Từ đầu năm 2018, Trung Quốc đã cấm nhập rác từ các nước phát triển trên thế giới. Trung Quốc đã không còn muốn là "thùng rác" nữa. Điều này khiến Đông Nam Á đang đối mặt với nguy cơ.
Trung Quốc là nguồn nhập khẩu rác thải công nghiệp số 1 của thế giới. Đây là nơi 49,6 triệu tấn rác công nghiệp đổ về trong năm 2015, theo thống kê của Bộ Môi trường Trung Quốc. Trước năm 2017, Trung Quốc xử lý 50% rác công nghiệp của Liên minh châu Âu.
Trong năm 2016, Trung Quốc nhập 7,3 triệu tấn rác nhựa chủ yếu do châu Âu, Nhật Bản và Mỹ thải ra; 27 tấn đủ các loại giấy đã sử dụng.
Chính vì thế ngay sau quyết định ngừng nhập khẩu rác của Trung Quốc, hãng tin AFP của Pháp có bài nhận định: “Rác thải, Trung Quốc đóng cửa thùng rác ở nhà mình, hoảng loạn tại các nước giàu”.
Tuần báo Pháp Courrier International ngày 12/1 đã dành hồ sơ lớn cho vấn đề xử lý rác thải đang được liệt vào diện một cuộc khủng hoảng thế giới. Ngay trang bìa, trên nền ảnh chụp rác thải chất thành núi, tờ báo chạy tựa lớn: “Rác: Một bài toán nhức đầu cấp thế giới”, kèm theo một câu hỏi “Làm gì với rác do chúng ta thải ra khi mà Trung Quốc đã quyết định thôi không nhập nữa?”. Câu trả lời là một phóng sự điều tra dài của nhật báo Anh Financial Times được Courrier International trích dịch.
Theo đó, Trung Quốc không còn muốn làm thùng rác của thế giới nữa. Từ năm 2018, họ đã cấm nhập rác, và giờ đây thì Đông Nam Á trở thành nơi thu nhận vật liệu phế thải của các nước phát triển, trong điều kiện môi sinh và vệ sinh rất tồi tệ.
Số liệu của Ngân hàng Thế giới đưa ra cho thấy mỗi năm có đến hơn 270 triệu tấn rác được xử lý trên thế giới. Và từ khi có quy định sàng lọc rác trong những năm 1980, việc xử lý rác được rao bán như giải pháp sinh thái cho số rác ngày càng lớn được thải ra, và đó cũng là một công việc kinh doanh trị giá 175 tỷ euro trên toàn cầu…
Cho đến ngày 31/12/2017, Trung Quốc còn là “trung tâm” xử lý rác thải quốc tế. Nhưng vào năm 2018 thì tất cả đã thay đổi, Trung Quốc quyết định không nhận vật liệu để xử lý, với lý do là phần lớn vật liệu này “bẩn” hay nguy hiểm, và là mối đe dọa cho môi trường.
Chính sách mới của Trung Quốc nghiêm ngặt đến nỗi những người trong ngành nghĩ sẽ không thể được áp dụng. Thực tế rất khác: Trung Quốc và Hồng Kông vẫn còn mua đến 60% rác thải nhựa từ các nước khối G7 vào 6 tháng đầu năm 2017, nhưng một năm sau chỉ còn nhập có 10%.
Financial Times đã lần theo dấu vết rác nhựa và giấy cũ mà nhóm G7 xuất khẩu, và thấy rằng sau quyết định của Trung Quốc, số lượng chuyển sang các quốc gia Đông Nam Á đã tăng vọt.
Trong vòng vài tháng, Malaysia đã trở thành quốc gia nhập rác thải nhựa hàng đầu với khối lượng cao gấp đôi lượng nhập của Trung Quốc và Hồng Kông. Theo Financial Times, 6 tháng đầu 2018, lượng rác nhựa nhập vào Việt Nam cũng đã tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm 2017, và tăng vọt 56% ở Indonesia, nhưng ngoạn mục nhất là Thái Lan, với mức tăng 1.370%.