WASHINGTON, D.C.
Đàm phán hòa bình giữa Hoa Kỳ và Iran đã rơi vào cảnh bế tắc hoàn toàn, khi cả hai bên đều tuyên bố không chấp nhận đề nghị của nhau, theo nguồn tin của
Reuters, CNN và các hãng truyền thông khác cho hay vào sáng hôm thứ Hai, 11/5.
Diễn biến mới nhất này làm dấy lên mối lo ngại về một cuộc xung đột mới sẽ tiếp tục bùng nỗ ra, giữa lúc kinh tế trên toàn thế giới vẫn đang bị đe dọa từ cuộc đối đầu dai dẳng tại eo biển Hormuz.
Trang nhất tờ báo Jam Jam của Iran đăng tải một bức tranh biếm họa Tổng Thống Mỹ Donald Trump đang chết chìm tại eo biển Hormuz, kèm theo tiêu đề "Cú Lừa Trên Biển" tại Tehran, ngày 13/4 vừa qua. (Ảnh: Getty Images)
Iran đã gửi đáp trả về đề nghị của Hoa Kỳ đến Washington vào hôm Chủ hhật thông qua bên trung gian Pakistan, sau gần 10 ngày thảo luận. Theo đó, phía Mỹ đề nghị chấm dứt chiến sự, khôi phục giao thông hàng hải qua eo biển Hormuz và mở ra cơ hội đàm phán về chương trình hạt nhân và kho uranium của Tehran, theo tin của
Reuters. Tuy nhiên, theo nhiều nguồn tin thông thạo, chế đọ giáo quyền Iran đã không đề cập gì đến chương trình hạt nhân, vốn là vấn đề cốt lõi trong đàm phán.
Theo
NBC News, Tổng Thống Donald Trump có viết trên nền tảng Truth Social vào chiều tối hôm Chủ nhật:
"Tôi vừa đọc trả lời từ cái gọi là 'Đại diện' của Iran. Tôi không thích – HOÀN TOÀN KHÔNG THỂ CHẤP NHẬN!"
Khi trả lời với tờ
Axios vào sáng hom thứ Hai, ông Trump không tiết lộ chi tiết nào về thư đáp trả của Iran nhưng cho biết thêm:
"Họ đã lừa gạt nhiều quốc gia trong suốt 47 năm". Trong một bài đăng trước đó, ông cáo buộc Tehran chơi trò
"TRÌ HOÃN, TRÌ HOÃN, TRÌ HOÃN! hàng thập niên", đồng thời cảnh cáo:
"Họ sẽ không còn cười được nữa!"
Iran đã phản bác một cách quyết liệt. Tại họp báo hôm thứ Hai, 11/5, phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao Iran Esmail Baghaei khẳng định đề xướng của Tehran là công bằng và có tính xây dựng. Theo
NBC News cho biết, ông Baghaei cho biết,
"Tất cả những gì chúng tôi đề nghị đều là hợp lý và hào phóng, không chỉ vì lợi ích quốc gia của Iran mà còn vì lợi ích và phúc lợi của khu vực và thế giới". Ông Baghaei tố cáo Washington có
"quan điểm một chiều và đưa ra những yêu cầu vô lý và quá mức"
Truyền thông nhà nước Iran, do Reuters dẫn nguồn, cho biết phản hồi của Tehran bao gồm: yêu cầu chủ quyền đầy đủ của Iran đối với eo biển Hormuz, chấm dứt phong tỏa hải quân của Mỹ ngay khi ký kết, trả lại các tài sản bị đóng băng của Iran; dỡ bỏ các lệnh trừng phạt – kể cả đối với hoạt động bán dầu của Iran trong khuôn khổ đàm phán 30 ngày, bồi thường thiệt hại chiến tranh và chấm dứt giao tranh trên tất cả các mặt trận, kể cả ở Lebanon.
Hãng tin Tasnim, liên kết với lực lượng Vệ Binh Cách Mạng Hồi Giáo, đưa tin rằng văn bản của Iran
"nhấn mạnh sự cần thiết phải cho dỡ bỏ các lệnh trừng phạt của Mỹ, chấm dứt chiến tranh trên tất cả các mặt trận và bảo đảm quyền kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz", theo Axios có trích dẫn lại.
