(Minh họa)
Bay cách mặt đất hơn 400 cây số, Trạm không gian ISS luôn ở trong tình trạng bị cô lập và khá bất tiện để sinh sống dài ngày. Vì vậy ISS phụ thuộc rất nhiều vào máy móc và robot để phụ giúp cho các phi hành gia sinh hoạt và làm việc ở trên đây. Trong đó, đáng chú ý nhiều là 3 con robot Astrobee mang tên Bumble, Honey và Queen của NASA. Được đưa lên ISS 6 năm trước đây, Astrobee hoạt động liên kết thông qua nhiều mô-đun khác nhau và thực hiện các thao tác như kiểm kê đồ dùng, ghi chép và quay phim các cuộc thí nghiệm, chuyên chở đồ vật nhỏ qua lại giữa các khoang trong điều kiện không trọng lực.

Chúng có hình dạng hộp với mỗi cạnh dài 32 cm và nặng chừng 10 kg. Để Astrobee có thể bay tự do khắp trạm, nằm trong mỗi robot này có 2 quạt ly tâm thổi gió ra 12 lỗ thông gió nằm trên 6 mặt của robot. Dù rất linh động nhưng Astrobee vẫn gặp khó khăn lúc di chuyển do trạm ISS khá chật chội, lại còn chứa nhiều đồ đạc, dây nhợ và máy móc thiết bị dày đặc.

Tình trạng này khiến cho việc lập ra kế hoạch cho chúng di chuyển không hề đơn giản, cho nên mới đây các chuyên gia nghiên cứu ở Đại học Stanford lần đầu tiên cho thử nghiệm một hệ thống điều khiển qua AI đối với ba robot Astrobee. Hệ thống này đã giúp cho chúng bay an toàn qua các đoạn hành lang nhỏ hẹp và không gian hỗn tạp mà không cần nhờ đến phi hành gia nào trực tiếp điều khiển.

(Minh họa)
Họ đã cho thiết kế ra mô hình một hệ thống nhằm tối ưu hóa giống như kiểu bài toán vận tải, trong đó hệ thống sẽ thiết lập lịch trình các tuyến đường mà robot có thể di chuyển. Nhưng họ không làm hết lại từ đầu mà đưa vào hệ thống này một mô hình machine-learning được đào tạo dựa trên hàng ngàn giải pháp đã có trước đây. Mô hình này đưa ra dự đoán dựa trên đường đi đã có sẵn, sau đó mới cho tối ưu hoá để chỉnh sửa lại đường đi.

Đặc biệt trong thử nghiệm, AI đã đẩy nhanh đáng kể tốc độ di chuyển của robot. Sau khi các phi hành gia dọn dẹp sơ qua thì bộ phận điều khiển ở mặt đất ra lệnh cho robot từ Trung tâm Không gian Johnson. Họ cho Astrobee đi thử qua 18 lộ trình khác nhau và mỗi lộ trình cho chạy 2 lần, một lần khởi hành từ trạng thái zero không có số liệu gì hết. Còn lần kia thì robot được khởi động có AI hỗ trợ và AI sẽ tận dụng số liệu đã có. Kết quả cho thấy robot bay nhanh hơn từ 50-60% trong lần chạy qua AI. Điều này cũng tựa như khi chúng ta khởi hành trên một con đường mà chẳng biết dọc đường có trở ngại gì không thì phải đi từ từ để dò dẫm, còn nếu đã biết trước vật cản nằm ở những chỗ nào thì sẽ di chuyển nhanh hơn nhiều.

Xem clip ngắn ở đây:


Astrobee đã hoạt động trên ISS kể từ năm 2019

Cuộc thử nghiệm cho thấy các robot có thể đạt sự tự chủ trong không gian nhờ vào AI. Theo nhóm nghiên cứu, về lâu về dài khả năng tự động hóa của robot là rất cần thiết khi các sứ mạng ngày càng vươn xa vào không gian vũ trụ và sẽ xảy ra thường xuyên hơn.

Theo IE, NASA.

Chính phủ Nhật Bản cảnh báo rằng 199.000 người có nguy cơ tử vong nếu một trận động đất mạnh dọc các rãnh Nhật Bản và Chishima kích hoạt sóng thần.

Theo Hội đồng Quản lý Thảm họa Trung ương Nhật Bản, các trận sóng thần “cấp cực đại” từng xảy ra tại khu vực này với chu kỳ khoảng 300–400 năm.

The Japan News ngày 11/12 đưa tin, lần gần nhất xảy ra sóng thần như vậy là vào thế kỷ 17. Trong khi đó, các chuyên gia nhận định một trận động đất “cấp cực đại” kèm sóng thần cực mạnh có thể sắp xảy ra.

Theo dự báo thiệt hại năm 2021 của Hội đồng Quản lý Thảm họa Trung ương Nhật Bản, một trận động đất cấp M9 có thể tạo ra sóng thần dọc ven Thái Bình Dương từ Hokkaido đến Chiba vào một đêm cuối mùa Đông và có thể dẫn tới 199.000 ca tử vong trong kịch bản động đất xuất hiện tại rãnh Nhật Bản, và 100.000 ca tử vong nếu xảy ra tại rãnh Chishima.

Ngay cả những người sơ tán kịp thời cũng đối mặt nguy cơ thiệt mạng tăng cao do hạ thân nhiệt, với ước tính khoảng 42.000 trường hợp sau động đất tại rãnh Nhật Bản và 22.000 trường hợp sau động đất tại rãnh Chishima.

Tuy nhiên, Hội đồng Quản lý Thảm họa Trung ương Nhật Bản nhận định rằng số người thiệt mạng có thể giảm tới 80% nếu nâng cao nhận thức cộng đồng về sơ tán khi có sóng thần. Bên cạnh đó, nguy cơ hạ thân nhiệt gần như có thể được loại trừ nếu người dân chuẩn bị sẵn trang phục giữ ấm và thiết bị sưởi trong mùa lạnh.

Giáo sư Masahiro Nemoto tại Trường Điều dưỡng Hội Chữ thập đỏ Nhật Bản Hokkaido lưu ý: “Điều quan trọng là những cư dân sống trong vùng có nguy cơ ngập do sóng thần phải tính trước phương án sơ tán nếu thảm họa xảy ra giữa mùa Đông giá rét. Chúng tôi khuyến nghị người dân chuẩn bị áo khoác chống nước, chống lạnh, ủng mùa đông, găng tay và các vật dụng cần thiết khác để có thể sơ tán trong tình trạng trang bị đầy đủ”.

VietBF@ sưu tập

Tỷ phú Elon Musk, người giàu nhất thế giới, có thể sẽ trở nên giàu có hơn rất nhiều. Hãng tin Bloomberg cho biết ông đang lên kế hoạch thực hiện một trong những đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) lớn nhất trong lịch sử đối với công ty vũ trụ SpaceX.

Công ty của ông Musk dự định huy động 30 tỷ USD trong năm 2026 và đợt IPO này có thể định giá SpaceX lên tới 1,5 nghìn tỷ USD (1.500 tỷ USD). SpaceX hiện chưa đưa ra bình luận về thông tin này.

Dù là công ty tư nhân, SpaceX vẫn chưa gặp khó khăn trong việc huy động vốn. Tuy nhiên, việc phát hành cổ phiếu ra công chúng sẽ giúp dòng tiền vào công ty gia tăng, phục vụ cho các kế hoạch tham vọng đòi hỏi chi phí khổng lồ.

Việc niêm yết trên Phố Wall sẽ tạo cơ hội cho Musk gia tăng khối tài sản khổng lồ của mình. Tuy nhiên, điều này cũng có thể sẽ đưa SpaceX vào tầm ngắm của công chúng và các cơ quan quản lý, điều mà ông Musk đã từng gặp trong suốt quá trình điều hành Tesla.

Kinh doanh của SpaceX đã thu hút các nhà đầu tư lớn bao gồm Alphabet, công ty mẹ của Google, các ông lớn tài chính như Fidelity Investments và các công ty đầu tư mạo hiểm nổi tiếng như Founders Fund, Sequoia Capital, Valor Equity Partners và Andreessen Horowitz. SpaceX đã huy động được 10 tỷ USD từ các vòng gọi vốn trước đây. Mỗi lần công ty huy động vốn luôn có một số lượng lớn nhà đầu tư sẵn sàng tham gia, nhiều hơn so với số vốn công ty cần.

VietBF@ sưu tập

Theo thông cáo báo chí của Bộ Chiến tranh Mỹ ngày 10/12, Lầu Năm Góc đã chính thức ra mắt Bộ Tư lệnh Tây Bán cầu (West-Hemcom) tại một buổi lễ được tổ chức gần đây ở căn cứ Fort Bragg, bang North Carolina.

Theo đó, bộ này hợp nhất 3 bộ gồm Bộ Tư lệnh Lục quân, Bộ Tư lệnh Bắc Mỹ (NORTHCOM) và Bộ Tư lệnh Nam Mỹ (SOUTHCOM).

