Nhiều chuyên gia an ninh lo ngại về rủi ro xảy ra đối đầu, nhất là sau khi xuất hiện thông tin Bộ Quốc phòng Mỹ đang xem xét gửi máy bay và tàu chiến đến khu vực 12 hải lý tính từ các đảo nhân tạo này để khẳng định quyền tự do hàng hải.
Báo Financial Times (Anh) ngày 20-5 đưa tin Thượng nghị sĩ Ben Cardin Cardin, thành viên Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ, đã ủng hộ mạnh mẽ kế hoạch này vì cho rằng nó sẽ giúp ngăn chặn các hành vi khiêu khích của Trung Quốc. Theo ông Cardin, Bắc Kinh sẽ không dám phản ứng hung hăng với những cuộc tuần tra của Mỹ như đối với các nước láng giềng.
Các nguồn tin từ Washington cũng cho biết với việc Lầu Năm Góc lập kế hoạch tuần tra biển Đông, chính quyền Tổng thống Obama đã đánh giá cao tân Bộ trưởng Quốc phòng Ashton Carter.
Một công trình kiên cố mà Trung Quốc xây dựng trái phép trên đảo Huy Gơ thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam Ảnh: Lương Duy Cường
Đẩy mạnh kiềm chế
Phát biểu của ông Cardin là bằng chứng cho thấy chính trường Mỹ đang có sự đồng thuận cao đối với lập trường phản đối những hành động sai trái của Trung Quốc ở biển Đông mà chính quyền Tổng thống Barack Obama theo đuổi.
Tại phiên điều trần của Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ vào tuần rồi, các thượng nghị sĩ đã kêu gọi Washington có phản ứng mạnh mẽ hơn nữa với Bắc Kinh. Một số ứng viên tham gia cuộc đua vào ghế tổng thống Mỹ năm 2016 của cả 2 Đảng Cộng hòa và Dân chủ cũng báo hiệu một lập trường cứng rắn đối với “hành động bắt nạt các nước láng giềng” của Trung Quốc.
Ngoài việc đối đầu trực diện với Trung Quốc ở biển Đông, Mỹ còn đối phó tham vọng của nước này thông qua những động thái khác, mà mới nhất là Hội nghị Các nhà lãnh đạo đổ bộ PACOM (PALS) lần đầu tiên do Hải quân Mỹ tổ chức.
Tham gia hội nghị có tư lệnh quân sự của Mỹ và 23 nước, hầu hết đến từ châu Á - Thái Bình Dương nhưng không có Trung Quốc. Hôm 19-5, đại diện các nước có dịp chứng kiến sức mạnh của Hải quân Mỹ khi được đưa đi tham quan tàu tấn công đổ bộ USS Essex và những tàu chiến khác.
Lầu Năm Góc cho biết Trung Quốc không được mời vì điều này vi phạm quy định của một đạo luật cấm trao đổi quân sự với Trung Quốc tại những sự kiện như thế. Tuy nhiên, một quan chức cấp cao Mỹ nói với Reuters rằng PALS là bước đi hướng đến việc kiềm chế Trung Quốc ở khu vực. Có mặt trên tàu USS Essex, ông Martin Sebastian, thuộc Viện Nghiên cứu Hàng hải Malaysia, nhận xét: “Trung Quốc không thể bì được Mỹ ở những hoạt động phức tạp như thế này”.
Cucaisaigon