Quân đội Ukraine không chọn đối đầu trực diện với hỏa lực áp đảo của Nga, mà tìm cách đánh vào những mắt xích yếu nhất để dần thay đổi cục diện chiến trường.
Vài tuần qua, quân đội Ukraine đã giành lại hàng nghìn km2 lãnh thổ ở khu vực Kharkov, đông bắc đất nước. Các đơn vị Ukraine cũng đang tiếp tục đà tiến và tái kiểm soát nhiều ngôi làng gần Kherson, thành phố chiến lược ở miền nam đất nước.
Thay vì trực tiếp tham gia vào cuộc đối đầu trực diện với lực lượng pháo binh và xe tăng áp đảo của Nga, Ukraine chọn chiến thuật gián tiếp hơn là tìm cách bao vây, cắt đứt tuyến tiếp tế, đồng thời tập trung đánh vào những điểm yếu nhất của đối phương.
Các binh sĩ Ukraine bên một chiếc xe tăng Nga bị bỏ lại ở Kherson hồi tuần trước. Ảnh: Washington Post.
Các cuộc phản công Ukraine đang triển khai ở miền đông và miền nam đất nước trông giống như những chiến dịch riêng lẻ, nhưng khi nhìn lại, chúng dường như nằm trong một kế hoạch phối hợp tác chiến được chuẩn bị kỹ lưỡng, Phillips O'Brien, giáo sư nghiên cứu chiến lược tại Đại học St. Andrews, Scotland, nhận xét. "Tôi thấy chúng là một phần của chiến lược tổng thể", ông nói.
Ukraine đã thông báo rộng rãi về kế hoạch phản công tại Kherson từ tháng 8. Đáp lại, Nga lập tức rút các lực lượng tinh nhuệ ở Kharkov, đông bắc Ukraine, xuống tăng cường cho mặt trận phía nam. Quyết định này cho thấy tầm quan trọng của Kherson đối với Nga, nơi cung cấp nguồn nước cho bán đảo Crimea mà Nga sáp nhập từ năm 2014.
Nhưng động thái điều quân đến miền nam khiến lực lượng Nga ở miền đông bị dàn mỏng. Khu vực Kharkov lúc này trở thành mắt xích yếu nhất trong phòng tuyến của Nga, khi chỉ còn lại một lớp phòng thủ duy nhất.
Quân đội Ukraine lập tức tận dụng thời cơ, mở một cuộc phản công vào Kharkov hồi tháng trước. Sau khi phá vỡ thành công phòng tuyến của Nga, Ukraine đã giành lại hàng nghìn km2 lãnh thổ, khiến quân đội Nga phải rút lui trong hỗn loạn.
Cuộc tấn công mang đến một thắng lợi quan trọng, giúp nâng cao tinh thần chiến đấu, cũng như vị thế của Ukraine trong mắt các đồng minh phương Tây.
Cuộc phản công ở Kharkov thành công là nhờ chiến dịch nghi binh thành công ở Kherson, kết hợp với chiến thuật "tránh mạnh, đánh yếu" mà quân đội Ukraine đã áp dụng thuần thục, O'Brien cho hay.
Các nhà sử học quân sự đánh giá việc Ukraine sử dụng lực lượng cơ động cao để tiến hành chiến dịch phản công chớp nhoáng trên mặt trận Kharkov là ví dụ kinh điển cho chiến lược tác chiến cơ động được áp dụng từ thế kỷ 20.
Francois Heisbourg, cố vấn quốc phòng tại Quỹ Nghiên cứu Chiến lược, trụ sở tại Paris, Pháp, so sánh chiến dịch phản công của Ukraine với trận đánh của tướng Israel Ariel Sharon trên kênh đào Suez trong cuộc chiến Yom Kippur năm 1973, giúp Israel giành được lợi thế lớn trước Ai Cập và các quốc gia Arab khác.
Trong khi các lực lượng Ukraine tiến công khá nhanh ở Kharkov thì trên mặt trận Kherson, đà phản công lại chậm hơn. Trước lực lượng tinh nhuệ và hùng hậu của Nga tại Kherson, quân đội Ukraine không đánh vỗ mặt như ở Kharkov, mà tìm cách bao vây từ xa, bẻ gãy thế kháng cự của Nga bằng cách tấn công các kho tiếp liệu và những cây cầu bắc qua sông Dnieper.
Theo giới chuyên gia quân sự, Ukraine đã kết hợp hiệu quả các khí tài từ thời Liên Xô với những hệ thống tên lửa và pháo tầm xa độ chính xác cao do phương Tây cung cấp, nhằm làm tê liệt các tuyến hậu cần trọng yếu, khiến quân đội Nga không thể nhận được nhiên liệu, đạn dược cùng những vật phẩm thiết yếu khác.
Sau khi chiếm được một đầu cầu trên bờ đông sông Inhulets hồi tháng 8, quân đội Ukraine bắt đầu tấn công bờ tây sông Dnieper trong tháng này, tạo thế gọng kìm bao vây lực lượng Nga, nhằm buộc họ phải rút lui.