn. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố phong tỏa trở lại huyết mạch này, khẳng định bất kỳ con tàu nào tiếp cận sẽ bị coi là "hợp tác với kẻ thù".

Tại Washington, bầu không khí đặc quánh sự căng thẳng. Các quan chức hàng đầu từ Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đến Giám đốc CIA John Ratcliffe liên tục đổ về Nhà Trắng. Thỏa thuận ngừng bắn sẽ hết hạn chỉ trong 3 ngày nữa (21/04), và Tổng thống Trump đã thẳng thừng đe dọa: "Có lẽ tôi sẽ không gia hạn... và chúng ta sẽ phải bắt đầu thả bom trở lại".

Đáp lại, tướng Naqdi của Iran cũng không hề nao núng khi tuyên bố Tehran sẵn sàng sử dụng những loại tên lửa mới nhất xuất xưởng tháng 5/2026 nếu chiến tranh nổ ra. Sự cứng rắn của Iran, kết việc đòi thu "phí bảo an" qua eo biển, đã đẩy cuộc đàm phán vào ngõ cụt. Chủ tịch Quốc hội Iran Ghalibaf tự tin khẳng định: "Dù đối phương có tiền và vũ khí, nhưng về mặt chiến lược, họ đã thất bại trước chúng ta".

Tổng thống Trump cảnh báo: nếu đàm phán thất bại, “bom sẽ lại rơi”.

Lệnh ngừng bắn chỉ còn vài ngày nữa sẽ hết hạn, nhưng khoảng cách giữa hai bên vẫn rất xa – đặc biệt về vấn đề uranium và chương trình hạt nhân của Iran.

Từ Vatican đến Ukraine, từ Washington đến Tehran, thế giới đang đứng trước một ngã ba lịch sử. Một bên là tiếng gọi của hòa bình – như lời của Giáo hoàng Leo XIV. Một bên là thực tế của xung đột, lợi ích và quyền lực.

Nhưng trong thế giới địa chính trị, mọi thứ không đơn giản như vậy. Hòa bình không chỉ cần thiện chí, mà còn cần sự nhượng bộ – điều mà hiện tại dường như vẫn còn rất xa vời.

Hungary đổi triều sau 16 năm: một đêm bầu cử làm rung chuyển cả châu Âu

Budapest đêm 12 Tháng Tư 2026 không còn là một thủ đô bình thường của Trung Âu, mà giống như một ngã ba lịch sử, nơi một thời đại khép lại và một thời đại khác bắt đầu hé cửa. Sau 16 năm cầm quyền liên tục, Thủ tướng Viktor Orbán đã chấp nhận thất bại trước Péter Magyar, lãnh đạo đảng đối lập Tisza. Kết quả này đánh dấu lần đầu tiên kể từ năm 2010 Hungary có thay đổi chính phủ, đồng thời tạo ra một dư chấn chính trị lan xa khỏi biên giới nước này, chạm tới Brussels, Moscow, Washington, và toàn bộ mạng lưới dân túy cánh hữu từng xem Orbán là biểu tượng chiến thắng.

Có những thất bại chỉ là mất ghế, nhưng cũng có những thất bại mang ý nghĩa như một cuộc đổi chế độ trong cảm nhận xã hội. Nhiều người Hungary đã mô tả cảm giác ấy bằng thứ ngôn ngữ rất mạnh. Nhà văn, thi sĩ András Petöcz nói cảm giác đêm đó khiến ông nhớ lại Budapest vào thời điểm chế độ cộng sản Liên Xô sụp đổ. Cái so sánh ấy nghe qua tưởng như quá lời, nhưng lại phản ánh đúng bầu không khí của một xã hội đã bị nén quá lâu, đến mức khi cánh cửa thay đổi bật mở, người ta thấy như vừa bước ra khỏi một hành lang chật hẹp kéo dài hơn một thập niên rưỡi. Reuters và AP đều ghi nhận đây là một chiến thắng có tầm vóc lịch sử, với Tisza giành ưu thế áp đảo, còn Orbán gọi kết quả là “đau đớn nhưng rõ ràng.”
Sau 16 năm ngự trị trên đỉnh cao quyền lực với tư thế là một trong những chính khách kiên định nhất của chủ nghĩa dân túy tại châu Âu, "pháo đài" của Thủ tướng Viktor Orbán và đảng Fidesz cuối cùng đã rung chuyển dữ dội. Cuộc bầu cử Quốc hội Hungary năm 2026 không chỉ là một sự kiện chính trị; nó là một cơn đại hồng thủy đã cuốn phăng niềm tin sắt đá về một sự thống trị vĩnh cửu, minh chứng cho chân lý: "Tức nước thì vỡ bờ".

Một đồng minh của ông Trump thất thủ: cú đánh nặng vào trục dân túy quốc tế

Viktor Orbán từ lâu không chỉ là một chính khách Hungary. Ông là một biểu tượng đối với nhiều lực lượng bảo thủ dân túy trên thế giới, đặc biệt là trong quỹ đạo chính trị thân ông Donald Trump. Nhiều năm qua, Orbán xây dựng hình ảnh một nhà lãnh đạo “phi tự do” nhưng hiệu quả, luôn nhân danh chủ quyền quốc gia để đối đầu với Liên minh châu Âu, truyền thông độc lập, các tổ chức dân sự, giới học thuật cấp tiến, phong trào LGBTQ và cả các tiêu chuẩn dân chủ phương Tây. Chính vì thế, thất bại của Orbán không còn là một biến cố nội bộ, mà là một cú lùi đáng kể của mô hình chính trị từng được nhiều nhân vật cánh hữu quốc tế ngưỡng mộ.

Điều trớ trêu là trong giai đoạn nước rút, chính Orbán lại phải dựa nhiều vào sự hậu thuẫn từ bên ngoài. Phó Tổng thống Mỹ JD Vance đã sang Budapest công khai ủng hộ Orbán trước bầu cử, còn Tổng thống Donald Trump thì phát đi thông điệp kêu gọi cử tri Hungary đi bỏ phiếu cho nhà lãnh đạo này. Nhưng chính chỗ đó lại bộc lộ một nghịch lý khó giấu: một chính trị gia đi lên bằng khẩu hiệu chủ nghĩa dân tộc và chủ quyền, rốt cuộc lại cần đến tiếng nói từ các cường quốc bên ngoài để kêu gọi lá phiếu cho mình. “Treo đầu dê bán thịt chó” thì dân có thể bị lừa một dạo, chứ không thể bị lừa mãi. Sự can dự công khai ấy rốt cuộc đã không cứu được Orbán.

Dưới thời Orbán, chính trị là một chuỗi những trận chiến không hồi kết với những "kẻ thù" tự tạo: từ các tổ chức phi chính phủ, trường đại học tự do, tỷ phú George Soros đến cộng đồng LGBTQ+. Khi những mục tiêu cũ dần cạn kiệt, ông quay sang công kích nước láng giềng Ukraine với những áp phích gây sợ hãi khắp Budapest. Tuy nhiên, "Cái kim trong bọc có ngày lòi ra", người dân không thể ăn những tấm áp phích để sống. Trong khi chính phủ mải mê săn đuổi những "con rồng" giả tưởng, thì nền kinh tế trì trệ, hệ thống y tế xuống cấp và nạn tham nhũng tràn lan đã trở thành những vết thương rỉ máu. Péter Magyar chỉ cần một động tác đơn giản: chỉ vào thực tại và nói lên sự thật mà Fidesz luôn tìm cách che giấu sau bức màn "bảo vệ giá trị gia đình".

Một trong những bài học đắt giá nhất từ thất bại này chính là sự mâu thuẫn trong chiến lược "quốc tế hóa chủ nghĩa dân tộc". Suốt nhiều năm, ông Orbán tự xây dựng hình ảnh như một hiệp sĩ bảo vệ chủ quyền Hungary trước "mối đe dọa" từ Liên minh châu Âu (EU) và tư tưởng tự do. Thế nhưng, trong cơn bĩ cực, ông lại bám víu vào những "ngoại viện" từ Mỹ và Nga. Việc Phó Tổng thống Mỹ JD Vance đích thân đến Budapest để hỗ trợ, hay những dòng trạng thái ủng hộ nhiệt thành của Donald Trump trên Truth Social rằng Orbán là một "người chiến thắng thực thụ" đã phản tác dụng. "Mua danh ba vạn, bán danh ba đồng", cử tri Hungary cảm thấy nực cười khi một chính khách luôn miệng hô hào chủ quyền lại kêu gọi người dân bỏ phiếu theo sự chỉ đạo của các cường quốc nước ngoài. Chuyên gia Ivan Krastev đã mỉa mai đầy cay đắng: "Sự mỉa mai là ở chỗ, nếu ông ấy thất bại, ông ấy đã thất bại như một kẻ toàn cầu hóa".
Cử tri Hungary đã nói bằng một tỷ lệ đi bầu kỷ lục

Một trong những chi tiết quan trọng nhất của cuộc bầu cử 2026 chính là mức độ huy động cử tri. Reuters, AP và nhiều nguồn lớn đều ghi nhận tỷ lệ đi bầu ở mức khoảng 80%, cao nhất trong thời kỳ hậu cộng sản của Hungary. Đây không chỉ là một con số thống kê đẹp mắt. Nó cho thấy xã hội Hungary bước vào cuộc bỏ phiếu này với tâm thế coi đây là một cuộc quyết định vận mệnh, chứ không phải một cuộc bầu cử thường kỳ. Khi dân đi bầu đông đến mức phá kỷ lục, đó thường là tín hiệu cho thấy tâm lý “được ăn cả, ngã về không” đang chiếm lĩnh quảng trường chính trị.

Trước đó, ngay trong ngày bỏ phiếu, các dấu hiệu đã cho thấy điều bất thường. Reuters dẫn dữ liệu và bối cảnh từ các cuộc thăm dò, trong đó đảng Tisza đã dẫn trước, nhưng ngay cả những người ủng hộ cũng không dám tin chiến thắng sẽ thật sự đến. Lý do là hệ thống chính trị và bầu cử ở Hungary nhiều năm qua bị đánh giá là nghiêng hẳn về phía Fidesz, với hiện tượng chia lại khu vực bầu cử, ưu thế truyền thông thân chính phủ và cả một bộ máy quyền lực đã ăn sâu bám rễ. Thành ra khi kết quả cuối cùng ngã hẳn sang phía đối lập, cảm giác của không ít người là họ vừa chứng kiến điều từng bị xem là gần như không thể xảy ra.

Tisza thắng không chỉ vì nói hay, mà vì Orbán hết phép

Péter Magyar và đảng Tisza thắng lớn, nhưng sẽ là thiếu sót nếu chỉ giải thích bằng tài vận động hay sự mới mẻ của một gương mặt chính trị. Phần sâu hơn của câu chuyện nằm ở chỗ mô hình cầm quyền của Orbán đã đi tới ngõ cụt. Trong nhiều năm, Fidesz cai trị bằng chiến lược tạo ra kẻ thù liên tục: khi thì Brussels, khi thì George Soros, khi thì các đại học tự do, khi thì NGO, khi thì cộng đồng LGBTQ, khi thì Ukraine. Chủ nghĩa dân túy luôn cần một con rồng để chém, vì nếu không có hiểm họa, người ta sẽ quay lại hỏi những câu hỏi rất thực tế: kinh tế ra sao, bệnh viện thế nào, giáo dục thế nào, lương sống nổi không, thanh niên có tương lai không. Và chính ở chỗ đó, Orbán dần hụt hơi.

Chiến dịch của Orbán năm nay tiếp tục xoáy mạnh vào đối ngoại, chiến tranh Ukraine, quan hệ quốc tế và luận điệu “an toàn hay hỗn loạn.” Nhưng khi đời sống trong nước trì trệ, lạm phát và mức sống khiến dân bức bối, hệ thống y tế không còn là niềm tự hào, thì các khẩu hiệu về hiểm họa từ bên ngoài bắt đầu mất công hiệu. Reuters ghi nhận rằng cử tri, đặc biệt là lớp trẻ, quan tâm nhiều hơn tới tiền lương, y tế, đời sống và tham nhũng, thay vì những lời cảnh báo mơ hồ về nguy cơ từ bên ngoài. Nói cách khác, Orbán muốn kéo cử tri nhìn lên bầu trời, còn Magyar chỉ cần chỉ tay xuống mặt đất. “Bụng đói thì đầu gối phải bò” – dân trước sau vẫn phải sống bằng thực tế thường nhật.

Câu chuyện về Péter Magyar ly kỳ như một cuốn tiểu thuyết. Từng là một "hạt giống đỏ" trong hàng ngũ Fidesz, từng dán ảnh Orbán lên tường phòng ngủ thời niên thiếu, Magyar hiểu rõ từng chân tơ kẽ tóc của bộ máy quyền lực này. Bước ngoặt xảy ra vào đầu năm 2024 sau bê bối ân xá cho kẻ che đậy lạm dụng trẻ em – một cú tát vào khẩu hiệu "bảo vệ giá trị Cơ đốc giáo" của chính phủ. Magyar đã dũng cảm bước ra khỏi bóng tối, cáo buộc những gia đình thân cận với Orbán đang "sở hữu một nửa đất nước". Với phong thái trẻ trung, lịch lãm và bản lĩnh của một người am hiểu hệ thống, ông đã biến Đảng Tisza (tên một con sông lớn tại Hungary) thành một cơn lũ quét sạch sự bảo thủ. "Tre già măng mọc", ở tuổi 45, Magyar mang đến một luồng sinh khí mới mà thế hệ trẻ Hungary đã khao khát từ lâu.