Thông cáo cũng xác nhận Trung tướng Joseph A. Ryan, người từng giữ chức Phó Tham mưu trưởng Lục quân, nhận quyền chỉ huy West-Hemcom. Bộ tư lệnh mới lập có nhiệm vụ chỉ huy tác chiến, giám sát tất cả các kế hoạch và hoạt động nhằm hỗ trợ các Bộ Tư lệnh Bắc Mỹ và Nam Mỹ, phù hợp với các ưu tiên chiến lược quốc gia. Đến tháng 2/2026, Bộ Tư lệnh Tây Bán cầu sẽ được giao cho SOUTHCOM và NORTHCOM để chuẩn bị tiếp quản các quyền hạn và trách nhiệm của Lục quân tác chiến. Sau giai đoạn hoạt động ban đầu của bộ tư lệnh mới, SOUTHCOM và NORTHCOM sẽ ngừng hoạt động. Nếu đáp ứng tất cả các điều kiện, West-Hemcom sẽ chính thức đi vào hoạt động từ mùa Hè năm 2026.

Thông cáo nhấn mạnh buổi lễ ra mắt đánh dấu bước đi đầu tiên trong quá trình chuyển đổi của Lục quân. Việc thành lập West-Hemcom nằm trong chiến dịch quy mô lớn nhằm hiện đại hóa cấu trúc chỉ huy và nâng cao khả năng linh hoạt trong hoạt động của Lục quân Mỹ.

VietBF@ sưu tập

Cảnh sát Nigeria vừa phong tỏa khách sạn Jessy Best và nhà xác tư nhân Ugwudi ở bang Imo, Đông Nam Nigeria, do tình nghi hai cơ sở này liên quan đến một đường dây tội phạm cực kỳ tàn độc, chuyên thực hiện hành vi buôn bán nội tạng và bắt cóc tống tiền.
Thủ đoạn man rợ tại "tổng hành dinh" tội phạm
Theo tờ Independent, thủ đoạn của băng nhóm này là dụ nạn nhân đến khách sạn để thực hiện hành vi cướp bóc, bắt cóc và ép gia đình nạn nhân trả tiền chuộc. Điều đáng sợ là nhiều nạn nhân dù đã trả tiền chuộc nhưng vẫn bặt vô âm tín.


Trong quá trình điều tra, cảnh sát đã phát hiện dấu hiệu cho thấy nhiều người đã bị đưa sang nhà xác và bị sát hại, các bộ phận cơ thể của họ có thể bị bán cho các đường dây tội phạm buôn bán nội tạng.

Ủy viên Cảnh sát bang Imo, ông Aboki Danjumah, xác nhận khách sạn Jessy Best và nhà xác Ugwudi – nằm dọc tuyến đường từ sân bay Owerri đến TP Aba – thuộc sở hữu của Stanley Oparaugo, biệt danh "Morocco".


Lực lượng chức năng bên ngoài khách sạn bị nghi là ‘lò mổ’ nội tạng ở bang Imo – Nigeria. Ảnh: Cảnh sát bang Imo
Khám xét hiện trường và truy bắt nghi phạm
Khi đội điều tra do Cảnh sát trưởng Danjuma dẫn đầu đột kích vào cuối tuần trước, khách sạn Jessy Best đã bị bỏ trống. Tuy nhiên, tại nhà xác Ugwudi, họ phát hiện nhiều thi thể bị cắt xẻo.

Ông Henry Okoye, phát ngôn viên cảnh sát Imo, cho biết: "Khách sạn và nhà xác của nghi phạm, được cho là nơi hoạt động của các băng nhóm bắt cóc và tội phạm bạo lực, đã bị niêm phong theo chỉ đạo của chính quyền bang. Các chuyên gia pháp y đã ghi nhận và bảo quản các bằng chứng quan trọng".

Hiện tại, lực lượng chức năng đang ráo riết truy bắt Stanley Oparaugo cùng các đồng phạm. Người dân được kêu gọi cảnh giác và tiếp tục cung cấp thông tin hỗ trợ điều tra.

Chuyên gia an ninh Zagazola Makama cho biết chiến dịch này được thực hiện sau nhiều khiếu nại về các vụ tấn công người đi đường trên tuyến đường từ sân bay Owerri đến TP Aba.

Nigeria đang đối mặt với làn sóng tội phạm gia tăng, khi các băng nhóm bắt cóc mở rộng sang giết người đi hành hương, thậm chí bị nghi buôn bán nội tạng. Tổng thống Nigeria Bola Tinubu gần đây đã phải đề nghị Pháp hỗ trợ chống bạo lực.

VietBF@ sưu tập

Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa chính thức công bố khởi động chương trình "Thẻ Vàng Định Cư" (Gold Card) đầy tham vọng, một động thái nhằm thu hút nguồn nhân lực và tài chính chất lượng cao từ nước ngoài, đồng thời thay thế chương trình thị thực EB-5 hiện hành.

Trong buổi công bố trước các lãnh đạo doanh nghiệp tại Nhà Trắng vào ngày 10/12, Tổng thống Trump đã xác nhận mức phí hấp dẫn của chương trình này: 1 triệu USD cho cá nhân và 2 triệu USD cho các doanh nghiệp muốn bảo trợ nhân viên nước ngoài. Đồng thời, trang web tiếp nhận hồ sơ cho chương trình cũng đã đi vào hoạt động.

Về bản chất, "Thẻ Vàng Định Cư" được mô tả là một loại thẻ xanh cao cấp, cung cấp quyền cư trú hợp pháp vĩnh viễn và cơ hội nhập tịch cho người sở hữu.

Tổng thống Trump nhấn mạnh tính ưu việt của loại thẻ mới: “Về cơ bản đó là thẻ xanh nhưng tốt hơn, có sức nặng hơn và cũng là con đường chắc chắn hơn nhiều.”

Chương trình này ra đời nhằm thay thế loại visa EB-5 được Quốc hội Mỹ ban hành từ năm 1990, vốn dành cho những nhà đầu tư khoảng 1 triệu USD vào công ty có ít nhất 10 nhân viên.

Ông Trump coi đây là giải pháp để Mỹ thu hút và giữ chân những tài năng hàng đầu. Ông dự đoán rằng chương trình sẽ mang về hàng tỷ USD đổ vào tài khoản do Bộ Tài chính Mỹ quản lý để "làm những điều tích cực cho đất nước," khẳng định toàn bộ khoản thu sẽ được "chuyển cho chính phủ."

Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick cho biết, chương trình sẽ bao gồm một khoản phí thẩm định hồ sơ là 15.000 USD. Khoản phí này nhằm áp dụng quy trình kiểm tra lý lịch nghiêm ngặt, “đảm bảo những người nộp hồ sơ hoàn toàn đủ điều kiện sống ở Mỹ.”

Đáng chú ý, chương trình mới này dường như không đề cập đến các yếu tố tồn tại trong chương trình EB-5 hiện hành, như yêu cầu về việc làm đối với doanh nghiệp nộp đơn hay giới hạn tổng thể của chương trình.

Thay vào đó, Tổng thống Trump tập trung vào vấn đề các doanh nghiệp than phiền rằng họ không thể tuyển dụng những sinh viên tốt nghiệp loại giỏi từ các trường đại học Mỹ chỉ vì họ là người nước ngoài và không có giấy phép cư trú.

Bộ trưởng Lutnick cũng cho biết, Tổng thống Trump mong muốn thay đổi thực tế rằng những người đang giữ thẻ xanh hiện tại có thu nhập thấp hơn mức trung bình của người Mỹ. Ông nhấn mạnh: “Vẫn là loại thị thực đó, nhưng giờ sẽ chỉ dành cho những người xuất sắc nhất.”

Mặc dù doanh nghiệp có thể nhận được nhiều thẻ, nhưng mỗi cá nhân chỉ được giới hạn một thẻ. Chương trình thị thực dành cho nhà đầu tư này hiện khá phổ biến trên thế giới, với hàng chục quốc gia, bao gồm Anh, Canada, Úc và Ý, cũng đang cung cấp các phiên bản tương tự.

VietBF@ sưu tập

Bộ Ngoại giao Mỹ đã cảnh báo toàn bộ công dân Mỹ phải rời khỏi Mali ngay lập tức hoặc không nên đến nước này vì quốc gia Tây Phi này đang đứng trước nguy cơ trở thành nước đầu tiên trên lục địa bị một tổ chức khủng bố liên kết với al-Qaeda kiểm soát.

Nguy cơ Mali thất thủ


"Hãy rời đi ngay lập tức": Bộ Ngoại giao Mỹ đã cảnh báo công dân khi Al Qaeda đe dọa chiếm Mali - quốc gia châu Phi. Ảnh. Fox News
Một người phát ngôn của Bộ Ngoại giao Mỹ mạnh mẽ tuyên bố hôm 9/12: “Không nên đi lại vì bất kỳ lý do gì do tội phạm, khủng bố, bắt cóc, bất ổn và rủi ro sức khỏe".

