Theo như vào ngày 12/05/2022, chính quyền Mỹ lên tiếng tố cáo quân đội Nga cưỡng ép hàng ngàn người dân Ukraina sang Nga kể từ khi chiến tranh nổ ra hồi cuối tháng 02, và thường buộc di dân Ukraina qua các "trại sàng lọc", nơi họ bị đối xử "tàn nhẫn".
Một góc phố ở Mariupol chụp qua drone, ngày 09/05/2022. REUTERS - PAVEL KLIMOV
Đại sứ Mỹ bên cạnh Tổ chức An ninh và Hợp tác Châu Âu (OSCE), Michael Carpenter, cho biết hôm thứ Năm 12/05 : « Hoa Kỳ ước tính các lực lượng Nga đã đưa ít nhất vài ngàn người Ukraina đến các « trại sàng lọc » và sơ tán ít nhất hàng chục ngàn người khác sang Nga hoặc các vùng lãnh thổ do Nga kiểm soát, đôi khi không cho người sơ tán biết điểm đến cuối cùng của họ ».
Phát biểu từ Vienna, Áo, đại sứ Mỹ bên cạnh OSCE nhấn mạnh, chỉ tính riêng từ Mariupol, thành phố cảng miền nam Ukraina, mà quân Nga gần như đã kiểm soát, đã có vài ngàn dân thường Ukraina bị quân Nga ép buộc di tản sang lãnh thổ Nga. Theo quan chức này, đã có những lời chứng về « các cuộc thẩm vấn tàn bạo », kèm theo các đòn « tra tấn » mà người Ukraina phải trải qua ở các « trại sàng lọc », nhiều người bị tịch thu điện thoại di động, thậm chí bị thu hộ chiếu, bị ép khai mật khẩu tài khoản các mạng xã hội, mạng nhắn tin mã hóa. Mục đích của Nga là xác định bất kỳ ai trung thành với Ukraina, dù là chỉ với biểu hiện nhỏ nhất, hay có dấu hiệu phản đối cuộc chiến do Nga phát động.
Đại sứ Carpenter còn tố cáo là những người Ukraina bị quân Nga xem là thân Kiev sẽ bị chuyển đến vùng được gọi là « Cộng hòa Nhân dân Donetsk », do phe ly khai thân Nga kiểm soát ở miền đông Ukraina, « nơi họ phải đối mặt với số phận nghiệt ngã ».
Đại sứ Mỹ bên cạnh Tổ chức An ninh và Hợp tác Châu Âu nhấn mạnh những hành vi nói trên của quân Nga « cấu thành tội ác chiến tranh » và « Nga biết rõ là việc cưỡng ép di tản như vậy là « trái với luật nhân đạo quốc tế ».
Về phía Ukraina, AFP nhắc lại Kiev từng đưa ra con số gần 1,2 triệu người bị Matxcơva ép buộc sang Nga, trong đó có hơn 200.000 trẻ em. Nhà chức trách Ukraina cũng tố cáo sự tồn tại của các « trại sàng lọc » của Nga, thường được đặt tại các vùng lãnh thổ ở miền đông Ukraina nhưng nay bị quân Nga kiểm soát, trên trục đường người Ukraina bị đưa sang Nga.