Péter Magyar: từ người của hệ thống thành người đánh sập hệ thống

Điều làm nên kịch tính đặc biệt của cuộc lật đổ này là nhân vật chính lại không phải một nhà đối lập cổ điển. Péter Magyar từng là người của hệ thống Orbán. Ông xuất thân từ một gia đình khá giả ở Budapest, có thân tộc là luật sư, thẩm phán, và cả cựu Tổng thống Ferenc Mádl. Khi còn trẻ, ông từng treo hình Viktor Orbán trong phòng ngủ, bởi khi ấy Orbán còn là biểu tượng tự do chống cộng, người từng đòi quân Liên Xô rút khỏi Hungary. Chính vì thế, hành trình của Magyar mang nhiều chất bi kịch lẫn biểu tượng: một người từng ngưỡng mộ Orbán nay trở thành người kết thúc 16 năm cầm quyền của ông.

Magyar mới chỉ hai năm trước còn là thành viên Fidesz. Ông từng kết hôn với Judit Varga, một gương mặt đang lên của Fidesz và sau đó là Bộ trưởng Tư pháp. Hai người từng sống nhiều năm ở Brussels; Magyar làm ngoại giao, còn Varga làm việc trong không gian chính trị châu Âu trước khi trở về Budapest. Biến cố bẻ gãy trục đời chính trị của cả phe cầm quyền là vụ ân xá gây chấn động đầu năm 2024: Tổng thống khi đó là Katalin Novák đã ân xá cho một cựu quan chức bị kết tội che đậy hành vi lạm dụng trẻ vị thành niên tại một cơ sở nuôi trẻ. Vụ việc này đục thủng hình ảnh mà Fidesz luôn cố công xây dựng: chính quyền bảo vệ giá trị gia đình, bảo vệ trẻ em, bảo vệ luân lý Cơ Đốc. Khi lớp sơn đạo đức bong ra, người dân nhìn thấy bên dưới là sự đạo đức giả.

Chính trong khoảnh khắc đó, Magyar xuất hiện như một mũi khoan phá vỡ bức tường im lặng. Trong cuộc phỏng vấn video gây tiếng vang với Partizan hồi Tháng Hai 2024, ông cáo buộc những nhân vật chóp bu của Orbán “núp sau váy phụ nữ” trong vụ ân xá và tố rằng chỉ “vài gia đình sở hữu nửa đất nước.” Cuộc phỏng vấn ấy được xem gần 3 triệu lượt tại một quốc gia chưa tới 10 triệu dân, tức là sức chấn động gần như lan khắp xã hội. Cuối năm 2024 ông gia nhập Tisza, rồi nhanh chóng trở thành lãnh đạo. Tới cuộc bầu cử Nghị viện châu Âu tháng 6/2024, Tisza bất ngờ giành gần 30% phiếu ở Hungary, báo hiệu rằng đối lập cuối cùng đã có một gương mặt đủ sức biến sự bất mãn của dân thành một phong trào có khả năng chiến thắng.

Tisza là gì, và vì sao con sông ấy thành cơn lũ?

“Tisza” vừa là chữ viết tắt của cụm từ tiếng Hungary mang nghĩa “tôn trọng và tự do,” vừa là tên một con sông lớn của đất nước này. Trong thực tế chính trị, cái tên ấy trở thành ẩn dụ hoàn hảo cho làn sóng dâng lên quét qua Hungary. Tisza không thắng chỉ vì có chương trình hay, mà vì nó trở thành chỗ dồn tụ của đủ mọi tầng lớp đã chán Orbán: từ cử tri bảo thủ không còn tin Fidesz, đến giới trung lưu thành thị, giới trẻ, tầng lớp tự do, và cả những người cánh tả chấp nhận dằn lòng bỏ phiếu cho một người không hẳn là “phe mình” chỉ để kết thúc kỷ nguyên Orbán.

Các nhà phân tích Reuters cùng AP phản ánh bằng dữ liệu rộng hơn, đều chỉ ra một thực tế giống nhau: lá phiếu cho Magyar phần lớn là lá phiếu chống Orbán. Nhưng không vì vậy mà giá trị chiến thắng bị giảm đi. Trong chính trị, rất nhiều bước ngoặt lịch sử khởi đầu từ một sự phủ định mạnh mẽ, trước khi trở thành một chương trình kiến thiết. Người Hungary đã chấp nhận “không để cái hoàn hảo giết chết cái đủ tốt.” Nói theo cách dân gian: qua được con đò đã, rồi mới tính chuyện sang sông bằng lối nào.

Vì sao giới trẻ và cử tri thành thị quay lưng với Orbán?

Một trong những tín hiệu quan trọng nhất của cuộc bầu cử lần này là sự rạn nứt rõ rệt trong nền tảng ủng hộ của Fidesz, đặc biệt ở lớp cử tri trẻ. Reuters ghi nhận Fidesz chỉ còn 8% ủng hộ trong nhóm 18 đến 29 tuổi ở bối cảnh ăn mừng hậu bầu cử tại Budapest. Con số này không chỉ là một thất bại truyền thông. Nó phản ánh sự già nua về mặt chính trị của một mô hình từng rất giỏi khơi dậy nỗi sợ, nhưng ngày càng kém sức hấp dẫn với một thế hệ lớn lên trong không gian số, quen với tiếp cận đa chiều, và bực bội với tham nhũng, trì trệ, cùng hình ảnh một đất nước bị kéo lùi khỏi dòng chính châu Âu.

Magyar đã làm điều mà những đối thủ trước của Orbán không làm được: xây quan hệ trực tiếp với cử tri ngoài vòng vây truyền thông thân chính phủ. Ông đi nhiều thị trấn, thành phố, tiếp xúc trực tiếp, ở lại hàng giờ sau các cuộc nói chuyện để gặp dân địa phương. Ông tập trung cứng vào kinh tế nội địa, tham nhũng, dịch vụ công, thay vì để mình bị cuốn hoàn toàn vào những trận chiến biểu tượng mà Orbán luôn muốn dựng lên. Một bên rao giảng hiểm họa, bên kia nói về cuộc sống. Cuối cùng cử tri chọn người nói chuyện cơm áo.

Orbán thua ngay trên thứ vũ khí từng làm nên quyền lực của ông

Orbán nhiều năm nay rất thành thạo trong việc dùng “bộ máy quyền lực” để dập đối thủ: kiểm soát truyền thông, dựng chiến dịch bôi nhọ, gắn cho đối phương cái nhãn nguy hiểm, phản quốc, thân chiến tranh, thân Brussels, hay xa rời giá trị truyền thống. Năm 2022, ông từng làm chùn bước ứng viên Péter Márki-Zay bằng cách dựng nên hình ảnh một mối đe dọa với hòa bình khi chiến tranh Ukraine bùng nổ. Nhưng lần này, chiến thuật cũ không còn dễ thi triển với Péter Magyar, bởi Magyar quá hiểu cơ chế vận hành của Fidesz. Reuters dẫn phân tích cho rằng ông biết cách “ra đòn phủ đầu,” chặn trước khi đòn bôi nhọ kịp rơi xuống.

Một ví dụ điển hình là khi Magyar công khai nói trước rằng Fidesz có thể tung ra video bí mật quay ông trong khoảnh khắc riêng tư với bạn gái cũ để tống tiền chính trị. Ông không tránh né, mà đối diện thẳng: tôi là đàn ông 45 tuổi, tôi có đời sống riêng với bạn tình trưởng thành, nếu có gì thì cứ tung ra. Chính cách “bẻ bài trước” ấy khiến vũ khí kompromat mất phần lớn tác dụng. Đó là chỗ mà người ta thấy một cựu người trong cuộc đã quay lại dùng kiến thức nội bộ để vô hiệu hóa chính hệ thống cũ.

Giữ im lặng đúng chỗ: nghệ thuật né bãi mìn của Péter Magyar

Nếu nhìn kỹ, một trong những lý do khiến Magyar sống sót và thắng lớn là ông rất kỷ luật trong thông điệp. Orbán muốn kéo ông vào các bãi mìn văn hóa như LGBTQ, Ukraine, đối đầu Đông - Tây, di dân và những biểu tượng khiến xã hội bị phân cực. Nhưng Magyar đã né phần lớn những cái bẫy ấy. Khi Orbán cấm tuần hành Budapest Pride năm ngoái, Magyar không để mình bị đóng khung như một chính khách tự do kiểu Brussels. Ông ra tuyên bố rất tiết chế, tránh sa vào ngôn ngữ mà Fidesz có thể dùng để đóng dấu ông là “địch thủ của giá trị truyền thống.” Trên hồ sơ Ukraine, ông cũng cực kỳ thận trọng, gần như im lặng trong chiến dịch, để không cho Fidesz cơ hội dựng ông thành “người của chiến tranh” hay “tay sai châu Âu.”

Sự im lặng ấy khiến có người hồ nghi, nhưng nhiều nhà quan sát châu Âu hiểu đây là chiến thuật. Theo đánh giá được Reuters thuật lại, Brussels hiểu rằng Magyar chỉ đang từ chối cho Fidesz những lối tấn công quen thuộc. Điều quan trọng hơn là phần lớn giới quan sát đều cho rằng Magyar không phải Orbán phiên bản khác. Ông không ở trong khuôn dân túy quốc gia chủ nghĩa kiểu cũ, mà là một gói hỗn hợp hơn: bảo thủ ở vài điểm, nhưng thực dụng và thân châu Âu hơn rất nhiều.

Bài học lớn cho những ai muốn đánh bại dân túy: đừng chờ một vị thánh

Điểm rất đáng chú ý là không phải mọi cử tri tự do hay cánh tả ở Hungary đều yêu mến Péter Magyar. Nhiều người vẫn dè chừng ông vì ông xuất thân từ Fidesz, vẫn có gốc bảo thủ rõ nét, và hoàn toàn không phải hình mẫu cấp tiến thuần túy. Nhưng cuối cùng, một bộ phận rất lớn trong số họ vẫn dồn phiếu cho ông, bởi họ hiểu rằng trong hoàn cảnh Hungary hiện nay, đây là lựa chọn có tính khả thi nhất để hạ Orbán. Đó là bài học mà phe đối lập ở nhiều nước có lẽ phải đọc thật kỹ: chính trị không phải lúc nào cũng là cuộc hẹn hò với người trong mộng; nhiều khi là quyết định chọn người có thể thắng để chấm dứt một trật tự đã mục ruỗng.

Nói cho cùng, người Hungary lần này đã không để “cái hoàn hảo trở thành kẻ thù của cái tốt.” Họ gạt bớt những do dự về lý tưởng để nắm lấy cơ hội lịch sử. Chính điều ấy đã giúp một liên minh cử tri cực rộng hình thành, kéo từ cánh hữu bảo thủ bất mãn sang tận các nhóm tự do và cánh tả. Lá phiếu cho Magyar, vì vậy, vừa là lá phiếu cho hy vọng, vừa là lá phiếu trừng phạt.

Quan hệ với EU, Nga và Ukraine rồi sẽ đổi hướng ra sao?

Chiến thắng của Tisza mở ra khả năng Hungary xoay trục mạnh về phía châu Âu. Dưới thời Orbán, Budapest thường xuyên va chạm với Brussels vì các vấn đề pháp quyền, truyền thông, tư pháp, và những bước lùi dân chủ. Ủy ban châu Âu hiện vẫn đóng băng khoảng 18 tỷ euro quỹ dành cho Hungary do lo ngại nước này thoái lui dân chủ dưới thời Orbán. Số tiền này tương đương khoảng 10% sản lượng kinh tế quốc gia, và việc bị giữ lại đã đào sâu thêm tình trạng khó khăn của kinh tế Hungary. Nếu Magyar tái lập lòng tin với EU, đây có thể là nguồn lực rất lớn để cứu nền kinh tế và tái thiết các dịch vụ công.

Về địa chính trị, thất bại của Orbán cũng là tin xấu cho Moscow. Trong nhiều năm, Orbán là một trong những tiếng nói khó chịu nhất với nỗ lực thống nhất của EU trong hồ sơ Ukraine, đồng thời duy trì quan hệ gần gũi với Nga và tiếp tục phụ thuộc năng lượng Nga. Reuters, AP và các nguồn khác đều xem thất bại này là cú suy yếu đáng kể đối với mạng lưới ảnh hưởng thân Nga trong lòng châu Âu. Dĩ nhiên, không có nghĩa Hungary dưới thời Magyar sẽ trở thành một chính phủ “diều hâu” tuyệt đối, nhưng gần như chắc chắn Budapest sẽ bớt là một vật cản cố ý trong nhiều hồ sơ chung của châu Âu.

Nhưng thắng bầu cử chưa phải thắng cả chế độ

Dẫu chiến thắng rất lớn, thử thách phía trước của Péter Magyar còn nặng hơn đêm ăn mừng. Fidesz không chỉ là một đảng chính trị, mà là cả một hệ sinh thái quyền lực đan cài vào truyền thông, kinh doanh, hành chính, luật pháp và tư pháp. Việc “gỡ” mô hình Orbán, như chính Magyar thừa nhận trong chiến dịch, sẽ phải diễn ra “từng bước, từng viên gạch một.” Một đa số lớn trong quốc hội là điều kiện cần, nhưng không đủ để ngay lập tức thay đổi tất cả những gì đã được cài đặt suốt 16 năm. “Phá nhà dễ, xây nhà khó”; thắng được trận này mới chỉ là mở cửa vào công trường.

