Sau khi duyệt xét các cuộc điều trần nhiều ngày của các nhân chứng th́ ngày thứ tư 18 tháng 12/2019 hạ viện Mỹ mà đảng Dân chủ chiếm đa số, đă bỏ phiếu hai điều băi chức tổng thống Donald Trump. Bà Nancy Pelosi chủ tịch hạ viện đă mặc y phục đen thông báo tin này, để tạo ấn tượng rằng là chuyện buồn. Ông Donald đă viết một thư dài 6 trang với lời lẽ giận dữ gửi cho bà Nancy. Phản ứng này không lạ với con người Trump. Quần chúng th́ vẫn chia hai phe rơ rệt, suưt soát con số, 42% và 45% ủng hộ và chống đối.
Quyết định này của hạ viện c̣n phải đưa lên thượng viện, và chỉ sẽ thi hành nếu được chấp thuận. Dĩ nhiên là thượng viện mà đa số là Cộng ḥa sẽ không thông qua. Chủ tịch khối đa số Cộng ḥa đă nói thẳng ra như thế. Donald Trump sẽ vẫn là tổng thống. Nhưng mà con người luôn luôn phản ứng mạnh mẽ với mọi đụng chạm đến ḿnh, đă vô cùng phẫn khích v́ bị đi vào lịch sử Mỹ mang tiếng là tổng thống thứ ba từ ngày lập quốc bị quốc hội đặt vấn đề băi chức. Nhà lănh đạo hạ viện kỳ cựu đầy kinh nghiệm Nancy Pelosi biết rơ t́nh h́nh này, cho nên đă không chuyển ngay quyết định băi chức của hạ viện lên thượng viện như thông lệ.
Mục đích là tránh cho quyết định hạ viện mau chóng bị rơi vào quên lăng sau khi thượng viện bác bỏ. Trong cuộc họp báo thứ năm hàng tuần, một ngày sau khi thông báo quyết định băi chức của hạ viện, bà đă mặc áo đen và cũng không cho báo chí biết bao giờ sẽ chuyển quyết định băi chức Donald Trump cho thượng viện.
Kể cũng oái oăm, Donald một tay thương lái chuyên sống bằng điều đ́nh và tranh chấp kiện tụng liên miên kéo dài, nay lại muốn cho chuyện băi chức qua mau mà không được. Thái độ tà tà của chủ tịch hạ viện vô t́nh mà lại đúng là chiêu số Trump vẫn dùng. Thật là gậy ông đập lưng ông. Chủ pḥng bầu dục Bạch cung chắc chắn là ăn lễ giáng sinh vui.
Không nhắc lại ở đây những lời chỉ trích phê b́nh quyết định băi chức Trump của các thượng nghị sĩ Cộng ḥa, v́ chẳng ích lợi ǵ. Bởi những lời này chỉ giúp cho những người nói lấy điểm với đám cử tri theo Trump trong kỳ bầu cử sắp tới 2020 cũng như để được Trump trả ơn lại bằng những quyết định thuận lợi cho những cử tri đă bỏ phiếu cho ḿnh. Nếu có đáng để ư th́ chỉ là thái độ truyền thông. Người ta nhớ rằng, truyền thông, khi Trump mới thắng cử năm 2016 đă không có bao nhiêu cảm t́nh với Trump, và điều này cũng dễ hiểu. V́ một là truyền thông đă được chiều chuộng nhiều năm để xu phụ Hillary Clinton lên làm tổng thống. Sự thất bại của Hillary không tránh khỏi chọc vào tự ái của thành phần quyền lực thứ tư trong xă hội Tây phương, tự cho và quen coi ḿnh là tiếng nói hướng dẫn dư luận. Hai là tư thái bặm trợn của Trump coi thường truyền thông cũng không thể làm truyền thông có cảm t́nh.