Ông nhấn mạnh thêm: “Công dân Mỹ nên tránh đến Mali, và những người đang ở Mali phải rời đi ngay lập tức".

Đại sứ quán Mỹ tại Mali cũng đăng thông báo tương tự trên trang web: “Công dân Mỹ nên rời đi bằng đường hàng không thương mại vì đường bộ sang các nước láng giềng không an toàn do các vụ tấn công khủng bố dọc các tuyến quốc lộ".

Đại sứ quán cũng lưu ý công dân không nên rời khỏi thủ đô Mali, vì họ “hầu như không thể cung cấp hỗ trợ khẩn cấp cho công dân Mỹ bên ngoài Bamako".


ột cựu quan chức quân sự cấp cao am hiểu tình hình nói với Fox News Digital rằng mối đe dọa đối với nước Mỹ đang “ngày càng hiện hữu".

Các tay súng thuộc liên minh JNIM (phiến quân Hồi giáo liên kết al-Qaeda) đã bao vây thủ đô Bamako, chặn đường tiếp tế nhiên liệu và đốt các xe bồn. Quân đội Mali cố gắng phá vòng vây bằng các đoàn hộ tống vũ trang, nhưng đã bị JNIM tấn công nhiều lần.

Thiếu tướng Kenneth P. Ekman, từng phụ trách điều phối an ninh Tây Phi cho Bộ Quốc phòng Mỹ nói rằng việc Mali cố giữ JNIM ở ngoài thủ đô có ý nghĩa quan trọng đối với Washington.

“Khả năng xảy ra một cuộc tấn công từ bên ngoài nhằm vào nước Mỹ đang tăng lên và khó phát hiện hơn do lực lượng và năng lực tình báo của Mỹ trong khu vực đã giảm mạnh", ông cảnh báo.

Mất dấu khủng bố sau khi Mỹ và Pháp bị yêu cầu rời Mali
Năm ngoái, chính quyền quân sự Mali trục xuất quân đội Mỹ và Pháp, thay thế bằng lực lượng lính đánh thuê Nga Wagner/Afrika Corps.

Tướng Ekman cho biết ngoài Bamako, thủ đô Ouagadougou của Burkina Faso cũng đang đứng trước nguy cơ sụp đổ.

Sau khi Mỹ rút quân khỏi Niger năm 2024, khả năng của Washington trong việc giám sát, hỗ trợ đại sứ quán và xử lý khủng hoảng, bao gồm vụ bắt cóc một nhà truyền giáo Mỹ hồi tháng 10, đã giảm mạnh.

Trong khi đó, theo nhà phân tích của FDD, chính quyền Mali không theo kịp chiến thuật du kích của phiến quân và nếu tình trạng này tiếp tục, Bamako có thể thất thủ chỉ trong vài ngày hoặc vài tuần.

Caleb Weiss, chuyên gia theo dõi các nhóm cực đoan, cảnh báo rằng nếu JNIM chiếm Bamako, nhóm này có khả năng áp dụng luật Sharia cực đoan tại Mali.

Ông nói JNIM đang siết chặt kinh tế và xã hội để buộc chính quyền quân sự phải nhượng bộ

VietBF@ sưu tập

Trung Quốc xuất siêu nghìn tỷ, chứng minh Mỹ không còn “bất khả thay thế”

Mới năm ngoái, khi Donald Trump tái chiếm Nhà Trắng và hứa hẹn “ném” thêm thuế lên hàng hóa Trung Quốc, nhiều nhà máy Hoa Lục hoảng hồn, vội vàng đẩy hàng ra khỏi cảng, sợ một cuộc chiến thương mại mới sẽ ập tới. Nhưng chỉ một năm sau, bức tranh hoàn toàn ngược lại: Trung Quốc không những không gục ngã, mà còn ghi kỷ lục thặng dư thương mại 1.000 tỷ USD chỉ trong 11 tháng đầu năm – con số chưa nước nào từng chạm tới.

Mấu chốt của “kỳ tích” này thật ra rất đơn giản. Trong khi Trump đánh thuế, Bắc Kinh lệnh cho doanh nghiệp đổi hướng: bớt lệ thuộc Mỹ, đẩy mạnh sang châu Âu, Đông Nam Á, châu Phi, và lách qua các nước trung gian. Xuất khẩu sang Mỹ giảm hơn 18%, nhưng hàng đi châu Âu tăng gần 9%, sang ASEAN tăng hơn 14%, sang châu Phi nhảy vọt trên 27%. Cộng lại, máy xuất khẩu vẫn chạy hết công suất.

Đằng sau đó là cả một cỗ máy “Made in China 2025” được bơm vốn suốt hơn một thập niên: từ điện tử, máy móc, xe điện đến hàng tiêu dùng giá rẻ. Chuỗi cung ứng dày đặc, công nghệ sản xuất ngày càng khá, lại cộng thêm cơn bùng nổ nhu cầu thời kỳ Covid – tất cả đã đẩy xuất khẩu Trung Quốc tăng gần 45% chỉ trong 5 năm. Đến lúc Trump bóp cò thuế quan, khẩu súng ấy chỉ làm Mỹ đau tay nhiều hơn là khiến đối thủ gục xuống.

Đằng sau cỗ máy xuất khẩu là một nền kinh tế… hụt hơi

Nhưng thặng dư nghìn tỷ USD không che lấp được sự thật: bên trong Trung Quốc, kinh tế đang mệt mỏi. Chính việc phải đẩy hàng ra khắp thế giới cũng là vì thị trường trong nước không đủ sức hấp thụ.

Bất động sản – cột trụ tăng trưởng suốt nhiều năm – đã rơi vào suy thoái kéo dài năm thứ năm. Hàng triệu gia đình dồn hết tiền tiết kiệm mua nhà giờ ngồi nhìn công trình dở dang, giá nhà lao dốc, tâm lý chi tiêu chùn hẳn lại. Thanh niên thất nghiệp cao, an sinh xã hội mỏng, người dân càng thắt lưng buộc bụng. Nhập khẩu – thước đo sức mua nội địa – chỉ nhích được… 0,2% trong 11 tháng.

Đầu tư quá đà vào nhà máy khiến nhiều ngành thừa công suất: xe điện, thương mại điện tử, vật liệu xây dựng… lao vào cuộc chiến “giá rẻ bằng mọi giá”. Hàng hóa dư thừa buộc phải tràn ra nước ngoài, khiến châu Âu, Ấn Độ, Brazil… ngày càng gay gắt tố Trung Quốc “bán phá giá”. Châu Âu đã đánh thuế chống bán phá giá lên xe điện và một loạt sản phẩm khác; Tổng thống Pháp Macron gọi thẳng tình trạng mất cân bằng thương mại với Trung Quốc là “không thể chịu nổi”.

Trong bối cảnh đó, Bắc Kinh vẫn ưu tiên giữ hình ảnh “ổn định và kiểm soát được”. Trước hội nghị công tác kinh tế trung ương (CEWC), ông Tập Cận Bình tiếp tục nhấn mạnh phải tăng cường “sức mạnh kinh tế, khoa học, quốc phòng”, phát triển mạnh hơn nữa các ngành sản xuất, hạ tầng, không gian mạng… Thông điệp gửi ra: tăng trưởng 5% năm nay xem như đạt, không cần tung các gói kích cầu ồ ạt cứu tiêu dùng hay bất động sản. Nói cách khác, Trung Quốc chấp nhận sống cùng nội thương, miễn là “ngoại thương” vẫn chảy mạnh.

Trump khoe kinh tế A-plus-plus, còn cử tri thì than không đủ tiền chợ

Trong khi đó, ở bên kia Thái Bình Dương, Donald Trump lại đang kể một câu chuyện khác. Tại một cuộc mít-tinh ở vùng nông thôn Pennsylvania – nơi ông thắng sít sao năm 2024 – Trump hào hứng tuyên bố: “Tôi không có ưu tiên nào cao hơn việc làm cho nước Mỹ trở nên ‘affordable’ trở lại”. Rồi ông lập tức chối trách nhiệm: giá cả cao là do… Đảng Dân chủ, còn ông đã kéo chúng xuống rồi.

Vấn đề là giỏ hàng của người dân không xác nhận điều đó. Giá thực phẩm và tiền thuê nhà đã tăng khoảng 30% trong 5 năm; lạm phát từ ngày ông nhậm chức vẫn quanh 3%. Chưa kể, chính cuộc chiến thuế quan của ông với Trung Quốc làm đủ thứ hàng nhập khẩu đắt đỏ hơn. Nhưng trên sân khấu, ông vẫn ung dung chấm cho mình điểm “A-plus-plus-plus-plus-plus” về kinh tế.

