Sự xuất hiện trên bầu trời chính trị của chính khách ngoại hạng đã làm giàu cho không ít các cơ quan truyền thông Mỹ, trong khi đó các đài truyền hình và báo chí Mỹ dù có khuynh hướng bài Donald Trump chưa chắc sẽ mở rượu ăn mừng trong trường hợp tổng thống đương nhiệm phải rời Nhà Trắng sau cuộc bầu cử ngày 03/11/2020.
Tổng thống Mỹ Donald Trump trong cuộc vận động tranh cử tại sân bay quốc tế Capital Region International Airport, ở Lansing, bang Michigan, ngày 27/10/2020. REUTERS - JONATHAN ERNST
Trump từ trước khi đắc cử hồi 2016 đã là một chủ đề “ăn khách”. Một khi bước vào Nhà Trắng, sức thu hút của tổng thống Hoa Kỳ thứ 45 lại càng lớn. Những tranh cãi khốc liệt giữa phe bênh và chống đối Donald Trump khiến dân Mỹ ráo riết chạy đua tìm kiếm thông tin để củng cố thêm cho quan điểm của chính mình.
Những đòn tấn công trực tiếp của tổng thống Mỹ nhắm vào báo giới, những phát biểu lúc thì thô bạo như khi ông tấn công các đối thủ chính trị, lúc lại đến nực cười như khi lên tiếng về các biện pháp chống virus corona của chủ nhân Nhà Trắng đã biến toàn cảnh chính trị Hoa Kỳ thành một sân khấu thường trực với những vở tuồng gay cấn và đầy rẫy những hồi kết bất ngờ.
Từ cuộc điều tra kéo dài về nghi vấn Nga can thiệp vào bầu cử tổng thống Mỹ năm 2016 ủng hộ Donald Trump, cho đến những tiết lộ về khoản đóng thuế ít ỏi đến ngạc nhiên của nhà tỷ phú địa ốc luôn khoe khoang làm ăn rất thành đạt hay thủ tục luận tội đòi truất phế tổng thống Trump… đều là những truyện dài nhiều tập đã bắt công luận Mỹ phải theo dõi.
Nhờ thế mà số khán giả theo dõi các chương trình truyền hình đã tăng lên đáng kể, số độc giả ghi tên mua báo giấy và báo mạng cũng đã được thổi phồng lên nhờ “hiệu ứng” Donald Trump. Tiền quảng cáo đổ vào các cơ quan truyền thông này qua đó đã tăng theo.
Trong quý đầu 2017, tức chỉ vài tháng sau khi tổng thống Donald Trump nhậm chức, báo New York Times vốn có uy tín trong hàng ngũ đảng Dân Chủ và một số thành phần ôn hòa bên đảng Cộng Hòa đã chinh phục được thêm hơn 300.000 độc giả. Gần đây hơn, chỉ cần tờ The Atlantic tiết lộ lời lẽ không hay của tổng thống Trump đối với những người lính tử trận cũng đủ để có thêm 20.000 độc giả đặt mua tờ báo này.
Đúng một tuần lễ trước bầu cử tổng thống Hoa Kỳ, không ít cơ quan truyền thông Mỹ lo rằng trong trường hợp đắc cử, Joe Biden sẽ là một chính trị gia “mờ nhạt” nếu không muốn nói là “nhạt nhẽo” hơn nhiều so với ông Trump. Michael Wolff tác giả cuốn sách bán đắt như tôm tươi mang tựa đề Lửa và Cuồng Nộ Bên Trong Nhà Trắng của Trump (Fire and Fury : Inside the Trump White House) dự báo quan tâm của công luận với báo chí sẽ chứng kiến “một sự sụp đổ tai hại” khi không còn một Donald Trump ồn ào. Chính sự “ồn ào” đó của Donald Trump bồi đắp cho sự thành công vượt bực của làng báo Mỹ trong những năm qua.
Dù vậy một số nhà quan sát khác cho rằng, thứ nhất, ngay cả trong trường hợp thất cử lần này, chưa hẳn ông Trump sẽ lùi vào bóng tối. Bởi những thủ tục tố tụng nhắm vào vị tổng thống Mỹ thứ 45 này vẫn chưa tới hồi kết và Trump vẫn “chưa hết các màn trình diễn”. Trong trường hợp Donald Trump vẫn là con gà đẻ trứng vàng của truyền thông Hoa Kỳ.
Kế tới như Michael Wolff ghi nhận, có Trump hay không, những vấn đề nghiêm trọng vẫn tồn tại chẳng hạn như là hiện tượng những lời lẽ thóa mạ, hận thù trên mạng vẫn tồn đọng, tin vịt vẫn được lan truyền trên các mạng xã hội và vẫn được rất nhiều người lắng nghe. Nhà quan sát người Mỹ này tin rằng “một thế giới trong thời kỳ hậu Donald Trump sẽ càng lúc càng phân hóa, vẫn sẽ tiếp tục có những khủng hoảng và tai tiếng mà truyền thông sẽ không bỏ lỡ cơ hội để khai thác” và làm giàu.
Sau cùng, hiện tượng truyền thông bị lơ là có thể là có nhưng sẽ ở những cấp độ khác nhau. Một tờ báo càng chuyên sâu về tình hình chính trị Mỹ rủi ro mất “độc giả” lại càng lớn trong thời kỳ hậu Donald Trump. Một người trong ngành báo chí Hoa Kỳ được tờ báo Pháp Les Echos trích dẫn cho biết báo New York Times trong thời gian qua đã thành công vượt bực nhờ thâu phục được một nửa nước Mỹ có tinh thần bài Trump. Nhưng điều đó cũng có nghĩa là tờ báo uy tín này đã đánh mất nửa còn lại trong số các độc giả Hoa Kỳ.
Hy vọng còn lại với New York Times, là hiện tượng độc giả bùng phát trong những năm vừa qua xuất phát từ khát vọng tìm kiếm thông tin đáng tin cậy của một phần công luận Mỹ và thành công đó không liên quan gì đến “hiệu ứng” Donald Trump.