Arab Saudi, UAE 'từng bí mật không kích Iran'

[goodidea]

Arab Saudi và UAE từng bí mật tấn công loạt mục tiêu Iran, dường như nhằm trả đũa các cuộc tập kích trước đó, theo các quan chức khu vực.

Reuters ngày 12/5 dẫn lời hai quan chức phương Tây và hai quan chức Iran cho biết không quân Arab Saudi cuối tháng 3 từng nhiều lần bí mật tập kích Iran, song không nêu cụ thể mục tiêu. "Đây là hành động nhằm trả đũa những cuộc tấn công trước đó", một người nói.

Riyadh sau đó thông báo cho Tehran về những đợt tấn công. Hai bên tiếp cận tích cực hơn trên kênh ngoại giao, đồng thời Arab Saudi cũng cảnh báo khả năng tiếp tục trả đũa Iran, khiến hai nước đồng ý giảm leo thang căng thẳng, theo nhóm quan chức.


Tiêm kích F-15SA Arab Saudi bay trên sân bay Konya, Thổ Nhĩ Kỳ tháng 6/2025. Ảnh: Jetphotos

Khi được hỏi về thông tin trên, một quan chức ngoại giao cấp cao Arab Saudi từ chối cho biết liệu nước này đã ký thỏa thuận hạ nhiệt với Iran hay chưa. "Chúng tôi tái khẳng định lập trường nhất quán về ủng hộ kiềm chế, giảm căng thẳng vì ổn định, an ninh và thịnh vượng của người dân lẫn khu vực", người này nói.

Một quan chức Iran xác nhận nước này và Arab Saudi đã đồng ý giảm leo thang nhằm "chấm dứt các hành động thù địch, bảo vệ lợi ích chung và ngăn chặn leo thang".

Wall Street Journal trước đó dẫn lời các nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) hồi đầu tháng 4 cũng "âm thầm mở loạt đợt tấn công nhằm vào Iran", một trong các mục tiêu là nhà máy lọc dầu trên đảo Lavan tại vịnh Ba Tư.

Cuộc tấn công diễn ra trong khoảng thời gian Tổng thống Donald Trump thông báo về lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran để tạo điều kiện cho đàm phán.

Công ty Lọc và Phân phối Dầu khí Quốc gia Iran (NIORDC) ngày 8/4 cho biết nhà máy lọc dầu ở đảo Lavan bị tấn công, vài giờ sau khi thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực.

Giới chức Iran gọi sự việc là "vụ tấn công hèn nhát của đối phương", song không nêu chi tiết thiệt hại hoặc cáo buộc bên nào chịu trách nhiệm. Lực lượng vũ trang Iran sau đó phóng loạt tên lửa, máy bay không người lái (UAV) vào UAE và Kuwait để trả đũa.

Giới chức Iran hôm 3/4 thông báo đã bắn rơi một UAV tầm trung và công bố mảnh vỡ, cho thấy nó dường như là mẫu Wing Loong II do Trung Quốc sản xuất. Tại Trung Đông, chỉ có UAE và Arab Saudi dùng loại UAV này.

Một trong các nguồn tin cho biết Mỹ "không khó chịu" với chiến dịch của UAE, vì cho rằng thỏa thuận ngừng bắn chưa có hiệu lực. Giới chức Mỹ thậm chí còn ngầm hoan nghênh UAE và bất kỳ quốc gia vùng Vịnh nào muốn tham chiến.

Bộ Ngoại giao UAE từ chối bình luận về thông tin, song tuyên bố nước này có quyền đáp trả hành động thù địch bằng mọi biện pháp, kể cả quân sự. Nhà Trắng không bình luận về thông tin, trong khi Lầu Năm Góc cũng từ chối lên tiếng.

Nếu được xác nhận, các chiến dịch của Arab Saudi và UAE cho thấy phần lớn hiện trạng của xung đột Trung Đông vẫn bị che giấu. Cách tiếp cận của hai nước cũng không giống nhau, UAE dường như tìm cách buộc Iran trả giá và hiếm khi tham gia đối thoại qua kênh ngoại giao, còn Arab Saudi vẫn tìm cách giảm leo thang và duy trì liên lạc thường xuyên.

Ali Vaez, chuyên gia về Iran tại viện nghiên cứu Tổ chức Khủng hoảng Quốc tế có trụ sở tại Bỉ, nhận định Arab Saudi tập kích Iran rồi đồng thuận giảm căng thẳng cho thấy nước này hiểu rằng leo thang không kiểm soát sẽ gây ra những tổn thất không thể chấp nhận.

"Các sự việc không thể hiện lòng tin, mà là vì lợi ích chung khi đặt ra giới hạn cho đối đầu, trước khi nó trở thành xung đột quy mô lớn trong khu vực", Vaez nói.

Sau khi xung đột với Mỹ - Israel bùng phát ngày 28/2, Iran tập trung phần lớn hỏa lực vào UAE với hơn 2.800 tên lửa và UAV, nhiều hơn mọi quốc gia liên quan, kể cả Israel. Các cuộc tập kích gây thiệt hại nặng nề cho giao thông hàng không, du lịch và thị trường bất động sản của UAE, dẫn đến nhiều đợt sa thải và cho nghỉ việc có thời hạn.

Giới chức vùng Vịnh cho biết hành động của Iran đã thúc đẩy UAE thay đổi cơ bản chiến lược, chuyển sang coi Iran là "thế lực bất hảo, tìm cách phá hoại mô hình kinh tế - xã hội của UAE, vốn dựa trên nhân tài nước ngoài và danh tiếng về sự an toàn, ổn định".

"UAE ban đầu tuyên bố không muốn xung đột xảy ra. Tuy nhiên, sau những vụ tập kích đầu tiên của Iran, UAE thể hiện rõ ràng là họ thấy bức tranh khu vực đã thay đổi đáng kể", H.A. Hellyer, chuyên gia tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh (RUSI), cho biết.

VietBF@sưu tập