Trump khoe các biểu đồ tăng lương thực tế, giảm giá thực phẩm, ca ngợi “10 tháng đầu nhiệm kỳ là 10 tháng tốt nhất trong lịch sử một tổng thống”, khoe hàng trăm tỷ USD đầu tư mà ông “kéo về nước Mỹ”: nhà máy thép của Hyundai ở Louisiana, dây chuyền động cơ Rolls-Royce ở South Carolina… Điều ông không nhắc nhiều là những con số lạnh lùng: sản xuất chế tạo Mỹ đã mất khoảng 30.000 việc làm trong vài tháng đầu nhiệm kỳ; việc tăng – giảm thuế quan thất thường khiến doanh nghiệp ngại đầu tư dài hạn vì chẳng biết ngày mai luật chơi ra sao.

Giữa bài diễn thuyết, ông quay sang đùa cợt: nên gọi Joe Biden là “sleepy” hay “crooked”, nhại giọng Scotland, khoe sẽ xây ballroom mới trong Nhà Trắng, cải tạo phi trường Dulles… Hình ảnh ấy trái ngược với tâm trạng của những người như Lynn Weidner – một cử tri Cộng hòa lâu năm ở Pennsylvania – đang vật lộn với tiền chợ, tiền nhà, tiền bảo hiểm y tế. Bà nói thẳng trên TV: “Ông ấy từng hứa sẽ làm mọi thứ trở nên phải chăng trở lại. Bây giờ lại bảo khủng hoảng chi phí sinh hoạt là ‘trò bịp’. Tôi không hiểu nổi”.

Cuộc chiến thuế quan: Trung Quốc thích nghi, người Mỹ trả giá

Mục tiêu ban đầu của Trump rất rõ: dùng thuế quan bóp nghẹt cỗ máy xuất khẩu Trung Quốc, buộc Bắc Kinh phải nhượng bộ và kéo việc làm sản xuất về nước Mỹ. Nhưng thực tế cho thấy Trung Quốc linh hoạt hơn ông tưởng. Họ đa dạng hóa thị trường, dựng thêm nhà máy ở nước thứ ba, chuyển một phần hàng sang ASEAN, rồi từ đó lách vào Mỹ. Nhiều mặt hàng đội mũ “Made in Vietnam”, “Made in Mexico”… nhưng linh kiện và vốn vẫn từ Hoa Lục.

Trong khi đó, doanh nghiệp Mỹ lại phải trả giá: nguyên liệu, linh kiện nhập khẩu đắt hơn vì thuế; kế hoạch đầu tư dài hạn bị chặn lại bởi sự bất định chính sách. Khi chi phí tăng, họ hoặc cắt giảm việc làm, hoặc tăng giá bán – cuối cùng người chịu trận vẫn là người tiêu dùng. Nhiều chuyên gia so sánh rủi ro này với cú sốc Brexit ở Anh: một kiểu “thuế mù” làm giảm đầu tư, kéo tụt tăng trưởng trong nhiều năm.

Ở tầm chiến lược, cuộc chiến thuế quan tưởng chừng là đòn hiểm đánh vào “công xưởng thế giới”, nhưng lại vô tình thúc đẩy Trung Quốc hoàn thiện hơn chuỗi cung ứng, đẩy mạnh đổi mới công nghệ, và quan trọng nhất: học cách sống mà không cần thị trường Mỹ ở trung tâm. Còn ở tầm đời sống, nó trở thành một loại thuế vô hình đánh lên từng gói mì, cân thịt, tiền thuê nhà của người dân bình thường – những người không được hỏi ý kiến khi hai siêu cường quyết định “chơi rắn” với nhau.

Khi hai cường quốc đấu nhau, ai là người kẹt ở giữa?

Nhìn lại, có một nghịch lý chua chát. Tập Cận Bình dùng máy xuất khẩu để bù đắp thị trường nội địa đang nguội lạnh; Donald Trump dùng những con số tăng trưởng và hợp đồng đầu tư để tô màu bức tranh kinh tế trong khi ví tiền cử tri vẫn teo tóp. Cả hai đều đang cố chứng minh mình đúng: Trung Quốc là “công xưởng không thể thay thế”, nước Mỹ là “nền kinh tế nóng nhất thế giới”.

Nhưng giữa những khẩu hiệu ấy là ai? Là công nhân Trung Quốc đứng suốt 12 tiếng trên dây chuyền sản xuất vì phải chạy đủ chỉ tiêu xuất khẩu. Là bà nội trợ Mỹ ở siêu thị Pennsylvania, cầm danh sách mua đồ mà phải bớt đi vài món vì tiền không đủ. Là những nền kinh tế vừa và nhỏ – trong đó có Việt Nam – vừa hưởng lợi từ dòng hàng, dòng vốn dịch chuyển, vừa nơm nớp lo bị cuốn vào vòng xoáy cạnh tranh, trừng phạt, “chống bán phá giá”.

Chiến tranh thương mại, rốt cuộc, không chỉ là chuyện thuế suất và biểu đồ. Đó là cuộc đấu trí chính trị của các nhà lãnh đạo, và cái giá phải trả luôn được chia nhỏ cho những người dân bình thường, những người không có cơ hội đứng trên sân khấu, không ai hỏi xem họ muốn gì – chỉ biết cuối tháng mở ví ra, thấy ngày càng mỏng hơn.

Tổng thống Mỹ Donald Trump chỉ trích kịch liệt tờ New York Times vì “tin giả” về sức khỏe, gọi đây là hành vi “phản quốc”.


Hình ảnh cận cảnh bàn tay của ông Donald Trump khi ông tạo dáng trên thảm đỏ tại lễ trao giải Kennedy Center Honors năm 2025 ở Trung tâm Biểu diễn Nghệ thuật John F. Kennedy tại Washington, D.C. Ảnh: Reuters.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã lên án tờ New York Times vì điều mà ông gọi là các bài đăng “giả tạo” về tình trạng sức khỏe của mình, đồng thời ám chỉ rằng hành vi đó mang tính “phản quốc”.

Ông Trump, 79 tuổi, cùng các quan chức của mình từ lâu khẳng định ông đang ở trong tình trạng sức khỏe rất tốt, bất chấp những lo ngại về vết bầm trên tay, dấu hiệu mệt mỏi và những khoảnh khắc trong các cuộc họp báo hay sự kiện công khai khi ông có vẻ lim dim hoặc sụp mí mắt.

Việc ông Trump gần đây thừa nhận đã chụp MRI càng làm dấy lên nhiều câu hỏi, bởi ông là người lớn tuổi nhất từng nhậm chức Tổng thống Mỹ.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump nói rằng ông trải qua các cuộc kiểm tra y tế toàn diện và được “chấm điểm HOÀN HẢO” bởi đội ngũ bác sĩ hàng đầu.

Ông cho biết mình đã thực hiện bài kiểm tra nhận thức ba lần “và đều đạt điểm tuyệt đối trước sự chứng kiến của nhiều bác sĩ và chuyên gia”.

“Bất chấp tất cả những điều đó, cùng thời gian và công việc đã bỏ ra, New York Times và một số nơi khác vẫn cố giả vờ rằng tôi đang ‘chậm lại’, không còn sắc bén như trước hay đang có vấn đề sức khỏe, dù họ biết điều đó không đúng, và biết rằng tôi làm việc rất chăm chỉ, có lẽ là chăm chỉ nhất từ trước đến nay”, ông viết.

“Sau tất cả các bài kiểm tra y tế, kiểm tra nhận thức và mọi thứ khác, tôi thực sự tin rằng việc New York Times cùng những bên khác liên tục xuất bản các bài báo GIẢ nhằm bôi nhọ và hạ thấp TỔNG THỐNG HỢP CHỦNG QUỐC HOA KỲ là hành vi mang tính nổi loạn, thậm chí có thể là phản quốc”, ông Trump viết thêm.

Tháng trước, ông Trump nói với các phóng viên rằng ông đã chụp MRI tại Trung tâm Y tế Quân đội Quốc gia Walter Reed vào tháng 10 như một phần của “kiểm tra sức khỏe rất tiêu chuẩn”. Ông mô tả quy trình này là bình thường và nói rằng ông “không biết họ phân tích gì”.

Nhà Trắng sau đó công bố một số thông tin về kết quả MRI, mô tả chúng “hoàn toàn bình thường” và là một phần của kiểm tra thể chất định kỳ dành cho tổng thống.

MRI là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh không xâm lấn nhằm quan sát cơ quan, mô và hệ xương của bệnh nhân, thường dùng để đánh giá não và tủy sống. MRI được sử dụng để kiểm tra phình mạch não, các vấn đề về mắt – tai trong, đa xơ cứng, tổn thương tủy sống, đột quỵ, khối u hoặc chấn thương não, cũng như đánh giá tim và các cơ quan lớn khác.