Ngay trong phát biểu chiến thắng, Magyar cũng đã gửi thông điệp vừa hân hoan vừa dè chừng. Ông nói với người ủng hộ rằng họ đã “thay thế chế độ Orbán,” đã “giải phóng Hungary,” đã “giành lại đất nước.” Nhưng ông cũng kêu gọi Orbán đóng vai “người giữ nhà” trong giai đoạn chuyển tiếp và đừng cản trở công việc của chính phủ mới. Câu nói ấy cho thấy ông hiểu rất rõ rằng ở Hungary hiện nay, đổi người đứng đầu không có nghĩa là guồng máy cũ tự động tan biến.

Kết cuộc của một thời đại, mở màn cho một phép thử mới

Hungary đã cho châu Âu và cả thế giới một bài học đắt giá. Không có mô hình quyền lực nào là bất khả chiến bại, kể cả khi nó được chống lưng bởi bộ máy truyền thông, hệ thống bầu cử nghiêng lệch, mạng lưới lợi ích ăn sâu, và sự ủng hộ công khai từ những đồng minh quyền lực ở nước ngoài. Viktor Orbán từng khiến nhiều người tin rằng ông là thứ định mệnh chính trị của Hungary, rằng chủ nghĩa dân túy quốc gia có thể kéo dài mãi bằng cách dựng hết kẻ thù này đến bóng ma khác. Nhưng cuối cùng, dân vẫn hỏi về cơm áo, công lý và tương lai con cái họ. Khi những câu hỏi đó dồn lại đủ lâu, mọi tường thành rồi cũng nứt.

Mặc dù chiến thắng là vang dội, nhưng con đường trước mắt của Đảng Tisza và ông Magyar vẫn đầy rẫy chông gai. Hệ thống chính trị bị Fidesz bóp méo, truyền thông bị thao túng và những khoản ngân sách khổng lồ bị đóng băng từ EU là những bài toán khó cần lời giải. Tuy nhiên, lòng dân đã quyết, ý trời đã định. Người dân Hungary đã chấp nhận chọn một "điều tốt" thay vì mưu cầu một "điều hoàn hảo" để chấm dứt kỷ nguyên độc đoán. Như chuyên gia Péter Krekó nhận định, đây là một "cú xoắn cốt truyện" ngoạn mục của lịch sử: Hungary từ hình mẫu của chủ nghĩa phi tự do đang chuyển mình trở thành ngọn hải đăng cho sự thay đổi dân chủ. Chiến dịch "từng bước một, từng viên gạch một" của Magyar để tháo dỡ hệ thống cũ có thể mất thời gian, nhưng với niềm tin của hàng triệu người dân bên bờ sông Danube, một bình minh mới đã thực sự bắt đầu.

Đối với phe thân ông Trump trên thế giới, đây là một thất bại biểu tượng rất đau. Đối với châu Âu, đây là một tia hy vọng lớn. Còn đối với chính người Hungary, đây mới chỉ là khởi đầu. Đêm ăn mừng bên bờ Danube có thể rực rỡ như lễ hội, nhưng ngày mai sẽ là ngày của sổ sách, ngân sách, thể chế, và những cuộc đọ sức âm thầm trong lòng bộ máy. Thành hay bại của Péter Magyar rồi sẽ không được quyết định bởi những khẩu hiệu hô vang trong đêm chiến thắng, mà bởi khả năng biến một liên minh chống Orbán thành một chính quyền biết trị quốc. Song ít nhất, sau 16 năm, Hungary đã chứng minh một điều: lịch sử không ngủ quên mãi. “Sông có khúc, người có lúc,” thời thế xoay vần, và Budapest vừa sang một khúc quanh lớn.

ANNISTON, Alabama

Câu chuyện đã bắt đầu như một cuốn tiểu thuyết lãng mạn về sự kết nối kỳ diệu giữa hai tâm hồn ở buổi xế chiều của cuộc đời nhưng lại kết thúc trong bối cảnh nghiệt ngã của những âm mưu chiếm đoạt di sản.

Theo nhật báo New York Times ngày thứ Sáu, 17/4, bà Marie-Therese Ross-Mahe, một phụ nữ Pháp 85 tuổi, vừa trở về quê hương trong trạng thái bị kiệt quệ sau 16 ngày bị Cảnh Sát Di Trú (ICE) giam giữ tại Mỹ do hậu quả từ một sự việc mà vị quan tòa địa phương tin rằng là kết quả của một âm mưu "gài bẫy" nhằm chiếm đoạt tài sản.

Bà Marie-Therese và người chồng
Vào những năm 1950, cô thư ký trẻ đã gặp chàng binh sĩ Bill Ross người Mỹ tại một căn cứ NATO ở miền Tây nước Pháp. Dù sau đó mỗi người đi một ngả, xây dựng gia đình riêng, nhưng định mệnh đã cho họ tái kết nối lại sau khi cả hai đều trở thành góa bụa ở tuổi ngoài 80.

Năm 2025, vượt qua khoảng cách hơn 4,000 dặm, bà Marie-Therese đã từ bỏ khoản lương hưu và cuộc sống yên bình tại Pháp để dọn đến Anniston, Alabama, kết hôn với người bạn cũ và bắt đầu thủ tục nhập cư chính thức.

Hạnh phúc đôi uyên ương đầu bạc kéo dài không lâu khi ông Bill Ross đột ngột qua đời vào tháng Giêng lúc 85 tuổi.

Ngay sau cái chết của ông, việc tranh chấp thừa kế bùng nổ chung quanh căn nhà trị giá khoảng 173,000 USD cùng hai chiếc xe và một tài khoản ngân hàng nhỏ. Hai người con trai của ông Ross, Tony và Gary, đề nghị khoản tiền trị giá 10,000 USD để bà này từ bỏ mọi quyền lợi, nhưng bà đã từ chối vì theo luật ở Alabama, bà được hưởng một nửa di sản khi người chồng không có để lại di chúc.

Sự việc trở nên ác độc khi hai người con trai bắt đầu có những hành động nhằm cô lập bà Ross-Mahe. Họ lái xe của cha bỏ đi ngay sau đám tang, cho thay ổ khóa mới căn nhà, và "có chủ ý" chuyển hướng toàn bộ thư từ gửi đến nhà này. Hành động chuyển thư đi nơi khác đã khiến cho bà bị lỡ mất cuộc hẹn quan trọng với cơ quan di trú để hoàn tất hồ sơ quốc tịch.

Caoh điểm của bi kịch này là vào sáng sớm ngày 1/4/2026, khi các nhân viên ICE ập đến bắt giữ bà Ross-Mahe khi bà vẫn đang mặc bộ đồ ngủ và đưa đến một trung tâm giam giữ di trú cách đó hàng trăm dặm tại tiểu bang Louisiana.

Chánh án Shirley A. Millwood, người giám sát di sản, có viết trong phán quyết cho rằng bà tin rằng ông Tony Ross, con trai người quá cố và là một cựu cảnh sát viên tiểu bang hiện làm việc tại tòa án liên bang, lợi dụng tầm mức ảnh hưởng và vị trí của mình để khiến cho người mẹ kế bị bắt giữ nhằm hất bà ra khỏi cuộc chiến về quyền thừa kế hợp pháp. Thậm chí, ông Tony Ross còn nhận được tin nhắn xác nhận việc bắt giữ chưa đầy một giờ sau khi bà bị đưa đi, và người em Gary đến thay ổ khóa nhà này ngay sau đó.

Chánh án Millwood bác bỏ yêu cầu của hai người con trai muốn trở thành người phụ trách tài sản của cha họ, thay vào đó, bà đã chỉ định một người quản trị độc lập và ra lệnh cho hai người con trai phải giao nộp chìa khoá căn nhà của cha họ. Vị nữ quan toà cũng kêu gọi chính phủ liên bang cho điều tra chuỗi sự kiện đã dẫn đến việc bắt giữ bà Ross-Mahe.

Sự kiện chịu đựng cảnh giam cầm của bà Ross-Mahe là một chứng minh thật đau lòng cho việc lòng tham vật chất có thể làm xói mòn những giá trị đạo đức căn bản nhất trong gia đình. Hai người con trai ở độ tuổi 50, thay vì tôn trọng nguyện vọng và tình yêu cuối đời của người cha quá cố, đã chọn cách tấn công một góa phụ già yếu qua vũ khí luật pháp và chính sách di trú mạnh bạo đang được cho thi hành.

Hành động đẩy một phụ nữ 85 tuổi đang bị bệnh cao huyết áp và đau thần kinh tọa vào trung tâm giam giữ di trú ở Louisiana, nơi mà bà không thể liên lạc với người thân tại Pháp, không chỉ là một hành vi "gài bẫy" về pháp lý mà còn là sự tàn nhẫn về mặt cảm xúc, đạo đức.

Sự việc đã khép lại khi ông Jean-Noël Barrot, Ngoại trưởng Pháp, thông báo bà được thả và trở về Paris vào ngày thứ Sáu, 17 tháng Tư.

Tuy nhiên, hình ảnh của bà Ross-Mahe bước xuống máy bay trong bộ đồ tù màu cam và đôi giày rách nát sẽ mãi là một vết sẹo về sự phản bội niềm tin. Xã hội hiện đại đôi khi lại tạo ra những khe hở trong hệ thống hành chính mà những kẻ có tâm địa xấu xa có thể lợi dụng để biến một nạn nhân trở thành một "tội phạm di trú bất đắc dĩ" chỉ trong tích tắc.

** Tham khảo thêm đầy đủ chi tiết ở đây:
- https://www.cbs42.com/news/local/86-...husbands-sons/

Trong bối cảnh chảo lửa Trung Đông đang nóng lên từng giờ, cả thế giới nín thở dõi theo từng động thái từ Washington và Tehran. Một thỏa thuận hòa bình mang tính lịch sử đang được đặt lên bàn cân, nơi mà ranh giới giữa một kỷ nguyên ổn định mới và sự bùng nổ của những trận "mưa bom" chỉ cách nhau trong gang tấc. Đúng là: "Lửa thử vàng, gian nan thử sức", liệu sức mạnh ngoại giao có thắng được tiếng súng?

Tối hậu thư từ Air Force One: Ngừng bắn hay Ném bom?
Trên chuyến chuyên cơ Air Force One hướng về căn cứ Andrews, Tổng thống Donald Trump đã gieo rắc một sự lo ngại sâu sắc khi tuyên bố có thể sẽ không gia hạn lệnh ngừng bắn tạm thời với Iran nếu các bên không đạt được thỏa thuận trước thứ Tư tới. Với phong cách cứng rắn đặc trưng, ông Trump thẳng thắn: "Có lẽ tôi sẽ không gia hạn. Nếu vậy, lệnh phong tỏa tiếp tục, và thật không may, chúng ta phải bắt đầu ném bom trở lại".

Lời cảnh báo này được đưa ra ngay khi các phái đoàn Mỹ và Iran chuẩn bị đổ dồn về Pakistan vào cuối tuần này cho một vòng đàm phán quyết định vào thứ Hai. Dù vậy, ông Trump vẫn bày tỏ sự lạc quan thận trọng, cho rằng các bên đang tiến rất gần đến một thỏa thuận cuối cùng. Tuy nhiên, trong chính trị, "Nói trước bước không qua", mọi thứ vẫn còn nằm ở phía trước.

Eo biển Hormuz: "Mở cửa" trong sự nghi ngại
Một trong những diễn biến đáng chú ý nhất là việc Iran tuyên bố mở cửa trở lại Eo biển Hormuz cho các tàu thương mại. Thế nhưng, đằng sau thông báo có vẻ "thiện chí" này là cả một hệ thống điều kiện khắt khe. Hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) khẳng định tất cả các tàu muốn đi qua phải có sự cho phép của họ và phải đi theo đúng lộ trình định sẵn.

Trong khi đó, phía Mỹ vẫn duy trì lệnh phong tỏa đường biển cực kỳ nghiêm ngặt. Bộ Chỉ huy Trung tâm Hoa Kỳ (CENTCOM) cho biết kể từ khi bắt đầu phong tỏa vào ngày 13/4, đã có 21 tàu bị chặn lại và buộc phải quay về cảng Iran. Tổng thống Trump khẳng định trên mạng xã hội: "Lệnh phong tỏa hải quân sẽ được duy trì toàn diện cho đến khi giao dịch với Iran hoàn tất 100%". Các "ông lớn" ngành vận tải như Maersk hay Hapag-Lloyd vẫn đang vô cùng thận trọng, chưa dám cho tàu đi qua "yết hầu" này vì lo ngại rủi ro an ninh và bảo hiểm.

"Bụi hạt nhân" và những bất đồng cốt tử
Điểm gây tranh cãi nhất trong thỏa thuận tiềm năng này chính là vấn đề hạt nhân. Ông Trump tuyên bố Iran đã đồng ý chuyển giao toàn bộ kho dự trữ Uranium làm giàu cho Mỹ – thứ mà ông gọi bằng thuật ngữ lạ lẫm là "bụi hạt nhân" (nuclear dust). Ông khẳng định: "Mỹ sẽ lấy đi toàn bộ. Lấy bằng cách hòa bình này vẫn tốt hơn là lấy thông qua các máy bay ném bom B-2".

Tuy nhiên, phía Iran ngay lập tức phản pháo. Một quan chức cấp cao của Tehran gọi những tuyên bố của ông Trump là "sự thật thay thế" (alternative facts) và khẳng định Uranium của họ là "thiêng liêng như đất mẹ", không bao giờ có chuyện chuyển ra nước ngoài. Tục ngữ có câu: "Mềm nắn rắn buông", nhưng có vẻ cả hai bên đều đang chứng tỏ mình là những "khối thép" khó bị bẻ cong trong vấn đề chủ quyền hạt nhân này.

