Tổng thống Mỹ Donald Trump đặt ra thời hạn 180 ngày để đối phó sự kiểm soát của Trung Quốc về các khoáng sản quan trọng, theo tờ South China Morning Post ngày 15.1.
Trong một tuyên bố được ký ban hành hôm 14.1 (giờ Mỹ), Tổng thống Trump tuyên bố rằng sự phụ thuộc của Mỹ vào các khoáng sản quan trọng được chế biến ở nước ngoài gây ra mối đe dọa an ninh quốc gia.
Khu công nghiệp đất hiếm đang được xây dựng tại tỉnh Giang Tây (Trung Quốc)
Ảnh: AFP
Trong tuyên bố, Tổng thống Trump đã chỉ đạo Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer và Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick đàm phán về các thỏa thuận mới hoặc mở rộng để "điều chỉnh nhập khẩu" các khoáng sản quan trọng đã qua chế biến và các sản phẩm phái sinh liên quan.
"Bộ trưởng và Đại diện Thương mại, sau khi tham khảo ý kiến của bất kỳ quan chức cấp cao nào khác thuộc nhánh hành pháp mà họ cho là phù hợp, sẽ cập nhật cho tôi về tình trạng hoặc kết quả của các cuộc đàm phán được mô tả trong tuyên bố này. Bộ trưởng và Đại diện Thương mại sẽ cung cấp một trong những bản cập nhật trong vòng 180 ngày kể từ ngày tuyên bố này được ký ban hành", tuyên bố viết, được đăng trên trang web của Nhà Trắng.
Theo đó, các nhà đàm phán có chính xác 180 ngày, cho đến ngày 13.7.2026, để đạt được các thỏa thuận mang tính ràng buộc hoặc có thể thực thi. Văn bản này không yêu cầu rõ ràng các nước cung cấp phải chứng minh được khoáng sản của mình được khai thác và chế biến bên ngoài các quốc gia đối đầu Mỹ để tránh thuế quan. Tuy nhiên, tuyên bố nhấn mạnh các cam kết đa dạng hóa chuỗi cung ứng khỏi các nguồn cung mang tính thống trị và có khả năng gây sức ép, theo South China Morning Post.
Các biện pháp bao gồm tăng cường năng lực chế biến của các nước đồng minh, đảm bảo các thỏa thuận bao tiêu để Mỹ tiếp cận, đầu tư vào các cơ sở phi Trung Quốc và sử dụng các công cụ ổn định thương mại như giá sàn để chống lại sự biến động giá cả.
Nếu không đạt được thỏa thuận nào trong thời hạn trên, tổng thống Mỹ được phép bỏ qua việc xem xét thêm và áp đặt các biện pháp mạnh, bao gồm thuế quan cao, hạn ngạch hoặc "giá nhập khẩu tối thiểu" bắt buộc, theo South China Morning Post.
Tuyên bố trên được đưa ra trong bối cảnh Trung Quốc kiểm soát khoảng 60% hoạt động khai thác đất hiếm toàn cầu và 90% hoạt động chế biến, mang lại cho nước này tầm ảnh hưởng đáng kể đối với các vật liệu như đất hiếm, gali và than chì.
Sau khi tuyên bố trên được đưa ra, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer khẳng định: "Không có gì bí mật khi chúng tôi cần các chuỗi cung ứng bền vững hơn về các khoáng sản quan trọng. Bằng cách đàm phán với các bên quan tâm để tạo ra một thị trường khả thi về mặt kinh tế cho các khoáng sản quan trọng, chúng tôi có thể thúc đẩy nhu cầu và tăng nguồn cung các khoáng sản quan trọng trong nước và với các nước đối tác".
Tuy các đồng minh của Mỹ, như Úc và Canada, khai thác nhiều loại khoáng sản này, nhưng hầu hết vẫn được vận chuyển đến Trung Quốc để tinh chế, theo South China Morning Post. Các quốc gia như Malaysia và Indonesia đang nổi lên như những trung tâm chế biến thay thế. Malaysia là nơi đặt nhà máy chế biến đất hiếm lớn nhất thế giới không thuộc Trung Quốc, do công ty Lynas Rare Earths (Úc) vận hành.
Bằng cách nhắm mục tiêu vào "sản phẩm phái sinh", như nam châm đất hiếm được sử dụng trong động cơ xe điện và lithium đã qua chế biến được sử dụng trong pin, tuyên bố trên của Tổng thống Trump buộc các đồng minh phải lựa chọn giữa ngành công nghiệp chế biến của Trung Quốc và việc tiếp cận thị trường Mỹ, theo South China Morning Post.
VietBF@sưu tập