Thông thường, MRI không phải là bước bắt buộc trong các đợt kiểm tra sức khỏe định kỳ. Tuy nhiên, không giống X-quang hay CT, MRI không sử dụng bức xạ, vì thế được xem là một trong những kỹ thuật an toàn nhất.

Theo báo cáo tóm tắt của bác sĩ riêng của Tổng thống, ông Sean P. Barbabella, các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh nâng cao cho tim mạch và ổ bụng đã được thực hiện như một biện pháp phòng ngừa phổ biến đối với nam giới ở nhóm tuổi của ông Trump.

Báo cáo cho biết không có dấu hiệu hẹp động mạch, viêm, đông máu hay bất thường ở tim, các mạch máu lớn hoặc các cơ quan vùng bụng; tất cả đều khỏe mạnh và hoạt động trong giới hạn bình thường. Bác sĩ khẳng định kết quả cho thấy ông Trump “vẫn duy trì sức khỏe tổng thể xuất sắc”.

Tình trạng sức khỏe của tổng thống đã nhiều lần bị soi xét trong năm qua, đặc biệt sau khi nhiều hình ảnh xuất hiện cho thấy vết bầm lặp đi lặp lại trên tay phải của ông. Hồi tháng 7, Nhà Trắng công bố một bản ghi nhớ giải thích rằng ông Trump được chẩn đoán mắc suy tĩnh mạch mãn tính (CVI), một tình trạng “lành tính và phổ biến”.

New York Times gần đây đưa tin rằng Tổng thống dường như đã ngủ gật trong một sự kiện tại Nhà Trắng, nói rằng “pin của ông đang xuống cấp”.

VietBF@ sưu tập

Bộ An ninh Nội địa Mỹ tung loạt meme Giáng sinh để quảng bá chiến dịch trục xuất hàng loạt, trong đó có hình ông Donald Trump hóa ông già Noel, gây sốt cộng đồng mạng.


Một meme về lực lượng thực thi pháp luật được Bộ An ninh Nội địa Mỹ công bố trên mạng xã hội. Ảnh: X.
Nội dung mang chủ đề kỳ nghỉ đã biến việc Washington trấn áp người cư trú nước ngoài tại Mỹ thành câu chuyện hài hước, dù đây là chiến dịch gây tranh cãi sâu sắc.

Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) đang lan truyền các meme Giáng sinh nhằm quảng bá chiến lược trục xuất quy mô lớn, kết hợp hình ảnh mùa lễ hội với thông điệp về thực thi luật nhập cư.

DHS và các cơ quan chính phủ khác đã sử dụng chiến thuật này trước thềm mùa lễ nhằm củng cố sự ủng hộ của công chúng đối với các đợt trấn áp người nhập cư bất hợp pháp và những người không phải công dân bị xem là nguy cơ an ninh.

Một meme được đăng tuần trước cho thấy lực lượng an ninh đội mũ ông già Noel, treo đèn trang trí lên trang bị của họ, kèm thông điệp: “YOU’RE-GOING HO HO HOME” (tạm dịch: “Bạn sắp bị đưa… về nhà”). Một meme khác mô tả ông Donald Trump cầm cương lái xe tuần lộc của ông già Noel.

Meme thứ ba xuất hiện nhân vật mạng “Gigachad” trong trang phục Giáng sinh, chuẩn bị kiểm tra “danh sách nghịch ngợm” của DHS – ám chỉ những cá nhân bị cơ quan này đánh dấu vì có tiền án hoặc vi phạm luật nhập cư.

Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) – nhánh điều tra chủ lực của DHS và là một trong những cơ quan điều tra lớn nhất của chính phủ liên bang – giữ vai trò then chốt trong làn sóng trục xuất diễn ra từ khi ông Donald Trump trở lại Nhà Trắng.


Video về ông Trump được Bộ An ninh Nội địa Mỹ đăng tải trên tài khoản X chính thức. Ảnh: X.
Trục xuất hàng loạt là một trong những cam kết chủ đạo của ông Trump trong chiến dịch tranh cử, song cách chính quyền triển khai đã vấp phải chỉ trích từ nhiều phía.

Những người phản đối cho rằng chiến lược này tàn nhẫn, vi phạm pháp luật và thường nhắm vào những người không gây ra bất kỳ mối đe dọa thực sự nào, trong khi một số tổ chức Thiên chúa giáo khẳng định chính sách đi ngược tinh thần nhân ái trong giáo lý của Chúa.

Trong khi đó, nhiều người ủng hộ siết chặt kiểm soát nhập cư lại cáo buộc chính quyền quá chú trọng các màn “trình diễn” gây chú ý – chẳng hạn phóng đại các cuộc đột kích – hơn là hành động thực chất và hiệu quả.

VietBF@ sưu tập

Công ty Mỹ Vantor công bố ảnh vệ tinh sắc nét của Căn cứ Hải quân Du Lâm, đạt độ chính xác ấn tượng chỉ với một lần vệ tinh bay qua. Công nghệ AI giúp xử lý ảnh 3D trong 10 giờ, mở ra ưu thế chiến lược quân sự và ứng dụng rộng rãi.


Ảnh sắc nét do vệ tinh của Vantor chụp lại. Ảnh: IE.
Công ty vệ tinh Mỹ Vantor vừa phô diễn năng lực quan sát tân tiến bằng cách công bố hình ảnh “một trong những căn cứ quân sự chiến lược nhất của Trung Quốc”.

Trong một bài đăng trên X, công ty đã chia sẻ bức ảnh độ chi tiết cao chụp Căn cứ Hải quân Du Lâm của Trung Quốc trên đảo Hải Nam. Vantor cho biết hình ảnh của họ có độ phân giải 50 cm và độ chính xác không gian dưới 4 m.

Đáng chú ý, mức độ chính xác này đạt được chỉ với một lần vệ tinh bay qua, và hình ảnh được xử lý trong chưa đầy 10 giờ. Năng lực này giúp khách hàng có lợi thế chiến lược trong môi trường quân sự và cho phép quan sát chi tiết mà các công nghệ ảnh vệ tinh truyền thống khó đạt được.

Năng lực chụp ảnh vệ tinh ấn tượng của Vantor
Ảnh vệ tinh tiên tiến giúp tiếp cận thông tin quân sự quan trọng từ không gian. Dù vệ tinh có thể chụp phủ diện rộng nhanh chóng, quá trình xử lý dữ liệu vẫn thường mất thời gian. Theo báo cáo của Tom’s Hardware, các chuyên gia có thể phải mất nhiều ngày, thậm chí nhiều tuần để phân tích toàn bộ chi tiết.

Vantor đặt mục tiêu rút ngắn quy trình này bằng AI. Phần mềm của công ty cho phép khách hàng xây dựng “bản sao kỹ thuật số” (digital twin) của một địa điểm. Điều này mở ra nhiều ứng dụng lớn, từ chiến lược quân sự, ứng phó thảm họa, đến phát triển đô thị.

Để chứng minh khả năng của hệ thống, Vantor công bố hình ảnh Căn cứ Hải quân Du Lâm. Theo công ty, ảnh cho thấy quá trình xây dựng một ụ tàu khô (dry dock), các cầu cảng và bến mới tại một trong các căn cứ quân sự chiến lược nhất của Trung Quốc.

“Chúng tôi tạo ra địa hình 3D độ phân giải cao này chỉ bằng một lần vệ tinh bay qua lúc 11h21 (giờ địa phương), và xử lý để cho ra ảnh hoàn chỉnh trong vòng 10 giờ. Tất cả đều đạt độ phân giải 50 cm và độ chính xác không gian dưới 4 mét”, công ty nói trong bài đăng.

Trong bài viết tiếp theo, Vantor cho biết: “Các hệ thống chỉ huy và nền tảng tự hành dựa vào bản nền tảng không gian 3D có độ chính xác cao của chúng tôi như một mốc chuẩn tin cậy cho địa hình tác chiến. Khả năng xử lý 3D nhanh chóng chỉ từ một lần vệ tinh bay qua giúp bản nền này luôn được cập nhật theo tốc độ của nhiệm vụ”.

Nền tảng tình báo không gian do AI vận hành của Vantor
Độ chính xác điểm ảnh trong ảnh của Vantor cho thấy mỗi pixel bao phủ khu vực 50 x 50 cm. Như công ty mô tả, mức sắc nét này đủ để nhìn rõ từng tàu tuần tra riêng lẻ.

Vantor trước đây có tên là Maxar. Công ty nổi tiếng với việc cung cấp ảnh vệ tinh về chiến sự Ukraine cũng như nhiều thảm họa thiên nhiên. Tháng 10 vừa qua, Maxar Technologies thông báo đổi tên thành Vantor và ra mắt Tensorglobe – một nền tảng tình báo không gian do AI vận hành.