Nhưng mà sau ba năm cầm quyền, với khả năng ban phát quyền lợi to lớn của ngôi vị cầm đầu hành pháp, Trump đă làm truyền thông dần dần đổi thái độ. Những phê b́nh sai trái của Trump đă giảm cường độ, nhưng mà quan trọng hơn là, đi kèm những chỉ trích ít nhiều th́ luôn luôn là những đề cao thành công, dù to dù nhỏ khó ai có thể kiểm chứng của Trump. Thí dụ như thắng lợi trong thương chiến với Tầu, trong điều đ́nh với Kim Chính Ân mà đa số không hiểu đầu cua tai nheo ra sao. Hay là như quyết định giảm lăi xuất của Ngân hàng dự trữ liên bang mỗi khi t́nh trạng kinh tế tŕ đọng. Mà mục đích là nhằm khuyến khích vay tiền và đầu tư để lôi kinh tế ra khỏi sự đ́nh đốn. Trump đă áp lực mạnh mẽ thống đốc Ngân hàng dự trữ liên bang giảm lăi xuất, nhưng đă không có nhiều b́nh luận trên truyền thông chỉ ra điều này như thường lệ. Ngược lại thống kê gia tăng việc làm của chính phủ th́ nhắc đi nhắc lại như là một thành công kinh tế của Trump, mà không có những phân tích t́m hiểu về đặc tính và sự vững chắc của công việc.
Ngay cả chuyện băi chức, th́ truyền thông một mặt khai thác hàng ngày qua phỏng vấn các thành phần đủ loại, với các bàn luận đủ kiểu, để đáp ứng nhu cầu giải trí lôi kéo người đọc người nghe, mặt khác th́ lại ỉ ôi đặt vấn đề chuyện băi chức kéo dài tạo không khí chán nản và chia rẽ.
Nhưng điểm nổi bật là nhận định rằng chuyện băi chức sẽ làm cho dân nghĩ là Trump bị đối xử thiên lệch. Và v́ thế sẽ phản ứng bỏ phiếu cho Trump thắng cử. Nói khác đi th́ truyền thông đă đóng thật chuyên nghiệp vai tṛ của những kẻ sống bằng quấy hôi bôi nhọ, cũng như tṛ chuông mơ phèng la Sơn đông măi vơ và con khỉ gánh ống bơ, để bán thuốc cùng con lừa
Cho nên chẳng lấy ǵ làm lạ rằng Trump đă mắng truyền thông gịng chính là “tin giả thất bại” và là “kẻ thù của dân Mỹ”. Người ta c̣n nhớ phóng viên Jim Acosta của hăng tin CNN chuyên nghiệp nằm ở Bạch cung tấn công Trump dữ dội mà Trump th́ chẳng chịu thua. Căi lại bằng “truyền thông tin khác”. Cả hai bên đều có lư do để làm như thế, chỉ v́ muốn hoàn toàn giữ “luật chơi” theo ư ḿnh. Và bây giờ th́ với sức mạnh Bạch cung, Trump đă có thêm nhiều “dư luận viên” viết bài tạo dư luận, nói chung là hệ thống tin khác do cố vấn trung thành Kelly McConway dựng ra từ những ngày đầu Trump vào Bạch cung. Tạm kể một ví dụ là báo điện tử Townhall Daily và Townhall PM. Nhưng mà quan trọng hơn cả th́ phải hiểu rằng Trump, bằng những quyết định có lợi cho Do Thái mà những tổng thống Mỹ sau thế chiến hai chấm dứt, dù ủng hộ Do Thái tới đâu cũng không dám làm, đă lấy ḷng được hệ thống vận động chính trị nặng kư vượt trội Do Thái, có ảnh hưởng bao trùm lên truyền thông. Tờ báo Do Thái Jerusalem Post mới đây đă kể ra những hành động này của Trump. Như công nhận Jerusalem là của Do Thái và gấp rút chuyển ṭa đại sứ Mỹ về đó cho kịp ngày kỷ niệm thành lập Do Thái 70 năm. Công nhận cao nguyên Golan Heights Do Thái