Thế cờ toàn cầu: Từ Biển Đỏ đến thị trường tài chính
Không chỉ dừng lại ở vùng Vịnh, Mỹ đang mở rộng tầm ngắm ra tận Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Các tướng lĩnh Mỹ khẳng định sẽ truy đuổi các tàu liên quan đến Iran (thuộc "hạm đội đen") ở cả eo biển Malacca. Tàu căn cứ viễn chinh khổng lồ USS Miguel Keith đã được điều động đến khu vực này như một lời răn đe nặng ký. Tại Biển Đỏ, tàu sân bay USS Gerald R. Ford cùng các tàu khu trục cũng đã sẵn sàng tư thế chiến đấu nếu lệnh ngừng bắn đổ vỡ.

Bất chấp những căng thẳng quân sự, thị trường tài chính lại đang nhảy múa vì hy vọng. Giá dầu Brent đã giảm mạnh hơn 9% xuống mức hơn 90 USD/thùng sau tin eo biển Hormuz mở cửa. Thị trường chứng khoán Mỹ ghi nhận những kỷ lục mới khi các nhà đầu tư đặt cược vào một tương lai hòa bình.

Pakistan – "Cầu nối" hòa bình mong manh
Pakistan đang đóng vai trò trung gian hòa giải then chốt. Ngoại trưởng Pakistan, ông Ishaq Dar, cho biết công việc đã hoàn thành hơn 80%, nhưng đòi hỏi sự linh hoạt từ cả hai phía. Trong khi đó, tại Tehran, hàng ngàn phụ nữ và trẻ em vẫn xuống đường biểu tình chống Mỹ và Israel, cho thấy áp lực nội bộ cực lớn mà chính quyền Iran đang phải đối mặt.

Cuộc chiến này rồi sẽ đi về đâu? Liệu một thỏa thuận sẽ được ký kết tại Islamabad vào thứ Hai tới, hay thế giới sẽ lại chứng kiến những đợt không kích dữ dội? Câu trả lời nằm ở bản lĩnh của những nhà lãnh đạo trên bàn đàm phán. Suy cho cùng, "Hòa bình là mẹ của sự sống", mong rằng lý trí sẽ chiến thắng những nòng súng đang hừng hực lửa hận thù.

11 BẢN TIN QUAN TRỌNG TỪ TT. TRUMP
đăng trên mạng xã hội Truth Social, ngày 17/4:

1.
MỘT NGÀY VĨ ĐẠI VÀ HUY HOÀNG CHO THẾ GIỚI!

2.
Iran đã đồng ý sẽ không bao giờ đóng Eo biển Hormuz nữa. Nó sẽ không còn bị sử dụng như một vũ khí chống lại thế giới!

3.
Iran, với sự hỗ trợ của Hoa Kỳ, đã hoặc đang loại bỏ toàn bộ thủy lôi trên biển! Xin cảm ơn!

4.
Cảm ơn Pakistan và vị Thủ tướng vĩ đại cùng vị Thống chế của họ — hai con người tuyệt vời!!!

5.
Xin cảm ơn Ả Rập Saudi, UAE và Qatar vì sự dũng cảm và hỗ trợ to lớn của các bạn!

6.
IRAN VỪA TUYÊN BỐ RẰNG EO BIỂN IRAN ĐÃ HOÀN TOÀN MỞ CỬA VÀ SẴN SÀNG CHO VIỆC LƯU THÔNG ĐẦY ĐỦ. XIN CẢM ƠN!

7.
Eo biển Hormuz hiện đã hoàn toàn mở cửa, sẵn sàng cho hoạt động giao thương và lưu thông đầy đủ. Tuy nhiên, lệnh phong tỏa hải quân vẫn sẽ tiếp tục được duy trì toàn diện đối với Iran, cho đến khi thỏa thuận của chúng ta với Iran được hoàn tất 100%.

Quá trình này được kỳ vọng sẽ diễn ra rất nhanh, bởi phần lớn các điểm then chốt đã được đàm phán xong.

8.
Giờ đây khi tình hình Eo biển Hormuz đã kết thúc, tôi nhận được cuộc gọi từ NATO hỏi rằng chúng tôi có cần họ hỗ trợ không. Tôi đã nói với họ: HÃY TRÁNH XA, trừ khi họ chỉ muốn chở đầy dầu lên tàu của họ. Khi cần đến họ thì họ vô dụng — chỉ là một “con hổ giấy”!

9.
Hoa Kỳ sẽ thu hồi toàn bộ “bụi hạt nhân” được tạo ra bởi các máy bay ném bom B-2 của chúng ta — sẽ không có bất kỳ khoản tiền nào được trao đổi dưới bất kỳ hình thức nào.

Thỏa thuận này hoàn toàn không liên quan đến Lebanon, nhưng Hoa Kỳ sẽ riêng rẽ làm việc với Lebanon và xử lý vấn đề Hezbollah một cách thích hợp.


Israel sẽ không còn ném bom Lebanon nữa.

Họ BỊ CẤM làm điều đó bởi Hoa Kỳ.

Thế là đủ rồi!!! Xin cảm ơn!

10.
Một lần nữa! Thỏa thuận này hoàn toàn không liên quan đến Lebanon, nhưng chúng ta sẽ LÀM CHO LEBANON VĨ ĐẠI TRỞ LẠI!

11.
Hoa Kỳ hiện nay là quốc gia “NÓNG” nhất thế giới. Chỉ cách đây không lâu, dưới thời “Joe Biden Ngủ Gật”, nước Mỹ gần như “chết lâm sàng”, bị cả thế giới cười nhạo!!!

Nhưng giờ thì không còn nữa — không ai còn dám cười nữa!!!

Tổng thống Donald J. Trump

Cơn địa chấn chính trị tại California bất ngờ bùng nổ, không phải từ đối thủ Cộng hòa, mà từ chính nội bộ đảng Dân chủ – nơi tưởng như vững như bàn thạch. Khi bê bối liên quan đến Eric Swalwell nổ ra, cuộc đua thống đốc vốn đã rối ren nay càng trở thành một mê cung không lối thoát. Và ở trung tâm của vòng xoáy ấy, cái tên Gavin Newsom nổi lên như người buộc phải “dọn dẹp chiến trường”, dù ông chưa từng tạo ra nó.

"Mưu sự tại nhân, thành sự tại thiên". Eric Swalwell, một cái tên từng được kỳ vọng sẽ làm nên chuyện trong cuộc đua ghế Thống đốc bang California, bỗng chốc thấy sự nghiệp chính trị của mình tan thành mây khói sau những cáo buộc nghiêm trọng về hành vi sai trái tình dục.

Dù đây không phải là "đống rác" trực tiếp do Thống đốc đương nhiệm Gavin Newsom bày ra, nhưng trớ trêu thay, dư luận và các bóng hồng, nam tử quyền lực trong Đảng đang đổ dồn mắt về phía ông, mong đợi một cú xoay chuyển cục diện. Newsom hiện đang ở trong một cuộc "marathon" của những cuộc gọi và cuộc họp khẩn cấp. Ông đang cố gắng giải mã xem bàn cờ chính trị này đang xoay chuyển về đâu khi mà "quân xe" quan trọng nhất là Swalwell đã bị loại bỏ khỏi ván đấu.

Cơn bão mang tên Swalwell và cuộc đua bị đảo lộn

Việc Eric Swalwell dính vào cáo buộc hành vi tình dục sai trái không chỉ khiến ông phải đình chỉ chiến dịch tranh cử thống đốc, mà còn làm sụp đổ toàn bộ thế cân bằng vốn mong manh của cuộc đua. Trước đó, Swalwell dù không quá nổi bật nhưng vẫn âm thầm tiến lên, đạt mức “high teens” trong các cuộc thăm dò – một vị trí đủ để hy vọng trong một cuộc đua phân mảnh.

Nhưng giờ đây, tất cả tan thành mây khói.

Không ai biết lượng cử tri từng ủng hộ Swalwell sẽ đi đâu:
– Chia đều cho nhiều ứng viên?
– Hay dồn về một cái tên bất ngờ?

Ngay cả các cố vấn chiến dịch cũng thừa nhận: mọi dự đoán hiện tại chỉ là “ước đoán mang tính cầu may”.
Cái bóng của Swalwell ra đi để lại một khoảng trống mênh mông và một nỗi sợ hãi tột độ cho phe Dân chủ: Kịch bản "báo động đỏ". Tại California, với thể thức bầu cử sơ bộ không phân biệt đảng phái, nếu phe Dân chủ quá phân tán, rất có thể hai ứng viên Cộng hòa sẽ dắt tay nhau vào vòng chung kết tháng 6, khóa chặt cửa dinh thự Thống đốc trước mặt người của Đảng Dân chủ.

Đối với Newsom, đây không chỉ là chuyện chọn người kế vị. Ông đang rậm rịch cho tham vọng tiến vào Nhà Trắng, và một người kế nhiệm không cùng phe hoặc không thuận mắt có thể sẽ là kẻ "đào bới" lại những hồ sơ cũ, gây khó dễ cho con đường tương lai của ông. "Sau lưng một người thành đạt luôn có những bóng ma quá khứ", và Newsom chắc chắn không muốn những bóng ma đó được khơi dậy bởi một đối thủ chính trị ngay tại quê nhà.
Nỗi lo “ác mộng đỏ”: Dân chủ bị loại sạch khỏi vòng chung kết

Điều khiến các lãnh đạo Dân chủ lo lắng nhất không phải là mất một ứng viên – mà là mất cả cuộc chơi.

Hệ thống bầu cử sơ bộ không phân đảng tại California có thể dẫn đến kịch bản tồi tệ nhất: hai ứng viên Cộng hòa lọt vào vòng chung kết, đẩy toàn bộ Dân chủ ra ngoài cuộc đua thống đốc.

Một nguồn tin thân cận với Newsom nói thẳng:
“Ông ấy đang theo dõi rất sát và sẽ làm mọi thứ để ngăn kịch bản bị loại sạch.”

Thực tế, Newsom đã từng có một "ý trung nhân" cho chiếc ghế này: Thượng nghị sĩ Alex Padilla. Hai người không chỉ là đồng minh mà còn là những người bạn thân thiết. Newsom từng dốc sức đẩy Padilla vào cuộc đua, nhất là sau hình ảnh Padilla bị trấn áp khi phản đối chính sách nhập cư – một câu chuyện truyền thông hoàn hảo tại California. Thế nhưng, "Người tính không bằng trời tính", Padilla đã từ chối vào phút chót vì lý do gia đình, để lại Newsom với một danh sách ứng viên mà ông cảm thấy "nhạt nhẽo" như cơm nguội.

Hãy nhìn vào những cái tên còn lại:

Tom Steyer: Tỷ phú này bị Newsom lo ngại là quá thiếu nhất quán trong quản lý.

Katie Porter: Một cựu dân biểu sắc sảo nhưng lại bị e ngại sẽ khiến giới kinh doanh tháo chạy khỏi bang.

Matt Mahan: Thị trưởng San Jose vốn có mối quan hệ cơm không lành, canh không ngọt với Thống đốc.

Xavier Becerra: Người từng có những khúc mắc từ thời làm Bộ trưởng Y tế dưới quyền Biden.

Đúng là "So bó đũa, chọn cột cờ", nhưng dường như trong mắt Newsom, bó đũa này chẳng có chiếc nào đủ vững chãi để làm cột.

Gavin Newsom – người đứng giữa cơn xoáy quyền lực

Dù không trực tiếp gây ra khủng hoảng, Gavin Newsom lại trở thành trung tâm của mọi kỳ vọng.

Sau khi scandal nổ ra, ông bước vào một “marathon chính trị”:
– Họp liên tục với cố vấn
– Gọi điện cho các lãnh đạo cấp cao
– Trao đổi với Nancy Pelosi
– Theo dõi dữ liệu thăm dò mới

Nhưng vấn đề là: ông cũng không có câu trả lời rõ ràng.

Một đồng minh của ông thừa nhận:
“Người ta nói hãy thể hiện lãnh đạo đi, nhưng lãnh đạo kiểu gì trong tình huống này?”

Newsom vốn không thích “chọn phe” trong nội bộ đảng. Nhưng giờ đây, nếu không chọn, có thể cả đảng sẽ trả giá.

Cuộc đua này không chỉ quyết định tương lai California – mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến giấc mơ tổng thống của Newsom.

Là thống đốc bị giới hạn nhiệm kỳ, ông đang chuẩn bị cho một chiến dịch tranh cử Nhà Trắng. Người kế nhiệm ông sẽ có quyền:
– Bảo vệ di sản chính trị của ông
– Hoặc lật lại toàn bộ chính sách
– Thậm chí mở các cuộc điều tra bất lợi

Nói cách khác:
Người kế nhiệm có thể nâng ông lên… hoặc kéo ông xuống.

“Chọn tướng sai, mất cả giang sơn” – bài học xưa vẫn còn nguyên giá trị.

Cơ hội đã từng có – và đã vụt mất: Alex Padilla

Newsom từng có “lựa chọn vàng”: Thượng nghị sĩ Alex Padilla.

Hai người không chỉ là đồng minh mà còn là bạn thân chính trị. Newsom từng bổ nhiệm Padilla vào Thượng viện sau khi Kamala Harris trở thành Phó Tổng thống.

Ông đã nhiều lần thuyết phục Padilla ra tranh cử thống đốc.

Padilla đã tiến rất gần đến quyết định đó.

Nhưng rồi… ông từ chối.

Lý do không phải chính trị – mà là gia đình. Vợ ông phản đối, và ông quyết định ưu tiên con cái.

Một quyết định mang tính cá nhân, nhưng lại tạo ra khoảng trống chính trị khổng lồ.

Pelosi, Schiff và bài toán liên minh quyền lực

Trong cơn khủng hoảng, Newsom không thể hành động một mình.

