Trung Quốc sẽ trở nên cực kỳ bị động nếu Kazakhstan - huyết mạch phát triển kinh tế và nhập khẩu năng lượng bị các thế lực khác kiểm soát.
Cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất
Những ngày gần đây, hàng nghìn người biểu tình giận dữ đã xuống đường ở Kazakhstan, tạo ra cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất làm rung chuyển quốc gia Trung Á.
Sự kiện này là một thách thức rõ ràng đối với Tổng thống Kassym-Jomart Tokayev, người mới lên cầm quyền chưa đầy ba năm. Sự kiện này cũng đang gây bất ổn cho một khu vực vốn đã biến động bởi cuộc cạnh tranh giành ảnh hưởng của Mỹ-Nga.
Những hình ảnh ghi nhận tại hiện trường vào ngày 5/1 cho thấy, đám đông xông vào tòa nhà chính phủ chính ở thành phố lớn nhất Almaty, trong khi nhiều người khác đốt xe cảnh sát và phóng hỏa các trụ sở của đảng cầm quyền Nur Otan.
Sự bất mãn với giá nhiên liệu tăng vọt đã làm bùng lên các cuộc biểu tình. Tuy nhiên, theo The New York Times (Mỹ), thực chất, các cuộc biểu tình có nguồn gốc sâu xa hơn, người biểu tình hướng những chỉ trích vào chính phủ, chênh lệch giai cấp xã hội, phân cấp giàu nghèo ngày càng trầm trọng hơn do đại dịch, cũng như nạn tham nhũng phổ biến dẫn đến sự giàu có tập trung trong một tầng lớp tinh hoa.
Khi các cuộc biểu tình leo thang, những người biểu tình đã mở rộng yêu cầu của họ từ giá nhiên liệu thấp hơn đến các vấn đề chính trị như thay đổi hệ thống bổ nhiệm lãnh đạo địa phương hiện tại.
Người biểu tình ở Almaty ngày 5/1. Ảnh: EPA
Các ông lớn "xanh mặt"
Nằm giữa Nga và Trung Quốc, Kazakhstan là quốc gia không giáp biển lớn nhất thế giới, với dân số chỉ 19 triệu người nhưng có diện tích lớn hơn toàn bộ Tây Âu.
Các cuộc biểu tình của nước Trung Á này có ý nghĩa quan trọng bởi vì quốc gia này trước đây được coi là trụ cột của sự ổn định chính trị và kinh tế trong một khu vực bất ổn.
Tình hình ở Kazakhstan cũng rất quan trọng với Nga, vì Kazakhstan luôn là đồng minh với Nga, Tổng thống Nga Vladimir Putin coi đất nước này là một phần trong phạm vi ảnh hưởng của Nga.
Đối với Điện Kremlin, những sự kiện này là một thách thức đối với chính phủ nước láng giềng. Đây là cuộc biểu tình thứ ba tại một đồng minh của Nga kể từ khi các cuộc biểu tình nổ ra ở Ukraine vào năm 2014 và Belarus vào năm 2020. Sự hỗn loạn có thể làm xói mòn ảnh hưởng của Moscow trong khu vực khi Nga đang tìm cách tạo ảnh hưởng kinh tế và địa chính trị.
NYT cho rằng, các cuộc biểu tình ở Kazakhstan có thể dẫn tới làn sóng biểu tình của lực lượng đối lập ở các nước khác thuộc Liên Xô cũ, điều này ảnh hưởng không hề tích cực tới Nga.
Kazakhstan cũng quan trọng đối với Mỹ, vì nước này đã nổi lên như một quốc gia quan trọng trong mối quan tâm về năng lượng của Mỹ. Hiện nay, hai công ty dầu khí lớn của Mỹ là Exxon Mobil và Chevron đã đầu tư hàng chục tỷ USD vào miền tây Kazakhstan, khu vực bắt đầu bất ổn trong tháng này.
Mặc dù có quan hệ chặt chẽ với Nga, chính phủ Kazakhstan vẫn duy trì mối quan hệ chặt chẽ với Mỹ. Trong đó, đầu tư vào lĩnh vực dầu mỏ ở Kazakhstan được coi là đối trọng của Mỹ với ảnh hưởng của Nga.
Trong khi đó, theo Hội Nghiên cứu Văn hóa Quân sự Trung Quốc, Kazakhstan là pháo đài trong kênh năng lượng của Trung Quốc. Nếu hỗn loạn xảy ra ở Kazakhstan, nó chắc chắn sẽ đe dọa nguồn cung cấp năng lượng của miền Tây Trung Quốc. Và nếu huyết mạch phát triển kinh tế và nhập khẩu năng lượng của Trung Quốc bị các thế lực khác kiểm soát, Trung Quốc sẽ rơi vào tình thế cực kỳ bị động.
VietBF @ Sưu tầm