Ngược lại, lập trường của Mỹ vạch ra ranh giới đỏ cứng rắn về tham vọng hạt nhân của Iran. Đại sứ Mỹ tại Liên Hiệp Quốc ông Mike Waltz, xuất hiện trên chương trình Fox News ngày Chủ nhật, có tuyên bố:
"Tổng Thống Trump đã nói rõ rằng họ sẽ không bao giờ có vũ khí hạt nhân và họ không thể giữ nền kinh tế của thế giới làm con tin". Ông Waltz còn cho biết, ông Trump
"đang trao cho Iran mọi cơ hội tốt về giải pháp ngoại giao trước khi quay lại sự đối đầu thù địch".
Tổng Thống Trump nói với
Axios rằng đã nói chuyện với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu vào ngày Chủ nhật, thảo luận về thư đáp trả của Iran.
"Đó là một cuộc gọi rất tốt đẹp. Chúng tôi có mối giao tiếp rất tốt", ông Trump nói. Đồng thời thêm rằng,
"các cuộc đàm phán Iran là tình huống của tôi, không phải của tất cả mọi người".
Về phần mình, Thủ tướng Netanyahu có nói với chương trình
"60 Minutes" của
CBS News rằng,
"cuộc xung đột chưa kết thúc", và cảnh cáo nếu việc đàm phán không thể thu thập vật liệu hạt nhân ra khỏi Iran,
"chúng tôi có thể tái giao chiến về mặt quân sự".
"Dự Án Tự Do Plus"
Thượng nghị sĩ Lindsey Graham (CH-South Carolinia) kêu gọi cần phải hành động mạnh mẽ hơn. Ông viết trên X:
"Tôi đánh giá cao những nỗ lực chân thành của Tổng Thống Trump trong việc tìm kiếm giải pháp ngoại giao để làm thay đổi hành vi của chế độ khủng bố Iran". Ông cho biết tiếp:
"Tuy nhiên, giữa những cuộc tấn công liên tục vào hệ thống hàng hải quốc tế, những cuộc tấn công dai dẳng vào các bạn đồng minh Trung Đông của chúng ta và bây giờ là câu trả lời hoàn toàn không thể chấp nhận với sự đề xuất về ngoại giao của Mỹ, theo quan điểm của tôi, đã đến lúc cân nhắc cho thay đổi hướng đi".
Ông Graham còn ám chỉ thêm về Dự Án Tự Do, chiến dịch hộ tống hàng hải mà Tổng Thống Trump đã "
TACO" chỉ sau chưa đầy 48 giờ.
"Dự án Tự do Plus nghe có vẻ hay đấy nhỉ", ông Graham viết trên X.
Tổng Thống Trump hôm thứ Sáu tuần rồi cũng đưa ra ám chỉ tương tự. Ông nói với các phóng viên:
"Chúng ta có thể quay lại Dự Án Tự Do nếu mọi việc không tiến triển. Nhưng sẽ là Dự Án Tự Do Plus". Ông cũng cảnh cáo trong một cuộc phỏng vấn trên
Full Measure rằng hành động quân sự tiếp theo vẫn hoàn toàn trong tầm taykhi nói
"Chúng ta có thể tiến hành tấn công thêm trong hai tuần nữa và đánh tan tành từng mục tiêu một".
Trong khi đó, chính quyền Iran không có dấu hiệu nhượng bộ nào. Một vien6 chức cao cấp dính líu với Vệ Binh Cách Mạng cảnh cáo rằng, bất cứ cuộc tấn công nào của Mỹ vào các tàu dầu hoặc tàu thương mại của Iran sẽ kkoi73 động ra một cuộc tấn công nặng nề vào các căn cứ Mỹ và tàu bè đồng minh trong khu vực". Iran cũng cảnh cáo Pháp và Anh không nên cho triển khải Hải quân đến eo biển Hormuz, thề sẽ có phản ứng tức thì với bất cứ sự can thiệp nào của phương Tây, theo
Axios.
Thị trường New York Stock Exchange trong phiên mở cửa sáng thứ Hai, 11/5, phản ứng khá bi quan với diển biến mới nhất. (Ảnh: Getty Images)
Giá dầu lại tăng vọt hôm thứ Hai 11/5, với dầu thô Brent tăng trên 103 USD/thùng, theo
NBC News. Reuters có đưa tin, chỉ riêng hôm Chủ nhật, dầu Brent đã tăng 3,17% lên 104.50 USD/thùng.
Với bối cảnh ngoại giao bị đình trệ và các mối đe dọa quân sự leo thang từ cả hai phía, thị trường dầu mỏ trên thế giới và nền kinh tế khắp nơi vẫn đang bị giữ làm
"con tin" trong một cuộc đối đầu mà không bên nào có vẻ sẵn sàng giải quyết theo điều kiện, yêu sách của phía bên kia.