“Theo tuyên bố của công ty, việc đổi thương hiệu là bước hoàn tất hành trình nhiều năm nhằm ‘sản phẩm hóa’ công nghệ cốt lõi và chuyển đổi từ một đơn vị cung cấp ảnh vệ tinh thành một công ty tình báo không gian trọn gói từ đầu đến cuối”, thông báo cho hay.

Vantor cho biết Tensorglobe có khả năng cung cấp hình ảnh và thông tin 3D theo thời gian thực, cập nhật liên tục 24/7 cho các khách hàng quân sự.

VietBF@ sưu tập

Từ Paltalk đến chuyện tướng râu kẽm

Những năm đầu thập niên 2000, khi Internet còn chập chờn, Paltalk là “quán cà phê” đặc biệt của người Việt khắp năm châu. Tối tối ăn cơm xong, mở laptop, vào room “Diễn Đàn Tiếng Nói của Người Dân Việt Nam Trong và Ngoài Nước”, nghe người trong nước, ngoài nước tranh luận, kể chuyện, chửi – khóc – cười… là cả một thế giới khác.

Diễn đàn ấy có một đội ngũ OPS hùng hậu, toàn cựu quân nhân, tù cải tạo, người Việt tị nạn từ Mỹ, Canada, Âu, Úc, cả công an VC cũng lặng lẽ vào nghe. Ban cố vấn có những cái tên mà ai mê thời VNCH đều biết: linh mục, hòa thượng, trí thức, cựu quan chức. Trong số đó có ông Sỹ Hoàng – tên thật Nguyễn Nam Sơn – nguyên Giám đốc Phòng Nhân viên Phủ Tổng Thống VNCH, từng du học Pháp, sau 1975 còn được Võ Văn Kiệt mời ra khỏi tù làm cố vấn kinh tế.

Chính từ một buổi nói chuyện của ông Sỹ Hoàng trên diễn đàn, giữa vô số cái nick ẩn danh ấy, đã nhen lên một giả thuyết u ám: tướng râu kẽm Nguyễn Cao Kỳ có thể đã chết không chỉ vì… “tai biến đường hô hấp” như thông báo chính thức.

Thỏa thuận 50 triệu đô và chiếc “chiếu manh” mùa đông

Theo những gì được đồn đoán và kể lại, khoảng năm 2004, sau gần ba thập niên lưu vong, Nguyễn Cao Kỳ được phía Hà Nội “mở cửa” mời về. Mục tiêu rất rõ: dùng tiếng tăm một cựu Phó Tổng Thống VNCH làm mồi nhử, gửi thông điệp cho cộng đồng tị nạn rằng: “Ngay ông Kỳ còn về Việt Nam, thì mấy anh HO, mấy ông trung úy, thiếu tá… có gì mà phải ngại.”

Người ta kể rằng có một thỏa thuận trị giá khoảng 50 triệu USD: không phải trả một cục, mà rót dần, mỗi lần ông Kỳ về là một đợt giải ngân. Cũng đúng thôi, con thú đã sập bẫy, tội gì cho ăn hết mồi một lúc.

Những năm sau 75, việc làm ăn của ông ở California không mấy suôn sẻ. Tiệm rượu, tiệm áo quần của vợ chồng ông rồi cũng lụn bại, gia đình tan vỡ, ông lang bạt sang Louisiana, rồi Bangkok, sau đó dựa vào các dự án của người bạn đời mới – bà Lê Hoàng Kim. Khi bên kia đại dương chìa tấm chiếu dày ấm giữa mùa đông túng quẫn, ông nhận lời.

Về Việt Nam, ông được trải thảm như một ông hoàng: xe đưa rước, yến tiệc, mỹ nhân, áo gấm về làng Sơn Tây thăm bà con, báo chí vây quanh, phát biểu “hòa hợp hòa giải” gây sốc. Đổi lại, ông đánh mất gần như toàn bộ sự kính trọng mà cộng đồng người Việt tị nạn từng dành cho một cựu Tư lệnh Không quân, cựu Chủ tịch Ủy ban Hành pháp Trung ương, cựu Phó Tổng Thống VNCH. Trong mắt rất nhiều người, từ đó ông chỉ còn là kẻ “đi làm bình phong cho Nghị quyết 36”.

Câu chuyện “mưa phân nước tiểu” trên đầu Hồ Chí Minh

Một tối cuối tháng 6/2011, trên diễn đàn Paltalk, khi nghe tin Nguyễn Cao Kỳ lại đang ở Việt Nam, nhiều người hỏi ý kiến ông Sỹ Hoàng. Ông cầm mic kể một câu chuyện mà nếu quả đúng như vậy, thì đó là nhát dao trí mạng vào “thần tượng Hồ Chí Minh” trong tâm lý của giới cầm quyền Hà Nội.

Ông nói, ngày xưa khi còn là Giám đốc Phòng Nhân viên Phủ Tổng Thống, ông và tướng Kỳ khá thân. Có lần, tướng Kỳ kể về những phi vụ “Bắc tiến” năm 65–66: sau khi đánh tan các ổ phòng không, thay vì tiếp tục dội bom, ông ra lệnh cho phi công chở những thùng phi chứa đầy phân và nước tiểu, bay lượn nhiều vòng trên không phận Hà Nội rồi từ từ trút xuống phủ Chủ tịch và nhà sàn Hồ Chí Minh. Không giết ai, nhưng đủ để “bác” khiếp vía, cả mái nhà và râu tóc bị tắm trong cơn mưa ô uế.

Câu chuyện ấy – dù đúng hay sai – được nói ra công khai, giữa một room Paltalk đầy rẫy nick công an Việt Nam đang nghe lén. Và với một chế độ mà hình tượng Hồ Chí Minh là cái trụ chống đỡ cuối cùng cho toàn bộ hệ thống tuyên truyền, thì đó là một sự xúc phạm khó mà “bỏ qua cho được”.

Cái chết trên đường bay và những mảnh ghép u tối

Tháng 7/2011, tin chấn động: tướng Nguyễn Cao Kỳ qua đời đột ngột tại Malaysia, trên đường từ Sài Gòn quá cảnh Kuala Lumpur để trở về Mỹ. Hãng AP dẫn lời gia đình nói ông mất vì rối loạn đường hô hấp, trước đó sức khỏe vẫn “tốt, chỉ yếu đi mấy tuần cuối.” Con gái ông, MC Nguyễn Cao Kỳ Duyên, vội vã bay qua Malaysia để tìm hiểu nguyên nhân cái chết bất thường của cha.

Không có khám nghiệm tử thi công khai, không có một báo cáo y khoa độc lập nào được phổ biến rộng rãi. Người thì tin ông ra đi vì tuổi già bệnh tật, người lại khẳng định đây là một “tai nạn nghề nghiệp” khác trong danh sách những cái chết mờ ám dưới các chế độ cộng sản.

Bởi lịch sử đã cho chúng ta quá nhiều ví dụ: từ những cái chết bất thường của các lãnh đạo Liên Xô, Trung Quốc, Bắc Hàn; đến các trường hợp gây tranh cãi ở Việt Nam như Võ Văn Kiệt, Nguyễn Bá Thanh, Trần Đại Quang, Phùng Quang Thanh… Dư luận luôn có xu hướng xếp Nguyễn Cao Kỳ vào cùng một “khu vực nghi vấn”: đã biết quá nhiều, đã lỡ nói quá nhiều, và lại còn… chưa nhận đủ tiền.

Không ai có đủ bằng chứng để kết luận. Nhưng những mảnh ghép – thỏa thuận tiền bạc, phát ngôn gây sốc, câu chuyện xúc phạm “bác”, cái chết trên đường bay – khi ráp lại, tạo thành một bức tranh mà người ta khó lòng tin đó chỉ là “đột quỵ ngẫu nhiên”.

So bóng Trần Bình Trọng và bài học cho người muốn “hòa hợp”

Lịch sử Việt Nam từng khắc ghi câu nói bất hủ của Trần Bình Trọng:
“Ta thà làm quỷ nước Nam, còn hơn làm vương đất Bắc.”

Đặt cạnh đó, nhiều người cay đắng chua chát rằng Nguyễn Cao Kỳ đã chọn con đường ngược lại: từ người từng “làm vương nước Nam”, sẵn sàng chấp nhận vai trò “quỷ đất Bắc” miễn là có thêm vài chục triệu đô, vài bữa yến tiệc, vài chuyến áo gấm về làng.

Công bằng mà nói, con người ai cũng có yếu đuối, cũng có nỗi riêng. Những năm tháng cuối đời, ông có thể đã rất cô đơn, thất bại trong kinh doanh, gia đình đổ vỡ, tuổi già bơ vơ xứ người. Cái phao cứu sinh mang tên “hòa hợp hòa giải” do Hà Nội quăng ra, ông nắm lấy – và trả giá bằng danh dự, bằng hình ảnh, bằng cái chết gây tranh cãi cho tới tận hôm nay.