Ông đã liên lạc với Nancy Pelosi – “bà trùm quyền lực” của chính trường California. Đồng thời, các nhân vật như Adam Schiff hay Padilla cũng đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng.

Tuy nhiên, mọi kế hoạch vẫn đang ở trạng thái… chưa có kế hoạch.

Schiff từng cảnh báo từ trước:
“Khả năng Dân chủ bị loại khỏi vòng hai là hoàn toàn có thật.”

Nhưng ngay cả ông cũng chưa đưa ra hướng đi cụ thể sau cú sốc Swalwell.

Thời gian không còn nhiều

Một yếu tố khiến tình hình thêm căng thẳng: thời gian.

Chỉ còn chưa đầy 3 tuần nữa, phiếu bầu qua thư sẽ bắt đầu được gửi đi.

Điều đó có nghĩa:
– Nếu Newsom muốn can thiệp, ông phải làm ngay
– Nếu muốn ủng hộ ai đó, phải quyết định sớm
– Nếu không… cuộc đua sẽ trôi theo quán tính hỗn loạn

Chủ tịch Đảng Dân chủ California, Rusty Hicks, nói:
“Newsom là một tiếng nói quan trọng… nhưng không phải là tiếng nói duy nhất.”

Hiện tại, tất cả các ứng viên khác vẫn kiên trì bám trụ dù tỷ lệ ủng hộ chỉ ở mức một con số. Họ như những người đi đêm chưa thấy ánh bình minh nhưng chẳng ai muốn bỏ cuộc. Mọi ánh mắt đang đổ dồn về Newsom và cả những nhân vật quyền lực như Nancy Pelosi hay Adam Schiff. Liệu họ có thể tạo ra một "cú hích" để dồn lực về một phía trước khi lá phiếu gửi qua thư được phát hành trong chưa đầy ba tuần tới?

California – biểu tượng của quyền lực Dân chủ – giờ đây đang đứng trước một nghịch lý:
càng mạnh, càng dễ rơi vào hỗn loạn nội bộ.

Gavin Newsom, người từng xây dựng hình ảnh đối đầu Trump và dẫn dắt bang qua nhiều khủng hoảng, nay phải đối mặt với một bài toán khó hơn:
cứu chính đảng của mình khỏi chính sự chia rẽ của nó.

“Thuyền to sóng lớn” – con thuyền California đang chao đảo, và người cầm lái không còn nhiều thời gian để quyết định.

Liệu Newsom sẽ đứng ngoài quan sát, hay bước vào cuộc chơi và định hình lại bàn cờ?

Câu trả lời sẽ không chỉ quyết định tương lai California… mà có thể cả con đường vào Nhà Trắng của chính ông.

Nghị quyết về quyền lực chiến tranh nhằm kiềm chế hành động của Trump ở Iran một lần nữa thất bại tại Thượng viện – Một thượng nghị sĩ Cộng hòa bỏ phiếu cùng phe Dân chủ.


Hôm thứ Tư, Thượng viện một lần nữa đã bác bỏ nghị quyết về quyền lực chiến tranh nhằm kiềm chế hành động quân sự của Tổng thống Trump tại Iran.

Đây là lần thứ tư các thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa ngăn chặn nỗ lực hạn chế quyền lực của ông Trump trong cuộc chiến tranh với Iran.

Nghị quyết do Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Tammy Duckworth đề xuất đã thất bại với tỷ số 47-52.

Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa Rand Paul đã bỏ phiếu cùng với đảng Dân chủ.

Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ John Fetterman đã bỏ phiếu cùng với đảng Cộng hòa.

Đài CBS News đưa tin :

Hôm thứ Tư, Thượng viện đã bác bỏ một nghị quyết khác về quyền lực chiến tranh nhằm hạn chế khả năng sử dụng thêm vũ lực quân sự của Tổng thống Trump chống lại Iran, trong khi các đảng viên Dân chủ tuyên bố sẽ tiếp tục nỗ lực kiềm chế tổng thống.

Một kiến ​​nghị nhằm đưa dự luật ra khỏi ủy ban đã thất bại với tỷ lệ 47 phiếu thuận và 52 phiếu chống, trong đó Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa Rand Paul của Kentucky và Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ John Fetterman của Pennsylvania đã bỏ phiếu trái chiều.

Đây là lần thứ tư các thượng nghị sĩ đảng Dân chủ buộc phải đưa ra bỏ phiếu về vấn đề này kể từ khi chiến tranh bắt đầu vào ngày 28 tháng 2.

Nghị quyết do Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Tammy Duckworth của bang Illinois dẫn đầu, sẽ chỉ đạo Tổng thống Trump “rút lực lượng vũ trang Hoa Kỳ khỏi các hoạt động thù địch bên trong hoặc chống lại Iran, trừ khi được cho phép rõ ràng bằng một tuyên bố chiến tranh hoặc một sự cho phép cụ thể về việc sử dụng lực lượng quân sự.”

Tháng trước, một nghị quyết về quyền lực chiến tranh nhằm kiềm chế hành động của Tổng thống Trump ở Iran đã thất bại tại Thượng viện với tỷ lệ 47-53 phiếu.

Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa Rand Paul đã đi ngược lại với số đông và bỏ phiếu ủng hộ việc hạn chế quyền lực của Tổng thống Trump.

Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ John Fetterman đã bỏ phiếu cùng với đảng Cộng hòa để ngăn chặn nghị quyết về quyền lực chiến tranh.

Chúa Giêsu và TT Trump
Tổng thống Donald Trump đã cho đăng lên một tấm ảnh của Chúa Giêsu ôm ông trong tài khoản Truth Social của ông chỉ vài ngày sau khi có nhiều phản ứng dữ dội về một hình ảnh mà ông tự mô tả ông chính là Đấng Cứu Thế.

Hình ảnh mới này, dường như được sáng tạo ra từ AI và ban đầu được đăng trên X của một người ủng hộ Trump, mô tả Chúa Giêsu với một cánh tay quanh vai Trump và một tay trên ngực của mình trước một vầng hào quang của ánh sáng và một lá cờ Mỹ. Đầu của họ đang tựa vào nhau và cả hai đều đang nhắm mắt.

Trump đã cho đăng bức ảnh này lên mạng xã hội Truth Social vào sáng hôm thứ Tư với thông điệp: "Những kẻ điên cuồng cực tả có thể không thích điều này, nhưng tôi nghĩ nó khá đẹp!!! Chủ tịch DJT".

Trước đó, vào hôm Chủ nhật, Trump đã cho đăng một hình ảnh AI trên Truth Social mô tả ông là Chúa Giêsu trong chiếc áo choàng đang ban phép lành chữa bệnh cho một người đàn ông bệnh hoạn với những chùm ánh sáng phát ra từ tay ông ta. Trong hình ảnh này, ông Trump được bao quanh bởi các biểu tượng tinh thần yêu nước, bao gồm một lá cờ Mỹ, Tượng Nữ thần Tự do và chim đại bàng.

Hình ảnh này đã gây ra sự phẫn nộ của các Kitô hữu và trong giới chính trị gia. Cựu nghị sĩ đảng CH bà Marjorie Taylor Greene cho biết, bà đã cho đóng sập bài đăng trên và nói rằng bà đang cầu nguyện chống lại sự xúc phạm này trong khi thượng nghị sĩ Bernie Sanders mô tả chuyện này là "thật mệt mỏi" vì đã thể hiện ra một hành vi ích kỷ, cực đoan, vô lối.

Đến sáng hôm thứ Hai, bài đăng trên đã bị gở xuống trong Truth Social của ông Trump. Tổng thống sau đó đã lên tiếng bảo vệ bài đăng trong khi nói chuyện với các phóng viên bên ngoài Tòa Bạch Ốc.

"Tôi xem đó là một bức ảnh của tôi như là một bác sĩ", ông Trump nói. "Bạn biết đấy, giống như tạo một niềm vui nhỏ khi đóng vai bác sĩ và làm cho mọi người tốt lành hơn. Vì vậy, đó là những gì được mô tả. Đó là điều mà hầu hết mọi người đều nghĩ".

Tổng thống cho biết ông đã cho gỡ ra hình ảnh này vì ông "không muốn có ai bị lầm lẫn" và đổ lỗi cho tin tức giả mạo đã gây ra quá nhiều sự tranh cãi.

Ông Trump muốn ám chỉ ông chính là một vị cứu tinh đã xuất hiện, là thế lực duy nhất ngăn cản không để cho thế giới bị sụp đổ. "Nếu tôi không phải là tổng thống Mỹ, thế giới sẽ bị xâu xé ra thành từng mảnh vụn", ông nói với ABC News trong một cuộc phỏng vấn được phát sóng hôm thứ Tư 15/4/26.

Chính quyền Trump đang nổ lực dàn xếp các cuộc đàm phán để thỏa thuận về một ký kết hòa bình với Iran trong thời gian cho ngừng bắn kéo dài hai tuần, mà tổng thống đã tuyên bố vào hôm tuần trước sau khi đe dọa sẽ xóa sổ "cả một nền văn minh chỉ trong 1 ngày"..

SACRAMENTO, California

Dân biểu Eric Swalwell (DC-California) tuyên bố cho hủy bỏ việc tranh cử Thống đốc California sau nhiều ngày bị cả các đồng minh thân cận lẫn nhân viên của ông gây áp lực có liên quan đến việc ông bị nhiều phụ nữ tố cáo có những hành vi xâm phạm tình dục sai trái, theo NBC News hôm thứ Hai, 13/4 đưa tin ra.

"Tôi sẽ ngưng không ra tranh cử Thống đốc", ông Swalwell viết trên mạng xã hội X chiều hôm Chủ nhật. "Thưa gia đình, nhân viên, bạn bè, và ủng hộ viên của tôi, tôi hết sức xin lỗi vì những lần tôi đã mắc sai lầm trước đây. Tôi sẽ đấu tranh chống lại những lời cáo buộc nghiêm trọng, sai sự thật mà người ta đưa ra".

Dân biểu Eric Swalwell (DC-California).

Ông Swalwell đã cho công bố quyết định này ra sau khi bị hàng loạt các vị dân cử của cả hai đảng lên tiếng chỉ trích, có liên quan đến bài báo được đăng tải trên San Francisco Chronicle hôm thứ Sáu tuần rồi, trong đó, một cựu nhân viên của ông đã tố cáo ông buộc cô phải làm tình với ông trong lúc đang làm việc trong văn phòng ông và ông từng tấn công xâm phạm tình dục cô hai lần khi cô bị phục cho say rượu.

Trong bản tuyên bố gửi cho tờ báo này, ông Swalwell khẳng định lời cáo buộc của cô cựu nhân viên đó là "bịa đặt".

Sau đó, đài CNN cũng đưa tin có bốn phụ nữ tố cáo ông Swalwell có hành vi lạm dụng tình dục sai trái, bao gồm một phụ nữ mà câu chuyện trùng khớp với cô cựu nhân viên trong bài báo của San Francisco Chronicle. Một trong bốn phụ nữ đó, cô Ally Sammarco, người tự nhận mình là chiến lược gia đảng Dân Chủ, cho hay ông Swalwell gửi cho cô hình ảnh dương vật của ông dù cô không hề yêu cầu.

Sau đó, ông Swalwell cho đăng video lên mạng xã hội, tuyên bố, "Những lời cáo buộc xâm phạm tình dục này là hoàn toàn bịa đặt".
"Không hề có. Không bao giờ có. Tôi sẽ đấu tranh bằng mọi thứ mà tôi có", ông này nói trong video clip.

Tuy nhiên, ông Swalwell vẫn bị các vị đồng viện Dân Chủ kêu gọi hủy bỏ việc ra tranh cử Thống đốc California, trong đó có dân biểu Jimmy Gomez và dân biểu Adam Gray của California, hai người vốn là đồng chủ tịch ban tranh cử của ông này.

Hôm thứ Sáu tuần qua, cựu dân biểu Nancy Pelosi (DC-California), cựu chủ tịch Hạ Viện và là đồng minh thân cận của ông Swalwell từ lâu nay, ra bản tuyên bố nhấn mạnh "cần phải tôn trọng và lắng nghe những lời tố cáo này".
"Phải cho điều tra thích đáng và hoàn toàn minh bạch về vấn đề thật nhạy cảm này", bà Pelosi cho biết. "Như tôi có thảo luận với dân biểu Swalwell, rõ ràng tốt nhất là cần phải làm như vậy ở bên ngoài chiến dịch tranh cử Thống đốc".

Nhiều vị dân cử Dân Chủ ở tiểu bang khác cũng lên tiếng kêu gọi ông Swalwell hủy bỏ ra tranh cử. Thượng nghị sĩ Ruben Gallego (CH-Arizona) loan báo sẽ cho rút lại lời tuyên bố ủng hộ ông Swalwell.

Hôm Chủ nhật, 55 cựu nhân viên Quốc Hội cũng như ban tranh cử của ông Swalwell ký lá thư công khai kêu gọi ông này nên hủy bỏ ra tranh cử Thống đốc và từ chức ra khỏi Hạ viện Quốc hội Hoa Kỳ. Họ cũng hối thúc cơ quan công lực tiến hành điều tra ngay những lời cáo buộc của cô cựu nhân viên trong bài báo của San Francisco Chronicle, cho hay, "Không có ai được phép đứng trên luật pháp"

Hôm thứ Bảy, biện lý cuộc Manhattan ở Sacramento xác nhận với NBC News họ sẽ bắt đầu cho điều tra những lời cáo buộc về ông Swalwell này.

Cuộc bầu cử ghế Thống đốc California sơ bộ chính thức sẽ diễn ra ngày 2/6/2026 và cử tri có thể bỏ đi phiếu sớm từ ngày 4/5/2026.

