Mỹ lo ngại Iran tiến gần năng lực phát triển vũ khí hạt nhân

[Romano]

Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright ngày 13/5 nhận định Iran đang ở “rất gần” khả năng phát triển vũ khí hạt nhân. Phát biểu tại phiên điều trần của Ủy ban Quân vụ Thượng viện Mỹ ngày 13/5, ông Wright cho rằng, Iran chỉ còn cách “vài tuần” để có thể làm giàu urani lên cấp độ vũ khí hạt nhân, nếu như họ quyết định thực hiện bước đi này. Hiện Iran đang sở hữu một lượng urani đã làm giàu 60%, tiến gần mới tỷ lệ 90% đủ để phát triển vũ khí hạt nhân. Cũng theo ông Wright, ngay cả urani làm giàu ở mức 20% cũng “rất đáng lo ngại”, đặc biệt khi xét tới quy mô kho dự trữ của Iran.

Giới chức Mỹ cho rằng, Tehran hiện nắm giữ ít nhất khoảng 11 tấn urani đã làm giàu và đây là một trong những lý do chính quyền Tổng thống Donald Trump viện dẫn cho chiến dịch quân sự nhằm vào Iran thời gian qua.Bộ trưởng Wright khẳng định, việc buộc Iran phải từ bỏ toàn bộ lượng urani làm giàu là một “chiến lược hợp lý” nhằm chấm dứt chương trình hạt nhân của Tehran. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là kiểm soát lượng urani hiện có, mà còn phải ngăn chặn Iran tiếp tục làm giàu urani trong tương lai nhằm bảo đảm an ninh quốc tế.

Iran chưa đưa ra phản ứng chính thức đối với phát biểu trên. Nước này nhiều lần khẳng định chương trình hạt nhân chỉ phục vụ mục đích hòa bình và bác bỏ mọi cáo buộc theo đuổi vũ khí hạt nhân.

Trong khi đó, báo Hayom của Israel dẫn đánh giá tình báo mới của Mỹ cho biết, Iran hiện vẫn duy trì được phần lớn năng lực tên lửa và đã khôi phục quyền tiếp cận đối với đa số các căn cứ tên lửa cùng cơ sở ngầm dọc eo biển Hormuz, trái ngược với các tuyên bố trước đó của Tổng thống Trump và Lầu Năm Góc nói rằng quân đội Iran đã bị “đánh bại hoàn toàn”.

Theo báo cáo dẫn tài liệu mật được trình lên giới chức Mỹ đầu tháng này, Iran có thể tiếp cận 30 trong tổng số 33 căn cứ tên lửa dọc eo biển Hormuz. Giới chức Mỹ lo ngại điều này tiếp tục tạo ra mối đe dọa đáng kể đối với tàu chiến Mỹ cũng như các tàu chở dầu đi qua tuyến hàng hải chiến lược.

Báo cáo cũng cho rằng Iran vẫn giữ được khoảng 70% số bệ phóng cơ động và một tỷ lệ tương tự kho tên lửa so với trước chiến tranh, bao gồm tên lửa đạn đạo có khả năng tấn công Israel và các nước trong khu vực, cùng số lượng tên lửa hành trình tầm ngắn có thể nhắm vào các mục tiêu trên bộ và trên biển.

Báo cáo dẫn các đánh giá dựa trên hình ảnh vệ tinh và nhiều công cụ giám sát khác nhận định Iran đã khôi phục khả năng tiếp cận 90% các cơ sở lưu trữ và phóng tên lửa ngầm trên toàn quốc. Iran duy trì đáng kể năng lực quân sự, đặc biệt quanh eo biển Hormuz, trong khi Mỹ lại tiêu hao đáng kể kho dự trữ các loại vũ khí chiến lược của mình.

Các đánh giá này trái ngược với tuyên bố trước đó của Tổng thống Trump và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth nói rằng quân đội Iran đã bị “đánh bại hoàn toàn”. Tuy nhiên, Nhà Trắng vẫn khẳng định Iran đã bị suy giảm năng lực quân sự.

Trong diễn biến khác, phát biểu tại Hội nghị Ngoại trưởng BRICS ở Ấn Độ ngày 14/5, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cáo buộc Các tiểu vương quốc Arập thống nhất (UAE) đã hỗ trợ chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel nhằm vào Iran.

Ngoài ra, ông Araghchi cũng nhắc lại thông tin về cuộc gặp giữa Tổng thống UAE Mohammed bin Zayed Al Nahyan với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, dù trước đó UAE đã phủ nhận thông tin này.

Cùng ngày, Cơ quan Điều phối Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) cho biết một tàu ở ngoài khơi UAE và gần eo biển Hormuz đã "bị những người không rõ danh tính khống chế và đang di chuyển về phía vùng biển của Iran".

Trước những diễn biến căng thẳng tại khu vực thời gian qua, Đại giáo trưởng Al-Azhar, ông Ahmed El-Tayyeb, cảnh báo những giải pháp quân sự sẽ khó giúp chấm dứt căng thẳng hiện nay và tạo ra nhiều hệ lụy kinh tế - xã hội.

Phóng viên TTXVN tại Trung Đông cho biết, trong cuộc gặp ngày 12/5 với Đại sứ Pháp tại Ai Cập Éric Chevallier, Đại giáo trưởng El-Tayyeb bày tỏ lo ngại thế giới đang ngày càng xa rời các giá trị nhân văn và đạo đức, trong khi những tiếng nói kêu gọi hòa bình và kiềm chế chưa đủ mạnh để góp phần hạ nhiệt xung đột.

Ông Ahmed El-Tayyeb hiện là người đứng đầu Al-Azhar, một trung tâm Hồi giáo dòng Sunni có ảnh hưởng lớn tại Ai Cập và trong thế giới Arập. Những năm gần đây, Al-Azhar đã nhiều lần kêu gọi thúc đẩy các giải pháp ngoại giao nhằm giảm căng thẳng tại Trung Đông.