Sự thật về video 'F-15 của Mỹ bị Iran bắn rơi' trên mạng

[S9g*]

Giữa sự leo thang căng thẳng về tình hình chiến sự, mạng xã hội đang ngập tràn các hình ảnh, video giả mạo được cắt ghép từ game, clip duyệt quân sự cũ hay nhờ AI ngụy tạo ra.

Hình ảnh chiếc tiêm kích F15 bị bắn hạ được cho là lấy từ game. (Ảnh: X)
Mạng xã hội X đang lan truyền một hình ảnh và video clip gây ra nhiều chú ý. Tài khoản có tên "Iran Army Update" đã cho đăng tải đoạn clip ngắn về một chiến đấu cơ đang bị bốc cháy dữ dội trên không.

Dòng trạng thái đi kèm lời khẳng định "tên lửa Iran đã nhắm mục tiêu vào tiêm kích F-15 của Mỹ tại Kuwait". Bài đăng còn nhấn mạnh thêm rằng, có 3 chiếc F-15 đã bị phá hủy hoàn toàn trong ngày hôm trước là do Iran cho bắn hạ, chớ không phải bị lưới phòng không đồng minh bắn lầm như bản tuyên bố từ phía Mỹ.

Bài viết này đã thu hút hơn 10 triệu lượt xem, hàng chục ngàn lượt chia sẻ và bình luận. Nhiều người trên mạng tỏ ra lo lắng về nguy cơ khi Iran có năng lực bắn hạ máy bay của Mỹ.

Tuy nhiên, thông tin này chỉ là sự bịa đặt trắng trợn. Trước đó, Bộ tư lệnh Trung tâm CENTCOM thuộc quân đội Mỹ có thông báo cho biết, 3 máy bay tiêm kích F-15E Strike Eagle đã bị rơi do "bị hệ thống phòng không Kuwait bắn lầm" vào lúc 7h03 sáng ngày 2/3, khi đang hỗ trợ chiến dịch "Cơn thịnh nộ Kinh hoàng" (Epic Fury).

"Đoạn video này hoàn toàn không có thật, nó đã được lấy từ game quân sự", phóng viên Shayan Sardarizadeh, thuộc trung tâm xác thực thông tin của BBC, đã khẳng định.

Đoạn clip trên có thể đã được cho cắt ra từ một trò chơi điện tử mô phỏng tác chiến quân sự như Arma 3 và Digital Combat Simulator. Những dấu hiệu chỉ ra là quỹ đạo khi máy bay rơi, cách mà ngọn lửa bùng cháy lên và luồng khói xả ra mang nét của thuật toán của máy tính hơn là môi trường trong thực tế.

Hình ảnh từ Arma 3 của hãng Bohemia Interactive đã từng bị lợi dụng rất nhiều lần để ngụy tạo ra các đoạn video về tin giả có liên quan đến quân sự do có nét đồ hoạ chân thực. Người ngụy tạo ra tin giả chỉ cần thiết lập ra một kịch bản từ máy bay bị bắn cháy trong game, sau đó quay màn hình và giảm độ phân giải cho clip trông giống như được quay vội qua điện thoại.

Hình ảnh giả mạo viên phi công nhảy dù rơi xuống đất được ngụy tạo qua AI. (Ảnh: X/RpsAgainstTrump)
Những bài viết khác của tài khoản này cũng được kiểm chứng là hoàn toàn giả mạo qua kỹ thuật xác định AI hay trùng lặp video từ nhiều năm trước đây. Ví dụ như clip về nhiều người đang di tản thực chất được lấy từ đoàn người tham gia lễ hội Hellfest tại Pháp, hay một số bài viết khác được trích lấy ra từ các tài liệu diễn tập từ lâu.

Tình trạng tin giả càng trở nên tồi tệ hơn khi sự căng thẳng giữa Mỹ-Israel và Iran đang leo thang. Hàng loạt hình ảnh và video sai lệch đã tràn ngập các mạng xã hội. Nhiều tài khoản cố tình chia sẻ lại những bức ảnh cũ. Một số kẻ khác sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để ngụy tạo ra hình ảnh giả để tung lên câu view hoặc quấy rối dư luận.

Một ví dụ điển hình là bức ảnh giả mạo về Benjamin Netanyahu, Thủ tướng đương nhiệm của Israel, cho thấy ông đang nằm dưới đống đổ nát sau một cuộc không kích của Iran. Tuy nhiên, ứng dụng Gemini của Google đã phát hiện ra nhãn định danh synthID của bức hình ngụy tạo từ AI này.

Một đoạn video lan truyền cho thấy binh sĩ Mỹ trở về nhà, khẳng định đây là hậu quả của cuộc xung đột với Iran. Thực chất đó là một đoạn video cũ từ tận năm 2011, mô tả lễ đón nhận thi hài quân nhân xảy ra tại căn cứ Không quân Dover.

Để nhận biết ra hình ảnh giả mạo, người dùng cần chú ý đến các chuyển động vì trong môi trường game camera đã bắt nét rất mượt mà. Các hiệu ứng như khói và lửa trong game thường lặp lại theo một khuôn mẫu nhất định.

Đối với hình ảnh từ AI, người dùng có thể sử dụng các úng dụng tìm kiếm hình ảnh đảo ngược, ứng dụng Google Lens hay TinEye để xác định ra nguồn gốc thật sự của bức ảnh. "Nhiều video do AI ngụy tạo ra thường chỉ kéo dài khoảng 8 giây hoặc ít hơn", Hany Farid, giáo sư chuyên nghiệp về pháp y kỹ thuật số tại Đại học UC Berkeley, California, cho biết.