Khi thông tin về thay đổi trong Hệ thống Nghĩa vụ Quân sự Mỹ (Selective Service) xuất hiện, mạng xã hội lập tức tràn ngập meme, tranh luận và suy đoán về việc ai sẽ phải ra chiến trường.


Tổng thống Mỹ Donald Trump và con trai Barron. Ảnh: The Times.
Như thường xảy ra mỗi khi Mỹ vướng vào xung đột quân sự, vấn đề tái áp dụng lệnh quân dịch — vốn đã bị loại bỏ hơn 50 năm trước — lại quay trở lại các cuộc tranh luận và bùng nổ trên Internet kể từ khi các cuộc chiến ở Iran bắt đầu. Và lần này, một số người phản chiến đã hướng sự giận dữ và lo ngại của họ vào Barron Trump, người con trai 20 tuổi của Tổng thống Donald Trump.

Gần như ngay sau khi chiến dịch không kích Iran bắt đầu vào cuối tháng 2, các meme và hình ảnh tạo bằng AI xuất hiện dày đặc, mô tả Barron Trump mặc quân phục hoặc trang bị chiến đấu, hàm ý rằng cậu nên được đưa ra tiền tuyến. Những hình ảnh này lan truyền mạnh trên mạng xã hội ở Mỹ, nhiều bài đăng kèm hashtag #SendBarron (cử Barron), trong khi một nhà châm biếm còn lập hẳn trang web “Draft Barron Trump”, cho rằng việc đưa Barron ra chiến trường sẽ phản ánh sức mạnh của cha mình.

Tuần này, làn sóng hình ảnh và bình luận đó bùng phát trở lại sau khi có tin Hệ thống Nghĩa vụ Quân sự Mỹ sẽ chuyển sang tự động đăng ký những nam công dân đủ điều kiện cho lệnh quân dịch. Đây chủ yếu là thay đổi mang tính hành chính và dự kiến có hiệu lực trước cuối năm. Hiện nay, trách nhiệm đăng ký vẫn thuộc về từng cá nhân, dù nhiều bang đã hỗ trợ đăng ký khi nam thanh niên làm bằng lái xe hoặc giấy tờ tùy thân khác. Từ năm 1980 đến nay, nam giới từ 18 đến 25 tuổi bắt buộc phải đăng ký.

Kể từ khi cuộc chiến bắt đầu ngày 28/2, nhiều người chỉ trích Tổng thống Trump, trong đó có cựu Thống đốc bang Minnesota Jesse Ventura, người đã công khai kêu gọi Barron Trump nhập ngũ. Đồng thời, một số nhân vật từng ủng hộ ông Trump cũng nhắc đến ý tưởng này, bao gồm podcaster nổi tiếng Theo Von, người cho rằng Barron Trump nên góp sức tham chiến khi trao đổi với Jake Paul, một influencer có tiếng ở Mỹ.

Tuần trước, ông Theo Von đăng tải rằng: “Giới tinh hoa và các chính trị gia đang dẫn chúng ta vào chiến tranh có lẽ sẽ đưa ra lựa chọn khác nếu con cái của họ phải ra trận”. Bài đăng này xuất hiện sau cuộc trò chuyện đầy giận dữ trên podcast với Joe Rogan, một người ủng hộ ông Trump nhưng vẫn chỉ trích quyết định phát động chiến tranh của Tổng thống Mỹ.

Những bình luận trên mạng và ngoài đời phản ánh cuộc tranh cãi chưa ngã ngũ về cuộc chiến Iran của ông Trump — hiện đang tạm dừng trong lệnh ngừng bắn mong manh kéo dài hai tuần — đồng thời gợi lại lịch sử nhiều tranh cãi của chính ông với quân đội Mỹ.

Tổng thống Trump tốt nghiệp đại học năm 1968. Ông đã nhận 5 lần hoãn nhập ngũ, trong đó có một lần vì chứng gai xương gót chân. Bốn lần còn lại là do lý do học tập.

Theo các cuộc thăm dò dư luận định kỳ, chế độ quân dịch tại Mỹ vẫn là chủ đề rất không được lòng công chúng. Người con gần nhất của một Tổng thống từng tham chiến là ông Beau Biden, con trai Tổng thống Joe Biden, dù việc ông được triển khai tới Iraq trong lực lượng Vệ binh Quốc gia Delaware diễn ra khi cha ông còn là Phó Tổng thống.

Có lẽ gia đình Tổng thống nổi tiếng nhất với truyền thống ra trận là nhà Roosevelt: bốn người con trai của Tổng thống Franklin D. Roosevelt từng phục vụ trong Thế chiến II, cũng như nhiều người con trai của Tổng thống Theodore Roosevelt.

Barron Trump, hiện là sinh viên tại cơ sở Washington của Đại học New York, gần Nhà Trắng, bước sang tuổi 20 vào tháng 3 vừa qua. Khi lệnh quân dịch bị bãi bỏ vào năm 1973, nam giới 20 tuổi từng là nhóm ưu tiên, được gọi nhập ngũ đầu tiên.

Một số bài đăng trên mạng mô tả Barron trong vai lính dù, thậm chí có cả video âm nhạc tạo bằng AI với điệp khúc “Send Barron”. Một số nội dung khác mang sắc thái u ám hơn, ghép ảnh binh sĩ Mỹ thiệt mạng trong cuộc xung đột cùng hashtag #SendBarron.

Bà Brooke Foucault Welles, giáo sư truyền thông tại Đại học Northeastern và là người nghiên cứu về “hoạt động xã hội bằng hashtag”, nhận định rằng các chiến dịch và khẩu hiệu trên mạng có thể định hình cách công chúng nhìn nhận những chủ đề gây chia rẽ. Theo bà, hashtag #SendBarron dường như là nỗ lực của một bộ phận dư luận nhằm làm nổi bật “căng thẳng giai cấp xung quanh chiến tranh và quân đội”.

Ông Toby Morton, 55 tuổi, biên kịch hài và là người tạo ra trang web “Draft Barron”, cho biết rằng trang web của ông đã đạt khoảng 5 triệu lượt truy cập kể từ khi ra mắt vào cuối tháng 2, và tiếp tục tăng mạnh sau thông tin về việc tự động đăng ký quân dịch trong tuần này.

Ông nói động lực tạo ra trang web là: “Trong lịch sử, các vị vua thường đưa con trai mình ra chiến đấu cùng con cái của mọi người khác”.

“Ông Trump thường xây dựng hình ảnh giống một vị vua với sức mạnh và quyền lực”, ông Morton nói thêm. “Vì thế, sự châm biếm này đơn giản chỉ đặt ra câu hỏi tiếp theo hiển nhiên mà thôi”.

VietBF@ sưu tập

Trong cõi nhân sinh, cổ nhân vẫn thường dạy rằng "Cứng quá thì gãy", hay "Mạnh dùng sức, yếu dùng chước". Thế nhưng, đối với Donald Trump, thế giới dường như chỉ vận hành xoay quanh ba trục bánh xe duy nhất: sức mạnh, vũ lực và quyền uy tuyệt đối. Những "quy luật sắt" này không chỉ là kim chỉ nam cho nhiệm kỳ tổng thống của ông mà còn là linh hồn của một thương hiệu cá nhân được xây dựng trên sự đối đầu và leo thang xung đột không ngừng nghỉ. Trump và những thuộc hạ thân tín chưa bao giờ che giấu niềm tin vào sự thống trị của mình, sẵn sàng vung thanh gươm quyền lực Mỹ để gặt hái những chiến tích kinh tế, địa chính trị và đối nội. Tuy nhiên, giữa một bối cảnh quốc tế đang chao đảo và những biến động nội tại ngày càng dữ dội, người ta bắt đầu thấy những vết rạn trên tấm khiên bất bại ấy. Phương thức cưỡng chế của Trump đang dần lộ ra những giới hạn nghiệt ngã, đẩy ông vào những góc hẹp chính trị đầy rẫy hiểm nguy.

Quyền lực tuyệt đối hay chỉ là ảo ảnh của sức mạnh?
Trong thế giới chính trị hiện đại, nơi “mạnh được yếu thua” dường như vẫn là quy luật bất thành văn, nhiệm kỳ của Donald Trump nổi lên như một thử nghiệm táo bạo của triết lý quyền lực: lấy sức mạnh, áp lực và đối đầu làm công cụ điều hành. Ông không che giấu niềm tin rằng quyền lực của mình gần như tuyệt đối, rằng nước Mỹ có thể áp đặt ý chí lên thế giới nếu đủ cứng rắn. Nhưng “ở hiền gặp lành, ở ác gặp ác”, những diễn biến trong và ngoài nước đang cho thấy: quyền lực dù lớn đến đâu cũng có giới hạn của nó.

Trump xây dựng hình ảnh một nhà lãnh đạo không khoan nhượng, sẵn sàng leo thang xung đột để đạt mục tiêu kinh tế, địa chính trị và nội bộ. Chính sách của ông không chỉ là chiến lược quốc gia mà còn là phần kéo dài của thương hiệu cá nhân: đối đầu, áp lực và buộc đối phương phải khuất phục. Tuy nhiên, thế giới không phải bàn cờ một chiều. Khi các biến động quốc tế trở nên hỗn loạn hơn, khi nội bộ nước Mỹ dậy sóng, phương pháp “leo thang để thắng” bắt đầu bộc lộ những điểm yếu chí mạng.
Cuộc chiến tại Iran đang trở thành bài kiểm tra khắc nghiệt nhất cho học thuyết của Trump. Bản năng của một người thích áp đặt đã thôi thúc ông tung ra những đòn tấn công nhắm thẳng vào quân đội, tham vọng hạt nhân và tầm ảnh hưởng khu vực của Tehran – những điều mà các đời tổng thống trước đây luôn e dè né tránh. Nhưng "vỏ quýt dày có móng tay nhọn", việc Tehran kiên quyết không cúi đầu trước những yêu sách của Washington đang phơi bày sự hữu hạn của quyền lực Mỹ. Trump đang đứng trước những ngã rẽ đầy cay đắng: Hoặc tiếp tục leo thang xung đột để buộc Iran tuân thủ, nhưng cái giá phải trả có thể là máu của binh sĩ Mỹ và một cú sốc kinh tế toàn cầu; hoặc tuyên bố chiến thắng rồi rút lui, nhưng thực tế việc Iran vẫn nắm giữ eo biển Hormuz và các kho uranium làm giàu sẽ khiến lời tuyên bố ấy chẳng khác nào một sự huyễn hoặc. Để thoát khỏi cái bẫy tự mình giăng ra, Trump chọn cách kết hợp sức mạnh quân sự với sự ngoan cố không nhượng bộ, thiết lập một cuộc phong tỏa mới tại eo biển Hormuz nhằm bóp nghẹt hơi thở kinh tế của Iran, bất chấp những hệ lụy khủng khiếp lên thị trường năng lượng thế giới.
Chiến tranh Iran – phép thử khắc nghiệt nhất của học thuyết Trump
Cuộc chiến với Iran đã trở thành bài kiểm tra tối hậu cho cách tiếp cận của Trump. Quyết định tấn công vào tham vọng quân sự và hạt nhân của Tehran – điều mà nhiều đời tổng thống trước né tránh – phản ánh rõ bản năng ưa đối đầu của ông. Nhưng Iran không phải là đối thủ dễ khuất phục. Sự kiên quyết không nhượng bộ của Tehran đang dần bóc trần giới hạn sức mạnh của Mỹ – và của chính Trump.

Tổng thống Mỹ đứng trước những lựa chọn khó khăn: leo thang chiến tranh để buộc Iran đầu hàng, nhưng đổi lại là nguy cơ thương vong tăng cao và cú sốc kinh tế toàn cầu; hoặc tuyên bố chiến thắng và rút lui, nhưng điều đó sẽ bị phủ nhận bởi thực tế Iran vẫn kiểm soát eo biển Hormuz và duy trì kho uranium làm giàu. “Tiến thoái lưỡng nan” – thế cờ mà dân gian vẫn gọi là “đi cũng dở, ở không xong”.

Giải pháp mà Trump chọn là kết hợp sức mạnh quân sự với lập trường không lùi bước. Việc phong tỏa eo biển Hormuz nhằm bóp nghẹt kinh tế Iran, nhưng cũng giống con dao hai lưỡi, có thể gây chấn động thị trường năng lượng toàn cầu. Khi “gậy ông đập lưng ông”, cái giá phải trả có thể không chỉ là kinh tế mà còn là uy tín chính trị.
Cái uy của vị thế siêu cường dường như đang vấp phải sự kháng cự từ chính những người bạn đồng hành cũ. Trump đã thất bại trong việc lôi kéo các đồng minh NATO vào một cuộc chiến mà họ phản đối kịch liệt. Ngay cả những lời đe dọa rời bỏ liên minh cũng không thể lay chuyển được lợi ích quốc gia của các nước này. Sự thiếu hụt đồng thuận từ đồng minh đã tước đi của Mỹ những lựa chọn chiến lược mà họ từng dựa dẫm trong quá khứ. Ở một mặt trận khác, lối đánh "phủ đầu" bằng thuế quan có thể hiệu quả với những đối tác nhỏ, nhưng với một siêu cường kinh tế như Trung Quốc, câu chuyện lại hoàn toàn khác. Bắc Kinh đã đáp trả bằng quân bài đất hiếm, dùng nguy cơ chiến tranh thương mại để làm tan chảy thị trường toàn cầu, buộc Trump phải chùn bước. Iran dường như đã học được bài học này: nước Mỹ không hề bất bại trước các cú sốc kinh tế, và họ đang nỗ lực bắt nền kinh tế ấy làm con tin thông qua việc đóng cửa huyết mạch giao thương đường thủy.
NATO, Trung Quốc và những giới hạn của sức ép quyền lực
Không chỉ ở Trung Đông, cách tiếp cận cứng rắn của Trump cũng gặp trở ngại ở nhiều mặt trận khác. Ông đã không thể buộc các đồng minh NATO tham gia vào cuộc chiến mà họ không được thông báo trước. Ngay cả những lời đe dọa rút khỏi liên minh cũng không khiến các quốc gia này từ bỏ lợi ích riêng. Điều đó cho thấy một thực tế: sức mạnh Mỹ không còn tuyệt đối như trước, và đồng minh không phải lúc nào cũng “nghe lời”.