Trong khi đó, biết bao sĩ quan cấp tá, cấp úy VNCH vô danh khác đã chọn con đường lặng lẽ hơn: chết trong trại cải tạo, tự vẫn ngày 30/4, hay sống nghèo nhưng giữ trọn lời thề với lá cờ cũ. Họ không có vinh quang, không được đi lại thảm đỏ, không ai trả 50 triệu đô để “mời về.” Nhưng lịch sử, trong lòng người Việt tự do, lại dành cho họ một chỗ đứng trang trọng hơn nhiều.

“Phú quý bất năng dâm, uy vũ bất năng khuất”

Người xưa dạy: “Phú quý bất năng dâm, bần tiện bất năng di, uy vũ bất năng khuất.”
Với tướng Nguyễn Cao Kỳ, cả ba điều ấy – nhiều người cho rằng – ông đều không vượt qua nổi.

Nhưng bài học từ câu chuyện của ông không chỉ là để phán xét một cá nhân đã khuất. Nó còn là lời nhắc cho tất cả những ai hôm nay đang mơ về một thứ “hòa hợp hòa giải” với một chế độ chưa bao giờ thật lòng sám hối, chưa bao giờ tôn trọng chữ tín.

Khi anh đặt chân lên chiếc thang máy quyền lực, tiền bạc do họ điều khiển, thì đừng quên một sự thật lạnh lùng: nút “stop” không nằm trong tay anh. Họ có thể nâng anh lên vì lợi ích của họ, và họ cũng có thể tắt đèn bất cứ lúc nào – khi anh hết giá trị, hoặc lỡ miệng xúc phạm đến những điều họ coi là “tối kỵ”.

Tướng râu kẽm Nguyễn Cao Kỳ đã ra đi nhiều năm. Hùm chết để da, người chết để tiếng. Tiếng ông để lại – trong mắt người Việt tự do – vừa là nỗi tiếc nuối cho một tài năng, vừa là lời cảnh tỉnh đắt giá cho mọi thế hệ:
Trong cuộc chơi với cộng sản, tiền nhiều đến đâu cũng không đủ để mua lại danh dự đã đánh mất – và mạng sống, đôi khi, cũng chỉ là một con số nhỏ trong bản hợp đồng mà thôi.

Trong thông cáo mới nhất, chính phủ Venezuela đã lên án việc Mỹ bắt tàu chở dầu ở ngoài khơi nước này.


Lính Mỹ đổ bộ lên tàu chở dầu ngoài khơi Venezuela.
Theo hãng tin BBC, thông cáo của chính phủ Venezuela đêm 10/12 cáo buộc mục tiêu của Tổng thống Mỹ Donald Trump trong vụ các lực lượng Washington bắt giữ tàu chở dầu ở ngoài khơi Venezuela là “nhằm kiểm soát nguồn dầu mỏ của nước này mà không phải đưa ra bất kỳ sự đền bù nào”.

“Ông Trump đã nêu rõ rằng chính sách hung hăng nhằm chống lại Venezuela là một phần trong kế hoạch có chủ đích nhằm chiếm nguồn tài nguyên năng lượng của chúng tôi. Những lý do đằng sau sự hung hăng kéo dài nhằm chống lại Venezuela cuối cùng đã được hé lộ”, chính phủ Venezuela cho hay.

Theo chính quyền Caracas, lý do thật sự đằng sau động thái của Washington nhắm vào nước này “không phải là vấn đề nhập cư, cũng không phải buôn bán ma túy, cũng không về vấn đề dân chủ hay quyền con người, mà luôn là vì nguồn tài nguyên, dầu mỏ và năng lượng của Venezuela”.

“Chúng tôi kêu gọi các tổ chức quốc tế hãy lên án hành vi trên và Venezuela sẽ kiên quyết bảo vệ chủ quyền, tài nguyên thiên nhiên và phẩm giá quốc gia của mình”, thông cáo của chính quyền Caracas nhấn mạnh.

Trước đó cùng ngày, trong cuộc họp với các lãnh đạo doanh nghiệp tại Nhà Trắng, Tổng thống Mỹ Trump xác nhận việc các lực lượng nước này đã bắt giữ một tàu chở dầu ở ngoài khơi Venezuela “với lý do chính đáng”.

VietBF@ sưu tập

)Việc Hàn Quốc quyết định đưa văn phòng tổng thống trở về Nhà Xanh lại khiến dư luận rộ lên bàn tán chuyện mê tín liên quan đến vị cựu tổng thống bị luận tội.
“Văn phòng Tổng thống sẽ từ bỏ ‘kỷ nguyên Yongsan’ và chuyển về nơi vốn là trụ sở tổng thống: Nhà Xanh”, ông Kang Hoon-sik, chánh văn phòng tổng thống Hàn Quốc, thông báo hôm 7/12. Ông cho biết thêm rằng, việc chuyển nơi làm việc của tổng thống dự kiến hoàn tất vào dịp Giáng sinh năm nay.

Yongsan là quận thuộc thủ đô Seoul, nơi ông Yoon Suk-yeol chuyển đến sau khi đắc cử tổng thống năm 2022.

Sau khi lên nắm quyền, ông Yoon tuyên bố sẽ không bao giờ bước vào Cheong Wa Dae, tức Nhà Xanh. Nhà Xanh là khu nhà làm việc truyền thống của các đời tổng thống Hàn Quốc, nằm gần Cung Gyeongbokgung dưới chân núi Bukak ở phía bắc Seoul.

Trong cuộc họp báo livestream vào tháng 3/2022, Tổng thống Yoon thời điểm đó nói rằng “không gian định hình ý thức”, và ông muốn từ bỏ Nhà Xanh vì nói nơi đó “giống cung điện”, tượng trưng cho “tổng thống đế vương”.

Ông chọn khuôn viên Bộ Quốc phòng ở quận Yongsan, cách Nhà Xanh khoảng 7km về phía nam, làm văn phòng tổng thống mới.

Quyết định đó tạo ra phản ứng dây chuyền: Bộ Quốc phòng, Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân và các đơn vị quân sự khác phải rời cơ sở của họ để nhường chỗ cho bộ máy tổng thống, gây tốn kém hàng chục triệu đô la ngân sách.

Việc di dời cũng làm dấy lên lo ngại an ninh. Nhà Xanh được dãy núi bao quanh bảo vệ trước hỏa lực pháo binh nếu bị tấn công, trong khi khu nhà làm việc ở Yongsan nằm trơ trọi trên vùng đất bằng phẳng, nơi từ lâu gắn với hoạt động tình báo quân sự của Mỹ.

Những lo ngại đó không phải không có cơ sở. Tháng 1/2023, một máy bay không người lái đã xâm nhập vùng cấm bay quanh văn phòng của ông Yoon ở Yongsan, buộc quân đội Hàn Quốc phải điều chiến đấu cơ và trực thăng ứng phó.

Ba tháng sau, tài liệu tình báo Mỹ bị rò rỉ cho thấy Washington đã nghe lén các quan chức cấp cao ở Seoul khi họ trao đổi chuyện Mỹ gây áp lực về việc cung cấp vũ khí cho Ukraine.

Sau khi chuyển văn phòng làm việc, ông Yoon không còn nơi phù hợp để đón khách quốc tế, vì vậy chính quyền của ông buộc phải dùng nhà khách Nhà Xanh để tiếp khách, khiến dư luận tiếp tục chỉ trích vì lãng phí ngân sách.

Thời điểm đó, có tin đồn ông Yoon và phu nhân đã nghe lời thầy bói khi chọn nhà ở và vị trí văn phòng tổng thống.

“Với nhiều người Hàn Quốc, lý do mà ông Yoon đưa ra để di dời không thuyết phục, khiến nhiều người nghĩ rằng lý do thực sự là do mê tín. Dời văn phòng tổng thống vì mê tín là điều không tưởng trong một xã hội hiện đại”, ông Ha Sang-bok, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Quốc gia Mokpo, nói với This Week in Asia.

Giáo sư Lee Jae-mook, công tác tại Đại học Ngoại ngữ Hankuk, đánh giá quyết định của ông Yoon là ví dụ kinh điển của việc lựa chọn vội vàng dẫn tới phản tác dụng.

“Quyết định được đưa ra hấp tấp, khi ông Yoon tuyên bố sẽ không ở lại Nhà Xanh dù chỉ 1 đêm, trong khi một quyết định lớn như vậy đòi hỏi phải nghiên cứu dài và kỹ”, GS. Lee nói.

Đoạn ghi âm lan truyền sau vụ di dời càng củng cố suy luận đó. Trong ghi âm, thầy bói thân cận với bà Kim Keon-hee - phu nhân của ông Yoon, nói rằng bà sẽ chết yểu nếu ở trong Nhà Xanh.

Đến nay, ông Yoon trở thành tổng thống thứ 5 của Hàn Quốc phải ngồi tù kể từ khi đất nước chuyển sang dân chủ năm 1987.

