CHINA Canh bạc đối thoại của Quốc Dân Đảng giữa vòng vây vũ khí

[Gibbs]

Giữa lúc Washington không ngừng gây áp lực buộc Đài Bắc phải chi mạnh tay cho kho vũ khí để chống lại một cuộc tấn công tiềm tàng, bà Trịnh Lệ Văn (Cheng Li-wun) – Chủ tịch Quốc Dân Đảng (KMT), đảng đối lập lớn nhất Đài Loan – lại đưa ra một thông điệp hoàn toàn khác biệt: Bớt đối đầu, thêm đối thoại.

Người xưa thường nói: "Một điều nhịn, chín điều lành". Liệu đây có phải là chiến lược khôn ngoan để cứu vãn một hòn đảo đang nằm giữa hai làn đạn, hay chỉ là một sự nhượng bộ nguy hiểm?

Bài toán quốc phòng: Khi vũ khí không phải là "chiếc đũa thần"

Chỉ vài ngày trước khi Tổng thống Mỹ Donald Trump có cuộc gặp thượng đỉnh với nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh, bà Trịnh Lệ Văn đã gây rúng động khi khẳng định với CNN rằng: Chỉ riêng vũ khí sẽ không bao giờ giữ cho Đài Loan được an toàn. "Đài Loan không muốn trở thành một Ukraine tiếp theo", bà cảnh báo một cách đanh thép.

Lời cảnh báo này được đưa ra ngay sau khi cơ quan lập pháp Đài Loan – vốn đang nằm dưới sự kiểm soát của phe đối lập – đã thông qua một phiên bản "rút gọn" của gói ngân sách quốc phòng do Tổng thống Lại Thanh Đức đề xuất. Sau nhiều tháng bế tắc chính trị, kế hoạch 40 tỷ USD ban đầu đã bị cắt giảm khoảng một phần ba. Mặc dù các khoản mua sắm vũ khí từ Mỹ vẫn được giữ lại, nhưng ngân sách dành cho ngành công nghiệp quốc phòng nội địa, đặc biệt là lĩnh vực máy bay không người lái (drone), đã bị cắt tỉa không thương tiếc.

Động thái này vấp phải sự chỉ trích gay gắt từ các chuyên gia quân sự Mỹ. Ông Matt Pottinger, cựu Phó Cố vấn An ninh Quốc gia Hoa Kỳ, đã kêu gọi phe đối lập Đài Loan cần "suy nghĩ nghiêm túc" về việc cắt giảm nguồn lực cho drone – loại vũ khí rẻ tiền nhưng hiệu quả mà ngay cả các siêu cường cũng khó lòng chống đỡ. Tuy nhiên, bà Trịnh cho rằng: "KMT là lực lượng ủng hộ vững chắc cho quốc phòng, nhưng chúng tôi không thể ký một tờ séc trắng cho một ngân sách mơ hồ như vậy".

Từ nhà hoạt động sinh viên đến bàn đàm phán với Tập Cận Bình

Ít ai có thể ngờ rằng, người phụ nữ từng là một nhà hoạt động sinh viên rực lửa, từng lên án KMT là "bạo chúa" và ủng hộ độc lập cho Đài Loan, giờ đây lại là người đứng đầu chính đảng đó và ngồi đối diện với ông Tập Cận Bình tại Đại lễ đường Nhân dân Bắc Kinh.

Cuộc gặp gỡ hiếm hoi và được dàn dựng công phu này là minh chứng cho một sự xoay trục mạnh mẽ. Bà Trịnh hiện công khai ủng hộ khuôn khổ "Một Trung Quốc" – nền tảng mà Bắc Kinh khẳng định là điều kiện tiên quyết cho bất kỳ cuộc đối thoại chính trị nào. Bà chia sẻ: "Có vẻ như tôi và ông Tập Cận Bình có một ngôn ngữ chung. Nhưng chính vì hai bên có quá nhiều khác biệt, việc tìm ra một nền tảng chung là cách duy nhất để tránh chiến tranh".

Quan điểm của bà Trịnh như lời nhắc nhở về câu tục ngữ: "Lạt mềm buộc chặt". Bà lập luận rằng việc thân thiện với Mỹ không nhất thiết đồng nghĩa với việc phải thù địch với Trung Quốc. Tuy nhiên, những người chỉ trích lại cáo buộc bà đang "nhai lại" những luận điểm của Bắc Kinh, đặc biệt là việc bà cảnh báo chống lại sự "can thiệp từ bên ngoài" – một cụm từ thường được hiểu là sự chỉ trích nhắm vào Mỹ và Nhật Bản.

Canh bạc chính trị 2028: Định mệnh của hòn đảo

Trong khi bà Trịnh hội đàm tại Bắc Kinh, các khí tài quân sự của Trung Quốc vẫn không ngừng áp sát Đài Loan. Giới chức an ninh Đài Bắc lo ngại rằng Bắc Kinh đang sử dụng hình ảnh của bà để khắc họa một Đài Loan đang chia rẽ về chính trị trước thềm hội nghị thượng đỉnh Trump-Tập.

Bất chấp những sóng gió, bà Trịnh Lệ Văn vẫn giữ phong thái sắc sảo và bộc trực. Bà không ngần ngại đùa rằng mình hiếm khi đi giày cao gót không phải vì sợ cao hơn các đồng nghiệp nam, mà chỉ vì "không biết đi". Sự thăng tiến thần tốc và phong cách không chính thống của bà đang làm thay đổi diện mạo của KMT – một trong những đảng chính trị lâu đời nhất châu Á.

Khi được hỏi về khả năng tranh cử tổng thống vào năm 2028, bà khéo léo né tránh nhưng không quên khẳng định: "Tôi tin rằng trong hai đến ba năm tới, vận mệnh của Đài Loan sẽ bước vào thời điểm mang tính quyết định". Bà cam đoan rằng nếu KMT trở lại nắm quyền, các cuộc đối đầu quân sự sẽ giảm bớt và khả năng xảy ra chiến tranh sẽ bị triệt tiêu hoàn toàn.

"Thức lâu mới biết đêm dài", liệu con đường đối thoại mà bà Trịnh Lệ Văn đang theo đuổi sẽ mang lại hòa bình bền vững hay sẽ đẩy Đài Loan vào một thế kẹt khó gỡ? Giữa vòng vây của vũ khí và những toan tính đại chiến lược, hòn đảo này đang đứng trước một lựa chọn mang tính lịch sử, nơi mà mỗi bước đi đều có thể thay đổi vận mệnh của cả một dân tộc.