Trong kinh tế, Trump từng thành công khi sử dụng chiến tranh thuế quan để ép các đối tác nhượng bộ. Nhưng Trung Quốc – một siêu cường kinh tế – đã đáp trả bằng việc đe dọa cắt nguồn đất hiếm, khiến thị trường toàn cầu rung chuyển và buộc Mỹ phải xuống thang. Iran dường như đã học được bài học này, và đang tận dụng điểm yếu của Mỹ: sự phụ thuộc vào ổn định kinh tế toàn cầu.
Sức hút chính trị của Trump không chỉ dừng lại ở biên giới nước Mỹ mà còn lan tỏa sang tận trời Âu, nhưng những kết quả gần đây cho thấy "phép màu" này đang nhạt dần. Việc ông dồn sức ủng hộ Thủ tướng Hungary Viktor Orbán đã kết thúc trong ê chề khi cử tri nước này thẳng thừng từ chối vị "mạnh thường quân" ấy. Thất bại của Orbán không chỉ là đòn giáng mạnh vào cá nhân Trump mà còn làm phá sản dự án biến Châu Âu thành một "vùng MAGA" thu nhỏ. "Gieo gió gặt bão", ngay tại quê nhà, những chính sách đối nội cứng rắn cũng đang gây ra làn sóng phản ứng ngược. Dưới sức ép của dư luận sau vụ hai người Mỹ bị đặc vụ liên bang sát hại tại Minnesota, Trump đã buộc phải xuống nước trong chương trình trục xuất hàng loạt. Thêm vào đó, việc thất bại trong việc dùng luật pháp để trừng phạt kẻ thù chính trị – dẫn đến sự ra đi của Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi – cho thấy những "hàng rào" hiến pháp vẫn đang kiên cường bảo vệ nền dân chủ Mỹ trước những cơn sóng dữ.
Làn sóng phản kháng: từ Hungary đến chính nước Mỹ
Sự suy giảm ảnh hưởng của Trump không chỉ diễn ra trên chiến trường hay bàn đàm phán, mà còn lan sang chính trị quốc tế và nội địa. Việc ông hậu thuẫn Thủ tướng Hungary Viktor Orbán – biểu tượng của chủ nghĩa dân túy – đã thất bại khi cử tri Hungary quay lưng. Đây là cú đánh mạnh vào tham vọng “xuất khẩu MAGA” sang châu Âu.

Ở trong nước, các chính sách của Trump cũng vấp phải phản ứng dữ dội. Chương trình trục xuất hàng loạt bị phản đối sau những vụ việc gây tranh cãi, buộc ông phải điều chỉnh. Những nỗ lực sử dụng luật pháp để trừng phạt đối thủ chính trị không thành công, dẫn đến việc sa thải Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi. Rõ ràng, hệ thống kiểm soát và cân bằng của Mỹ vẫn tồn tại, không dễ bị phá vỡ.

Ngay cả Giáo hoàng Leo XIV cũng công khai phản đối chiến tranh Iran và tuyên bố không sợ chính quyền Trump. Điều này cho thấy ảnh hưởng đạo đức và tinh thần cũng là một mặt trận mà Trump không thể kiểm soát.

“Tôi có quyền làm mọi thứ”: niềm tin và thực tế
Trump từng tuyên bố: “Tôi có quyền làm bất cứ điều gì tôi muốn. Tôi là Tổng thống Hoa Kỳ.” Ông tin rằng giới hạn duy nhất đối với hành động của mình là “đạo đức cá nhân”. Niềm tin này phản ánh một cách nhìn quyền lực mang tính cá nhân hóa cực đoan, đi ngược lại tinh thần phân quyền của hệ thống cộng hòa Mỹ.

Việc ông phát động chiến tranh mà không tham khảo Quốc hội hay chuẩn bị dư luận cho thấy xu hướng tập trung quyền lực. Các quan chức Nhà Trắng thường trả lời rằng chỉ có tổng thống mới biết mình sẽ làm gì tiếp theo – một dấu hiệu rõ ràng của việc xem nhẹ nguyên tắc chia sẻ quyền lực.
Trump chưa bao giờ giấu giếm quan điểm rằng mình sở hữu quyền lực không giới hạn. Ông từng tuyên bố: "Tôi có quyền làm bất cứ điều gì mình muốn với tư cách Tổng thống". Đối với ông, ranh giới duy nhất cho những hành động quốc tế chỉ là "đạo đức của chính mình". Niềm tin này được thể hiện qua việc ông phớt lờ vai trò của Quốc hội và không hề chuẩn bị tâm lý cho người dân trước khi phát động một cuộc chiến đã kéo dài sáu tuần. Các quan chức Nhà Trắng thường trả lời bằng một câu cửa miệng: "Chỉ Tổng thống mới biết mình sẽ làm gì", một minh chứng cho sự bác bỏ các nguyên tắc chia sẻ quyền lực trong hệ thống cộng hòa. Stephen Miller, phó chánh văn phòng Nhà Trắng, đã đúc kết triết lý này bằng một câu nói đầy lạnh lùng: "Chúng ta sống trong một thế giới thực được vận hành bởi sức mạnh, vũ lực và quyền uy".
Iran – nơi “hào quang bất khả chiến bại” bắt đầu rạn nứt
Ban đầu, chiến tranh Iran mang dáng dấp quen thuộc của các cuộc xung đột Mỹ từng tham gia: ưu thế không quân áp đảo, sức mạnh hủy diệt vượt trội. Nhưng lịch sử đã nhiều lần chứng minh: sức mạnh quân sự không đảm bảo chiến thắng tuyệt đối. Iran, với tâm thế “chiến đấu sinh tồn”, sẵn sàng chịu đựng tổn thất để không khuất phục.

Phong tỏa eo biển Hormuz có thể khiến kinh tế Iran suy sụp, nhưng cũng cần thời gian. Trong khi đó, Trump không có nhiều thời gian khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đang đến gần. Giá dầu tăng, lạm phát leo thang – những yếu tố này có thể trở thành “gót chân Achilles” của ông.
Dù từng thành công trong việc biến Đảng Cộng hòa thành công cụ thực hiện ý chí cá nhân hay trong các chiến dịch đặc biệt như bắt giữ Nicolás Maduro, nhưng vận may của Trump dường như đang cạn kiệt tại Iran. Lịch sử đã dạy rằng ưu thế không đối về hỏa lực không quân không bao giờ là đủ để tạo ra một chiến thắng tuyệt đối hay thay đổi chế độ. Trump có thể hy vọng cuộc phong tỏa eo biển Hormuz sẽ khiến Iran gục ngã và xin hòa, nhưng các nhà lãnh đạo Iran coi đây là cuộc chiến sinh tồn. Họ sẵn sàng để người dân chịu đựng gian khổ vô hạn để đánh cược vào việc Trump sẽ mất kiên nhẫn khi giá xăng dầu tăng cao và lạm phát phi mã trong năm bầu cử giữa nhiệm kỳ. Thời gian là thứ xa xỉ mà Trump và các ứng viên Đảng Cộng hòa không có.
Quyền lực có thật sự vĩnh cửu?
Sự sụp đổ của Orbán tại Hungary cũng là lời cảnh báo: mô hình lãnh đạo “mạnh tay” không thể tồn tại mãi trước dòng chảy dân chủ. Quyền lực, dù lớn đến đâu, cũng phải đối mặt với quy luật hao mòn của thời gian và sự phản kháng của xã hội.

Trump có thể đã từng ở đỉnh cao quyền lực, nhưng nhiệm kỳ thứ hai – theo quy luật tự nhiên của chính trị – luôn là giai đoạn suy giảm. Khi đối mặt với thách thức từ Iran bên ngoài và áp lực chính trị trong nước, “hào quang bất khả chiến bại” của ông đang dần phai nhạt.

Tại Châu Âu, sự kết thúc 16 năm cầm quyền của Orbán là một lời cảnh báo đanh thép. Nó cho thấy sự sụp đổ của một hình mẫu dân tộc cực đoan và việc cử tri sẵn sàng quay lưng với chủ nghĩa dân túy khi nó không còn đáp ứng được những nhu cầu thiết yếu về kinh tế và y tế. Ngay cả Đức Giáo hoàng Leo XIV cũng không ngần ngại bày tỏ sự phản đối chiến tranh và tuyên bố: "Tôi không sợ chính quyền Trump". Quyền lực không giới hạn của Trump vốn không có nền tảng trong Hiến pháp hay truyền thống chính trị Mỹ. Sự suy yếu tất yếu của một tổng thống nhiệm kỳ hai đang cộng hưởng với những thách thức từ Iran, làm lung lay hào quang của một "kẻ mạnh". Câu hỏi đặt ra là: Trong nỗ lực cuối cùng để chứng minh quyền lực của mình không hề phai nhạt, Donald Trump sẽ còn tung ra những nước cờ chấn động nào tiếp theo?
“Cao nhân tắc hữu cao nhân trị” – người mạnh đến đâu cũng sẽ gặp kẻ mạnh hơn hoặc hoàn cảnh buộc phải chùn bước. Câu hỏi lớn nhất lúc này không phải là Trump mạnh đến đâu, mà là ông sẽ làm gì khi nhận ra quyền lực của mình không còn tuyệt đối? Liệu ông sẽ tiếp tục leo thang để chứng minh sức mạnh, hay tìm một lối thoát danh dự?

Bởi trong chính trị cũng như đời sống, “nước đầy thì tràn, trăng tròn thì khuyết” – mọi đỉnh cao đều có lúc đi xuống. Và lịch sử luôn nghiêm khắc với những ai tin rằng quyền lực của mình là vô hạn.

Trong dòng chảy của lịch sử chính trị xứ sở lá phong, chưa bao giờ người ta thấy một sự xoay vần vận mệnh ngoạn mục đến thế. Từ một đảng cầm quyền đứng bên bờ vực suy thoái dưới thời người tiền nhiệm, Đảng Tự do của Thủ tướng Mark Carney đã thực hiện một bước nhảy vọt thần kỳ, xác lập vị thế đa số tại Hạ viện. Chiến thắng này không chỉ là con số, mà là lời khẳng định đanh thép cho một Canada tự cường, sẵn sàng đương đầu với những sức ép ngàn cân từ phương Nam.
Nhìn lại chặng đường vừa qua, người ta không khỏi trầm trồ trước sự trỗi dậy của Mark Carney. Kể từ khi nhậm chức vào tháng 3 năm ngoái sau sự ra đi của Justin Trudeau, vị cựu Thống đốc ngân hàng trung ương này đã thổi một luồng sinh khí mới vào chính trường Canada. Ca dao có câu: "Lửa thử vàng, gian nan thử sức", và thực tế, chính những áp lực từ chính sách "Nước Mỹ trên hết" của Donald Trump lại trở thành "ngọn lửa" tôi luyện nên uy tín của Carney. Nhiều người dân Canada tin rằng, với tư duy của một nhà kinh tế tầm cỡ, Carney chính là tấm khiên vững chắc nhất để bảo vệ quốc gia trước những đòn trừng phạt thuế quan và sự đe dọa kinh tế từ Washington.
TỪ KHỦNG HOẢNG ĐẾN ĐA SỐ: BƯỚC NHẢY QUYỀN LỰC CỦA MARK CARNEY

Trong chính trường vốn đầy sóng gió của Canada, một cơn chuyển mình lịch sử vừa diễn ra khi Thủ tướng Mark Carney không chỉ giữ vững quyền lực mà còn củng cố nó bằng một chiến thắng mang tính quyết định. Sau hàng loạt cuộc “đổi màu chính trị” chưa từng có tiền lệ cùng hai chiến thắng bổ sung trong các cuộc bầu cử đặc biệt, Đảng Tự do đã chạm tới con số 173 ghế trong Hạ viện – vừa đủ để nắm thế đa số mong manh nhưng đầy quyền lực.

“Thế thời tạo anh hùng” – câu nói xưa dường như ứng nghiệm với Carney. Từ một nhà kỹ trị, cựu thống đốc ngân hàng trung ương, ông bước vào chính trường trong thời điểm Đảng Tự do suy yếu sau thời kỳ của Justin Trudeau, để rồi chỉ trong một năm, xoay chuyển cục diện, đưa đảng từ thế phòng thủ sang thế chủ động.

Một cuộc đua sít sao tại Quebec vẫn chưa ngã ngũ, nơi ứng viên Tự do từng chiến thắng chỉ với một phiếu duy nhất – chi tiết nhỏ nhưng phản ánh rõ sự chia rẽ và cạnh tranh khốc liệt trong lòng chính trị Canada hiện đại.
Chiến thắng vừa qua mang đậm dấu ấn của sự kiên trì và chiến thuật sắc sảo. Theo ghi nhận, Đảng Tự do đã chính thức giành được 173 ghế tại Hạ viện – vừa đủ ngưỡng để thành lập chính phủ đa số. Thành quả này có được nhờ chiến thắng tại hai khu vực bầu cử đặc biệt vào ngày thứ Hai vừa qua, cùng với đó là một cuộc đua nghẹt thở tại Quebec vẫn đang trong quá trình ngã ngũ. Đáng chú ý, "bàn tay sắt" của Carney còn được củng cố nhờ sự kiện chấn động: 5 chính trị gia đối lập đã quyết định rời bỏ hàng ngũ của mình để bước sang phía Đảng Tự do trong vòng 5 tháng qua.
NHỮNG CUỘC “ĐÀO NGŨ” LÀM THAY ĐỔI BÀN CỜ

Điểm đặc biệt của lần củng cố quyền lực này không chỉ nằm ở lá phiếu cử tri, mà còn đến từ những “cuộc vượt rào” chính trị. Trong vòng 5 tháng, đã có 5 chính trị gia đối lập quay sang ủng hộ Đảng Tự do – một hiện tượng hiếm hoi trong nền dân chủ nghị viện.

