
Đức Phật đă đau yếu từ ba tháng trước và đă khởi sự dặn ḍ người đệ tử thân cận nhất là A-Nan-Đà. Phật bảo A-Nan-Đà tập hợp các đệ tử để nghe giảng và thông báo trước sự tịch diệt của ḿnh. Lúc ấy Phật đă 80 tuổi. Trong những tháng cuối cùng, Phật đă gầy c̣m và mệt mỏi, nhưng vẫn đi thuyết giảng như thường, tuy không c̣n đi xa được nữa. A-Nan-Đà xin Phật hăy tịnh dưỡng trong những ngày c̣n lại, nhưng Ngài khoát đi và dạy rằng:
“Thân ta tuy có kém mạnh khoẻ, nhưng ḷng từ bi của ta, trí sáng suốt của ta không kém sút. Ta c̣n tại thế ngày nào th́ ngày ấy không phải là một ngày vô ích”.
Trong một khu rừng cạnh thị trấn Câu-thi-na , ngày nay là một thị trấn nhỏ tên là Kasia, cách 50 cây số về phía đông tỉnh Gorakhpur, và cách 150 kilomét về phía bắc-đông-bắc Varanasi, Phật nằm nghỉ giữa hai gốc cây sa-la.
Ngài tự gấp áo cà sa làm bốn, rồi nằm nghiêng về phía tay phải, đầu hướng về phía bắc, mặt hướng về phía tây, hai chân duỗi thẳng, chân này gác lên chân kia.
Sau đó Phật ngỏ những lời cuối cùng với các đệ tử để nhắc lại một lần nữa tầm quan trọng của Đạo Pháp. Phật nhắc nhở các đệ tử phải hiểu rằng vị thầy của họ không phải là một nhân vật nào cả, dù đó là Phật, vị thầy đích thực của họ chính là Đạo Pháp. Phật cất tiếng và nhắn nhủ các đệ tử đang ngồi chung quanh Ngài như thế này:
Này các môn đồ, các con hăy tự làm đuốc để soi sáng cho các con, hăy trông cậy vào chính sức mạnh của các con, không nên lệ thuộc vào bất cứ ai. Những lời giảng huấn của ta sẽ làm ngọn đuốc dẫn đường cho các con, làm nơi nương tựa cho các con, không cần phải lệ thuộc thêm vào những lời giảng huấn nào khác nữa.
Này các con, phút cuối cùng của ta đă gần kề, phút xa ĺa giữa ta và các con không c̣n bao lâu nữa. Tuy nhiên các con không nên than khóc. Sự sống là một sự đổi thay không ngừng và không có ǵ cản trở được sự tan ră của xác thân. Cái sự thực đó, ta đang chứng minh cho các con thấy ngay trên thân xác của ta, thân xác ta sẽ tan ră như một cỗ xe hư nát. Đừng than khóc một cách vô ích, trái lại các con phải hân hoan khi nhận ra được cái quy luật biến đổi ấy và hiểu được rằng sự sống của con người chỉ là trống không mà thôi. Đừng cố gắng duy tŕ cái khát vọng phi lư, mong muốn những ǵ tạm bợ phải nhất định trở thành trường tồn.
Con quỷ của những dục vọng thế tục luôn luôn t́m cách đánh lừa tâm thức các con. Nếu có một con rắn độc trong pḥng, các con sẽ không thể nào ngủ yên nếu chưa đuổi được nó ra ngoài. Các con phải cắt đứt những mối giây ràng buộc của thèm khát thế tục và dứt bỏ những mối giây đó như các con đă đuổi bỏ con rắn độc ra khỏi pḥng. Các con phải bảo vệ thật cẩn thận tâm thức các con.
Này các con, giây phút cuối cùng của ta đă đến, tuy vậy các con phải hiểu rằng cái chết chỉ là sự tan ră của xác thân vật chất mà thôi. Thân xác được cha mẹ sinh ra, nó lớn lên nhờ thức ăn, nó không có cách ǵ tránh khỏi bệnh tật và cái chết. Một vị Phật đích thực không mang thân xác con người, mà vỏn vẹn chỉ là sự Giác ngộ. Chỉ có sự Giác Ngộ mà thôi. Thân xác con người phải tiêu tan, nhưng Trí tuệ của Giác ngộ sẽ trường tồn vô tận trong thực thể của Đạo Pháp, trên con đường tu tập Đạo Pháp. Nếu có ai chỉ thấy thân xác ta th́ kẻ ấy không thấy ta một cách thật sự. Chỉ có người nào chấp nhận những lời giáo huấn của ta mới thật sự nh́n thấy ta.
Sau khi ta tịch diệt, Đạo Pháp thay ta làm vị thầy cho các con. Biết noi theo Đạo Pháp, ấy chính là cách các con tỏ ḷng trung thành với ta. Trong bốn mươi lăm năm sau cùng trong cuộc đời của ta, ta không hề dấu diếm điều ǵ trong những lời giáo huấn. Chẳng có một lời giáo huấn nào bí mật, không có một lời nào mang ẩn ư. Tất cả những lời giảng của ta đều được đưa ra một cách ngay thật và minh bạch.
Này các con yêu quư của ta, đây là giây phút chấm dứt. Trong một khoảnh khắc nữa ta sẽ nhập vào Niết bàn. Những lời này là những lời dặn ḍ cuối cùng của ta cho các con.
VietBF@sưu tập