EU Rạn nứt xuyên Đại Tây Dương: Thông điệp từ Rome của Marco Rubio và phép thử cho vận mệnh NATO

[Gibbs]

Thứ Sáu vừa qua, tại thủ đô Rome cổ kính, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã phải đăng đàn để xoa dịu những lo ngại đang bùng phát sau kế hoạch rút 5.000 quân khỏi Đức. Trong bối cảnh mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương đang xuất hiện những vết rạn nứt lớn, Rubio nỗ lực khẳng định rằng Tổng thống Donald Trump vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng về việc rút thêm quân khỏi lục địa già. Tuy nhiên, đằng sau những lời lẽ mềm mỏng ấy là một thực tế phũ phàng: sự tin tưởng vốn là "sợi chỉ đỏ" kết nối liên minh quân sự này đang trở nên mong manh hơn bao giờ hết.

Con số 14% và bóng ma của sự hoài nghi

"Một cây làm chẳng nên non, ba cây chụm lại nên hòn núi cao", nhưng hiện tại, dường như mỗi "cây" trong liên minh NATO đang nhìn về một hướng khác nhau. Rubio tìm cách giảm nhẹ tầm quan trọng của việc rút quân khi nhấn mạnh rằng 5.000 binh sĩ chỉ chiếm chưa đầy 14% tổng lực lượng Mỹ tại Đức. Theo ông, đây chỉ là một phần của kế hoạch "tái cơ cấu" đã có từ trước, đưa sự hiện diện quân sự của Mỹ trở lại mức của năm 2022. Thế nhưng, "nói gần nói xa chẳng qua nói thật", giới chức châu Âu không hề cảm thấy an lòng. Họ nhìn thấy ở đó không chỉ là sự xê dịch quân số đơn thuần, mà là một đòn trừng phạt của Trump nhắm vào Thủ tướng Đức Friedrich Merz sau những bình luận bất đồng về cuộc chiến Iran.

Bài toán lợi ích và cái giá của sự bảo vệ

Sự không hài lòng của Nhà Trắng đối với NATO không còn là chuyện mới, nhưng nay nó đã được đẩy lên một tầm cao mới khi gắn liền với chiến sự tại Trung Đông. Trump và các cộng sự, trong đó có Rubio, đang đặt ra một câu hỏi lạnh lùng về tính thực dụng của liên minh: Nếu Mỹ duy trì lực lượng tại châu Âu để sẵn sàng ứng phó với các tình huống khẩn cấp toàn cầu, mà giờ đây các đồng minh lại không ủng hộ các chiến dịch đó – điển hình là cuộc chiến tại Iran – thì sự hiện diện đó còn ý nghĩa gì? Rubio thẳng thắn cảnh báo rằng đây là một vấn đề cần phải "xem xét lại". Dù Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã nỗ lực nhấn mạnh đóng góp của các đồng minh trong việc bảo vệ tự do hàng hải tại Eo biển Hormuz, nhưng có vẻ như "đàn gảy tai trâu", cơn thịnh nộ của Trump vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Đối thoại thẳng thắn tại Rome: Lợi ích quốc gia hay sự thống nhất phương Tây?

Trong khuôn khổ chuyến thăm Ý, Rubio đã có cuộc hội kiến với Thủ tướng Giorgia Meloni. Dù không đi sâu vào chi tiết về việc rút quân khỏi Ý hay khả năng Mỹ rời khỏi NATO, cuộc gặp vẫn được mô tả là một "cuộc đối thoại thẳng thắn". Bà Meloni chia sẻ trên mạng xã hội X về một mối quan hệ giữa những đồng minh biết bảo vệ lợi ích quốc gia của chính mình nhưng cũng hiểu rõ giá trị của sự thống nhất phương Tây. Tuy nhiên, người ta không quên rằng chính Marco Rubio, khi còn là Thượng nghị sĩ, đã đồng bảo trợ cho đạo luật ngăn chặn Tổng thống đơn phương rút khỏi NATO. Sự mâu thuẫn giữa lập trường cá nhân lâu đời của Rubio và chính sách "Nước Mỹ trên hết" của Trump đang đẩy vị Ngoại trưởng này vào thế "đứng giữa đôi dòng nước".

Tương lai bất định trên bàn cờ địa chính trị

Kết thúc buổi họp báo, Rubio để ngỏ một cánh cửa đầy lo âu khi nói rằng: "Quyết định cuối cùng thuộc về Tổng thống. Nhóm của ông ấy và những người như tôi sẽ cung cấp các phương án, nhưng ông ấy chưa đưa ra quyết định". Câu nói này chẳng khác nào một lời nhắc nhở rằng số phận của hàng ngàn binh sĩ và an ninh của cả một lục địa đang nằm trong tay một người duy nhất. "Cháy nhà mới ra mặt chuột", những cuộc khủng hoảng liên tiếp từ eo biển Hormuz đến các thủ đô châu Âu đang phơi bày sự mong manh của trật tự thế giới cũ. Liệu NATO sẽ tiếp tục là "lá chắn thép" của phương Tây hay sẽ tan rã dưới áp lực của những lợi ích riêng biệt? Câu trả lời vẫn còn nằm ở phía trước, khi những nước cờ tiếp theo của Trump vẫn còn là một ẩn số đối với cả thế giới.