Những cuộc “đổi chiến tuyến” này không chỉ mang lại số ghế quý giá mà còn tạo ra một thông điệp mạnh mẽ: cán cân quyền lực đang dịch chuyển, và Carney đang trở thành tâm điểm hội tụ.

Tuy nhiên, “được lòng người này, mất lòng người kia” – chính sách mở cửa đón nhận các chính trị gia chuyển phe cũng gây ra phản ứng trái chiều trong nội bộ. Một ví dụ điển hình là Marilyn Gladu, cựu nghị sĩ bảo thủ, người có quan điểm chống phá thai – trái ngược với giá trị cốt lõi của Đảng Tự do. Dù bà cam kết sẽ ủng hộ quyền lựa chọn của phụ nữ khi bỏ phiếu, nhưng sự hiện diện của bà vẫn khiến nhiều đảng viên kỳ cựu cảm thấy bất an.

Trên vũ đài quốc tế, Mark Carney đã trở thành một trong những tiếng nói mạnh mẽ nhất phản đối chủ nghĩa dân tộc cực đoan. Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới, ông đã khiến cả thế giới phải lắng nghe khi cảnh báo về sự sụp đổ của trật tự quốc tế dựa trên luật lệ, đồng thời kêu gọi các cường quốc tầm trung hãy "kết đoàn lại" để tạo nên sức mạnh tổng hợp. Chiến lược của ông đối với ông chủ Nhà Trắng được tóm gọn trong cụm từ: "Tôn trọng nhưng không quỵ lụy". Phát biểu tại Sydney, Úc, Carney chia sẻ rằng ông sẵn sàng lắng nghe và thảo luận riêng tư với Trump để tìm ra giải pháp, nhưng ông cũng thẳng thắn thừa nhận: "Việc này chưa bao giờ là dễ dàng".

ĐỐI ĐẦU TRUMP: TỪ THÁCH THỨC THÀNH ĐỘNG LỰC

Nếu có một yếu tố vô hình nhưng quyết định đến sự trỗi dậy của Carney, thì đó chính là Donald Trump. Những chính sách “Nước Mỹ trên hết”, các biện pháp thuế quan cứng rắn, thậm chí là những lời đe dọa sáp nhập Canada thành bang thứ 51 đã vô tình tạo nên một làn sóng đoàn kết chưa từng có trong lòng người dân Canada.

Cái hay của Carney là cách ông biến những lời đe dọa thành động lực. Khi Donald Trump bóng gió về việc biến Canada thành "bang thứ 51" của Mỹ, Carney đã đáp trả bằng một tinh thần dân tộc cao độ. Ông khẳng định tại đại hội đảng: "Đoàn kết lại, chúng ta sẽ xây dựng một Canada mạnh mẽ cho tất cả mọi người, một Canada vững chãi mà không ai có thể tước đoạt được". Tinh thần ấy như lời cổ vũ "Bầu ơi thương lấy bí cùng", khiến lòng dân Canada xích lại gần nhau hơn bao giờ hết.
Nhiều người dân Canada đã phản ứng bằng cách tẩy chay hàng hóa Mỹ, hạn chế du lịch sang Mỹ, như một hình thức phản kháng mềm trước điều mà họ xem là “sự phản bội” từ người láng giềng lâu năm.

Carney không chỉ tận dụng làn sóng này mà còn chủ động nuôi dưỡng nó. Trong bài phát biểu tại đại hội Đảng Tự do, ông nhấn mạnh: “Đoàn kết, chúng ta sẽ xây dựng một Canada vững mạnh – một Canada mà không ai có thể lấy đi.”

CHIẾN LƯỢC “TÔN TRỌNG NHƯNG KHÔNG KHUẤT PHỤC”

Đối diện với một Donald Trump khó đoán và đầy áp lực, Carney chọn một con đường ngoại giao tinh tế: “tôn trọng nhưng không khuất phục”. Đây không phải là sự đối đầu trực diện, mà là một nghệ thuật cân bằng giữa đối thoại và bảo vệ lợi ích quốc gia.

Ông từng chia sẻ rằng Trump quan tâm nhiều đến quan điểm riêng trong các cuộc trao đổi kín, và điều đó mở ra cơ hội để thương lượng. Nhưng Carney cũng thẳng thắn thừa nhận: “Điều đó không hề dễ dàng.”

Cách tiếp cận này cho thấy một phong cách lãnh đạo mang tính thực dụng, không cực đoan, nhưng cũng không nhượng bộ – đúng với hình ảnh của một nhà kinh tế từng chèo lái các ngân hàng trung ương trong những thời kỳ khủng hoảng.

CANADA VÀ TRẬT TỰ THẾ GIỚI MỚI

Không chỉ dừng lại ở chính trị nội địa, Carney còn nổi lên như một tiếng nói toàn cầu. Trong bài phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới, ông cảnh báo về sự suy tàn của trật tự quốc tế dựa trên luật lệ – nền tảng đã duy trì ổn định thế giới suốt nhiều thập kỷ.

Ông kêu gọi các quốc gia tầm trung liên kết lại để tạo ra một thế cân bằng mới, chống lại chủ nghĩa dân tộc kinh tế và sự áp đặt từ các siêu cường.

“Buôn có bạn, bán có phường” – trong thế giới mới đầy biến động, Carney hiểu rằng Canada không thể đơn độc. Việc giảm phụ thuộc vào Mỹ, đa dạng hóa đối tác kinh tế và củng cố liên minh quốc tế sẽ là những trụ cột trong chính sách của ông.
Chưa bao giờ tinh thần bài trừ hàng hóa Mỹ và từ chối du lịch sang quốc gia láng giềng lại dâng cao tại Canada như lúc này. Người dân xem đó là một hình thức kháng cự hòa bình trước sự "phản bội" của người đồng minh lâu năm. Sự ủng hộ dành cho Carney tăng vọt tỉ lệ thuận với những mối đe dọa từ Trump. Tuy nhiên, con đường của "vị thuyền trưởng" Carney không phải chỉ trải toàn hoa hồng. Việc ông dang tay đón nhận những người đào tẩu từ các đảng đối lập đã dấy lên những tranh cãi nảy lửa về giá trị cốt lõi của Đảng Tự do.
TƯƠNG LAI PHÍA TRƯỚC: CƠ HỘI VÀ THỬ THÁCH
Điển hình là trường hợp của Marilyn Gladu, một cựu nghị sĩ Đảng Bảo thủ vừa gia nhập Đảng Tự do. Bà vốn là người công khai phản đối phá thai – một vấn đề đi ngược lại tôn chỉ bảo vệ quyền tự do lựa chọn của phụ nữ mà Đảng Tự do theo đuổi. Dù bà Gladu đã cam kết sẽ bỏ phiếu theo cương lĩnh của đảng về vấn đề này, nhưng "vết nứt" trong lòng những đảng viên kỳ cựu vẫn là một bài toán khó mà Carney cần giải quyết bằng sự khéo léo.

Với đa số mong manh nhưng đủ để điều hành, Carney giờ đây có cơ hội thực thi chương trình nghị sự của mình một cách quyết đoán hơn: từ đối phó thuế quan Mỹ, bảo vệ chủ quyền kinh tế, đến tái định hình vị thế Canada trên trường quốc tế.

Tuy nhiên, con đường phía trước không hề bằng phẳng. Nội bộ đảng còn nhiều khác biệt, áp lực từ Mỹ vẫn hiện hữu, và thế giới đang bước vào một giai đoạn bất định.

“Thuyền to sóng lớn” – quyền lực càng lớn, thử thách càng nhiều. Nhưng nếu tận dụng được sự đoàn kết quốc gia và uy tín cá nhân, Mark Carney hoàn toàn có thể biến giai đoạn đầy biến động này thành bước ngoặt lịch sử cho Canada.

Mark Carney giờ đây đã có đủ "thiên thời, địa lợi, nhân hòa" để đẩy mạnh chương trình nghị sự của mình: giảm bớt sự phụ thuộc vào Hoa Kỳ và xây dựng một nền kinh tế tự chủ. Cuộc đối đầu giữa "Mãnh hổ" lá phong và "Đại bàng" Mỹ chắc chắn sẽ còn nhiều tình tiết gay cấn, nhưng với Mandate (ủy thác) mới từ nhân dân, Carney đang cho thấy mình là một đối trọng không dễ bị khuất phục trên bàn cờ địa chính trị toàn cầu.

Lần đầu tiên sau rất nhiều năm, tôi thấy lòng mình bình yên… và biết ơn. Ảnh minh họa
Tôi từng nghĩ cuộc đời mình đã chấm hết vào năm 27 tuổi – năm tôi bị người yêu phản bội ngay trước ngày cưới.

Anh ta bỏ tôi để cưới một người phụ nữ giàu có hơn. Tấm thiệp cưới chưa kịp phát hết đã trở thành trò cười cho cả họ hàng, làng xóm. Tôi không chịu nổi ánh mắt thương hại, cũng không đủ mạnh mẽ để ở lại thành phố, nên quyết định về quê… trốn chạy tất cả.

Những ngày ở nhà, tôi như cái xác không hồn. Ăn không ngon, ngủ không yên. Bố tôi nhìn con gái như vậy thì xót lắm, nhưng thay vì an ủi, ông lại nói một câu khiến tôi nổi giận:

“Ở nhà mãi cũng không giải quyết được gì. Lấy chồng đi.”

Tôi bật cười chua chát:
“Con vừa bị bỏ, giờ bố muốn gả con cho ai nữa?”

Ông điềm nhiên:
“Có thằng Tùng, hơn con 5 tuổi, trước giờ chưa lấy vợ. Nhà nó tử tế.”

Tôi sững người. Ở quê, ai cũng biết anh Tùng là “trai ế”. Người ta đồn anh khó tính, lại ít nói, suốt ngày chỉ biết làm việc. Tôi lập tức phản đối:

“Bố định gả con cho người như vậy thật sao?”

Nhưng bố tôi không thay đổi. Ông chỉ nói:
“Người ta không hoàn hảo, nhưng sống tử tế. Con cần một người như vậy, chứ không phải một người biết nói lời hay.”

Đám cưới diễn ra chóng vánh đến mức tôi không kịp chuẩn bị tâm lý. Tôi bước vào cuộc hôn nhân ấy với một trái tim đầy tổn thương và… gần như không có chút tình cảm nào.

Những ngày đầu, tôi lạnh nhạt với chồng. Anh Tùng không trách, cũng không hỏi. Anh chỉ lặng lẽ đi làm, tối về nấu cơm, rồi dọn dẹp nhà cửa. Có hôm tôi cố tình gây chuyện, anh cũng chỉ im lặng.

Sự im lặng ấy khiến tôi càng bực bội.

Cho đến một lần, tôi bị sốt cao. Nửa đêm tỉnh dậy, tôi thấy anh đang ngồi bên giường, tay cầm khăn ướt lau trán cho tôi. Ánh đèn mờ hắt lên khuôn mặt gầy gò của anh, đôi mắt thâm quầng vì thiếu ngủ.

Tôi khẽ hỏi:
“Sao anh không ngủ?”

Anh giật mình, rồi cười nhẹ:
“Em sốt, anh không yên tâm.”

Chỉ một câu nói đơn giản đó… lại khiến tim tôi chùng xuống.

Từ hôm đó, tôi bắt đầu để ý hơn.

Anh không bao giờ nói lời hoa mỹ, nhưng mỗi sáng đều dậy sớm nấu ăn cho tôi. Tôi thích ăn gì, anh nhớ hết. Tôi buồn, anh không hỏi nhiều, chỉ lặng lẽ ở bên. Tôi muốn lên thành phố làm lại công việc, anh không ngăn cản, còn đưa tôi tiền, bảo:

“Cứ làm điều em muốn. Anh ở đây lo hậu phương.”

Dần dần, tôi nhận ra… người đàn ông mà tôi từng xem thường lại chính là người duy nhất chưa từng làm tôi tổn thương.

5 năm trôi qua, chúng tôi có với nhau một đứa con trai kháu khỉnh. Cuộc sống không giàu sang, nhưng bình yên đến lạ.

Một lần về thăm bố, tôi vô tình hỏi:
“Ngày đó sao bố ép con lấy anh Tùng?”

Bố tôi cười, chậm rãi nói:
“Không phải bố ép. Bố chỉ chọn cho con một người sẽ không bỏ con khi con yếu đuối nhất.”

Tôi im lặng rất lâu.

Hóa ra, khi tôi mất niềm tin vào tình yêu, bố lại là người âm thầm giữ lại cho tôi một cơ hội khác… bằng cách của riêng ông.

Đêm hôm đó, tôi nhìn sang người đàn ông đang ngủ cạnh mình – người từng bị tôi gọi là “trai ế vợ”.

Tôi khẽ nắm lấy tay anh.

Lần đầu tiên sau rất nhiều năm, tôi thấy lòng mình bình yên… và biết ơn.

VietBF@ sưu tập