Việc di dời càng gây tranh cãi khi hợp đồng cải tạo dinh thự Hannam-dong mà vợ chồng ông Yoon sử dụng được cho là đã rơi vào tay công ty liên quan đến bà Kim Keon-hee.

Cả hai đang bị giam giữ, với ông Yoon là cáo buộc liên quan đến tuyên bố áp thiết quân luật, còn với bà Kim là cáo buộc tham nhũng và lạm dụng ảnh hưởng.

GS. Lee kêu gọi các nghị sĩ ban hành luật cấm tổng thống mới di dời văn phòng mỗi nhiệm kỳ.

Về lâu dài, ông đề xuất chuyển văn phòng tổng thống tới Sejong, cách Seoul khoảng 140 km, nơi tập trung phần lớn bộ, ngành, nhằm giảm tắc nghẽn ở thủ đô.

Ông Yoon là tổng thống Hàn Quốc đầu tiên trong lịch sử di dời văn phòng khỏi Nhà Xanh. Giới phê bình ước tính việc di dời hai lần - sang Yongsan rồi trở về - khiến ngân sách thiệt hại khoảng 130 tỷ won (88,5 triệu USD).

VietBF@ sưu tập

Báo cáo Bất bình đẳng Thế giới năm 2026 công bố ngày 10/12 cho thấy 10% dân số giàu nhất thế giới sở hữu 3/4 tổng tài sản cá nhân và kiếm 53% tổng thu nhập trên toàn cầu.
Theo Báo cáo Bất bình đẳng Thế giới năm 2026 do Tổ chức nghiên cứu về Bất bình đẳng Thế giới liên kết với Trường Kinh tế Paris công bố, 10% dân số giàu nhất thế giới hiện sở hữu tới ba phần tư tổng tài sản cá nhân.

Về thu nhập cũng không có nhiều khác biệt, khi 50% người kiếm được nhiều tiền nhất đút túi hơn 90% tổng thu nhập, trong khi 50% dân số nghèo nhất thế giới chỉ nhận chưa đến 10% tổng thu nhập trên toàn cầu.

Báo cáo lưu ý ấn bản năm 2026 ra đời vào thời điểm rất quan trọng. Trên toàn thế giới, mức sống của nhiều người đang trì trệ, trong khi tài sản và quyền lực ngày càng tập trung vào tầng lớp thượng lưu.


Đồ họa: Al Jazeera. Việt hóa: Trí Ân.
Sự khác biệt giữa bất bình đẳng về tài sản và thu nhập
Mức độ giàu có (tài sản sở hữu) và thu nhập không phải lúc nào cũng song hành, khi những người giàu nhất chưa chắc đã là người có thu nhập cao nhất.

Mức độ giàu có được tính bằng tổng giá trị tài sản của một cá nhân - như tiền tiết kiệm, đầu tư hoặc bất động sản - sau khi trừ hết nợ.

Năm 2025, 10% dân số giàu nhất thế giới sở hữu 75% tổng tài sản toàn cầu, 40% dân số trung lưu nắm giữ 23%, và 50% dân số nghèo nhất chỉ kiểm soát 2%.

Kể từ những năm 1990, tài sản của tỷ phú và cá nhân nắm giữ trên 100 triệu USD tài sản đã tăng khoảng 8% mỗi năm, gần gấp đôi tốc độ tăng của 50% dân số nghèo nhất thế giới.

0,001% người giàu nhất thế giới - dưới 60.000 cá nhân - hiện kiểm soát lượng tài sản gấp 3 lần so với 50% dân số thế giới. Tỷ lệ tài sản của họ tăng từ gần 4% năm 1995 lên hơn 6% hiện nay.

Nhóm nghèo nhất thế giới cũng chứng kiến nhiều bước tiến nhỏ, song những tiến bộ này bị lu mờ khi tầng lớp thượng lưu có thể tích lũy tài sản một cách chóng mặt. Tình trạng này dẫn tới một thế giới nơi thiểu số nắm giữ quyền lực tài chính vượt trội, trong khi hàng tỷ người vẫn đang vật lộn với cơm áo gạo tiền mỗi ngày.

Trong khi đó, thu nhập được đo lường bằng thu nhập trước thuế, sau khi tính đến khoản tiền gửi quỹ hưu trí và bảo hiểm thất nghiệp.

Năm 2025, 10% người giàu nhất thế giới mang về 53% tổng thu nhập toàn cầu, 40% người thu nhập trung bình nhận 38%, và 50% người nghèo nhất chỉ kiếm được 8%.

Ví dụ, nếu thế giới có 10 người và tổng thu nhập toàn cầu là 100 USD, người giàu nhất nhận 53 USD, 4 người tiếp theo kiếm chung 38 USD, và 5 người còn lại chia nhau 8 USD.

Phân bổ của cải và thu nhập theo khu vực
Mỗi nơi trên thế giới chứng kiến bất bình đẳng về thu nhập và tài sản theo cách khác nhau. Nơi sinh của một cá nhân vẫn là một trong những yếu tố quan trọng nhất quyết định mức thu nhập và của cải tích lũy. Tuy nhiên, khu vực nào cũng có quốc gia giàu và nghèo, và số liệu trong báo cáo được chia trung bình.


Năm 2025, tài sản bình quân của người dân ở Bắc Mỹ và châu Đại Dương đạt 338% so với mức trung bình toàn cầu, biến khu vực này là nơi giàu nhất thế giới. Tỷ lệ thu nhập đạt 290% so với mức trung bình toàn cầu cũng cao nhất thế giới.

Châu Âu và Đông Á đứng sau, vẫn duy trì trên mức trung bình toàn cầu. Trong khi đó, phần lớn khu vực châu Phi cận Sahara, Nam Á, Mỹ Latin và Trung Đông thấp hơn nhiều so với mức trung bình toàn cầu.

Quy mô chênh lệch giàu nghèo và thu nhập ở mỗi quốc gia cũng không giống nhau. Trong khi một số nước phân bổ khá cân bằng, một số khác lại cho thấy của cải tập trung hẳn về thiểu số.

Quốc gia nào bất bình đẳng về thu nhập lớn nhất?
Nam Phi có mức bất bình đẳng thu nhập cao nhất thế giới. 10% người giàu nhất kiếm 66% tổng thu nhập, trong khi 50% người nghèo nhất chỉ nhận 6%. Các quốc gia Mỹ Latin như Brazil, Mexico, Chile và Colombia có xu hướng tương tự, trong đó 10% người giàu nhất nhận gần 60% tổng thu nhập.

Châu Âu có bức tranh cân bằng hơn. Ở Thụy Điển và Na Uy, 50% người có thu nhập thấp nhất kiếm khoảng 25%, trong khi 10% người giàu nhất nhận chưa đến 30%.

Nhiều nền kinh tế phát triển - như Australia, Canada, Đức, Nhật Bản và Vương quốc Anh - nằm ở giữa. 10% người giàu nhất kiếm khoảng 33-47% tổng thu nhập, trong khi 50% người nghèo nhất chiếm 16-21%.

Phân bổ tại châu Á khá rời rạc. Trong khi Bangladesh và Trung Quốc có cấu trúc cân bằng hơn, Ấn Độ, Thái Lan và Thổ Nhĩ Kỳ nghiêng về nhóm giàu nhất - với 10% người giàu nhất kiếm được hơn 50% tổng thu nhập.

Quốc gia nào bất bình đẳng giàu nghèo lớn nhất?
Nam Phi một lần nữa đứng đầu danh sách. 10% người giàu nhất kiểm soát 85% tổng tài sản cá nhân, để lại 50% người nghèo nhất có số nợ vượt quá tài sản tới -3%.

Nga, Mexico, Brazil và Colombia cũng có mô hình tương tự, với người giàu nhất chiếm trên 70%, trong khi người nghèo nhất chỉ nắm khoảng 2-3% tổng tài sản.

Các quốc gia châu Âu như Italy, Đan Mạch, Na Uy và Hà Lan tương đối cân bằng. 40% dân số trung lưu chiếm khoảng 45%, và 50% dân số nghèo nhất chiếm tỷ lệ lớn hơn một chút, mặc dù 10% người giàu nhất vẫn chiếm ưu thế. Tuy nhiên, 50% dân số nghèo nhất của Thụy Điển và Ba Lan lại mắc nợ.

Ngay cả các quốc gia giàu có như Mỹ, Anh, Australia và Nhật Bản cũng không hề bình đẳng. 10% người giàu nhất nắm hơn 50% tổng tài sản, trong khi nửa dưới chỉ còn lại 1-5%.

Các nền kinh tế mới nổi ở châu Á - gồm Trung Quốc, Ấn Độ và Thái Lan - cũng chứng kiến bất bình đẳng rõ rệt, với 10% người giàu nhất kiểm soát khoảng 65-68% tổng tài sản.

VietBF@ sưu tập