Lăng mộ lớn nhất được khai quật ở Trung Quốc tính đến thời điểm hiện tại chính là lăng mộ của tổ tiên Tần Thủy Hoàng.
Năm 1975, một đội khảo cổ đến từ Thiểm Tây đã tìm kiếm di tích của tổ tiên nhà Tần. Khi đó, nơi nghi ngờ có di tích của tổ tiên nhà Tần là huyện Phong Tường (Fengxiang), thành phố Bảo Kê, tỉnh Thiểm Tây. Tuy nhiên, đoàn khảo cổ gần như đã xới tung cả huyện Phong Tường, nhưng không tìm thấy di tích nào của tổ tiên Tần quốc.
Cho đến năm 1976, một tin tức kỳ lạ từ một người dân trong làng đã mang lại hy vọng mới cho nhóm khảo cổ. Người nông dân mang họ Triệu, là một dân làng ở phía nam huyện Phong Tường. Ông Triệu cho biết, có một mảnh đất canh tác trong làng của họ và dân làng trồng gì trên đó cũng không lên mầm. Dù là bón phân, tưới nước nhưng không loại cây nào mọc, sau này đất canh tác hoang tàn không có người trồng. Tuy nhiên, điều kỳ lạ là mảnh đất này cũng không có một ngọn cỏ dại nào. Những mảnh đất kế bên cỏ dại mọc um tùm, duy chỉ có mảnh đất này không một ngọn cỏ dại tồn tại, khiến dân làng vô cùng ngạc nhiên.
Về sau, dân làng sửa sang lại nhà cửa, sân bãi, bọn họ đều tới bãi đất trống này để lấy đất. Chuyện này lâu dần cũng trở thành chủ đề bàn tán của dân làng, sau đó đến tai một vị chuyên gia đi ngang qua đó. Vị chuyên gia dựa vào kinh nghiệm của mình phán đoán rất có thể phía dưới vùng đất này là mộ cổ.
Ngay sau đó, một đoàn khảo cổ đã tới đây tiến hành các cuộc thăm dò. Kết quả thăm dò của chuyên gia rất gây sốc: phía dưới quả thật có một hạ tầng kiến trúc, hơn nữa kích thước cũng phải ngang ngửa cỡ hai sân bóng rổ. Các chuyên gia đã tiếp tục khai quật, khảo sát và dần dần sơ bộ vạch ra được sơ đồ của công trình dưới lòng đất.
Sau khi khai thác ban đầu, các chuyên gia phát hiện khu mộ cổ có hình chữ "trung" (zhong), và được chia thành ba tầng với chiều sâu hơn 20 mét, cao ngang với tòa nhà 8 tầng hiện nay. Những ngôi mộ cổ như vậy thực sự rất hiếm, chưa từng được khai quật trong lịch sử.
Năm 1976, các nhà khảo cổ học chính thức khai quật ngôi mộ cổ, không ngờ trong quá trình khai quật đã phát hiện ra một số khe hở hay miệng hang hình tròn. Sau khi kiểm tra kỹ thì thấy rằng những khe hở này được hình thành muộn hơn, điều này cho thấy ngôi mộ đã từng bị đào bới bởi những kẻ trộm mộ. Chuyên gia bỗng thấy lạnh sống lưng.
Sau đó, dưới sự lãnh đạo của đội phó Điền Á Kì (Tian Yaqi), các nhân viên đã dọn dẹp khu mộ cổ ba tầng, tổng cộng đã dọn sạch được 247 miệng hang đạo mộ, con số này còn nhiều hơn số lượng những hang chuột khiến các nhân viên khảo cổ gần như không còn hi vọng gì với phần bên trong bởi họ nghĩ giới đạo mộ đã lấy đi phần nhiều trước đó. Tuy nhiên, theo quy định, họ vẫn tiếp tục đào sâu vào bên trong.
Trong đợt công tác sau đó, các nhân viên đã thu dọn được hơn 20 hài cốt được sắp đặt và hình thành ngẫu nhiên, sau đó lại phát hiện thêm nhiều hài cốt lớn khác. Sau khi thống kê có tới 186 hài cốt, các chuyên gia khẳng định đây là những người bị tuẫn tang theo tục lệ cổ xưa. Sau đó, một số lượng lớn đồ đồng cũng được tìm thấy bên trong.
Tổng cộng có hơn 3.500 cổ vật đã được thu về, theo dòng chữ khắc trên đồ đồng, có thể biết đây là lăng mộ của Tần Cảnh Công. Đây là vị vua đời thứ 14 của nhà Tần, cũng là tổ tiên đời thứ 18 của Tần Thủy Hoàng. Ông trị vì trong 40 năm và vị vua mạnh nhất của nhà Tần. Các chuyên gia cũng lý giải, vào thời điểm nhà Tần thịnh vượng như vậy, mới có thể đủ năng lực tài chính để xây dựng một lăng mộ khổng lồ như thế này.
VietBF@sưu tập