chiếm của Syria là thuộc về Do Thái sau khi nói chuyện với thượng nghị sĩ Lindsey Graham đi họp ở Golan Heights với thủ tướng Do Thái Netanyahu về. Coi những trại định cư Do thái lập trên vùng Tây ngạn sông Jordan thuộc Palestine là của Do Thái và đồng ư cho Do Thái lập các trại mới. Bỏ nguyên tắc giải quyết tranh chấp Palestine Do Thái trên nền tảng hai nước độc lập sống chung ḥa b́nh. Và gần đây nhất ngày 11 tháng 12/19 kư sắc lệnh cấm “chống Do Thái” (antisemitism) trong các đại học
. Cũng sắc lệnh này đă mở rộng ư nghĩa chữ chống Do Thái thành ra bao gồm mọi thái độ bất đồng hay phê phán chính sách của nước Do Thái, chứ không chỉ là kỳ thị hay có thành kiến về người Do Thái như trước đây. Có người cho rằng sắc lệnh này có tính cách chặn quyền tự do phát biểu trong đại học. Nhưng nêu ra như thế rồi mà chẳng có ư kiến nào tiếp theo thảo luận bàn tán. Nói khác đi, truyền thông thường trực xoen xoét đề cao tự do phát biểu, nhưng không coi đây là điều đáng chú ư! Tất cả những biểu tỏ t́nh yêu Do Thái không ngưng nghỉ và ngại ngần của Trump đă khiến một số nhân vật Do Thái tiếng tăm bầy tỏ ít nhiều dè đặt. Nhưng thực tế cho thấy rằng ông Trump nhờ sự hùng hổ này đă đi đến kết quả đáng nể mới đây là ở Hollywood, vốn là thành tŕ chống Trump mạnh mẽ từ đầu, đă có những kêu gọi đóng góp ủng hộ Donald Trump cho kỳ bầu cử 2020. Đảng con lừa sẽ dẫn dắt đi về sa mạc
Nh́n từ xa, chuyện Donald Trump được tái cử nhiệm kỳ hai cũng gần giống như trường hợp Hillary Clinton năm 2016. Chỉ nh́n những ứng cử viên Dân chủ, người ta thấy rằng chẳng có nhân vật nào sáng giá. Ứng cử viên dẫn đầu, nguyên phó tổng thống Joe Biden chỉ là một người mờ nhạt. Các ứng cử viên khác có những điểm phóng túng (liberal) nổi bật, mà đứng đầu là thượng nghị sĩ Bernie Sanders, nhưng chỉ có sức lôi kéo một thiểu số quần chúng và bị đa số né tránh v́ bị phía bảo thủ bênh Trump tố là bọn “xă hội chủ nghĩa”. Chưa kể rằng những người này tuy cùng là phía phóng túng, nhưng cũng không sẵn sàng thỏa hiệp dồn phiếu, để chống Trump ở kỳ bầu cử tháng 11/2020. Riêng có một người đặc biệt nặng kư là tỷ phú Do Thái Bloomberg, nguyên thị trưởng New York, đă có thành tích điều hành hiệu quả trung tâm tài chính chính trị lớn nhất nước Mỹ là New York, đă tuyên bố sẽ ra ứng cử. Nhưng chưa thực sự vào cuộc tranh đua sơ bộ. Người ta cũng chưa biết thái độ của tỷ phú ṣng bài Sheldon Adelson ở Las Vegas, là người chi tiền ủng hộ thủ tướng diều hâu Do thái Netanyahu và Donald Trump, có sẵn sàng bỏ con gà gô hay gáy ồn ào của ḿnh hay không. Để Bloomberg có chỗ múa may.
Những người ghét Trump thậm tệ và yêu Trump cuồng nhiệt không nói làm ǵ, người bàng quan hoài nghi sẽ mong Trump được tái cử để có thêm bốn năm thưởng thức những gay cấn và diễu dở trong trường chính trị nháo nhào nhờ tay tư bản ngồi ở pḥng bầu dục Bạch cung chuyên chọc quậy lung tung để t́m cơ hội thủ lợi.
Trần Xuân Ninh