USA Thượng đỉnh Trung Nam Hải: Chén trà kết nghĩa, thực đơn "chiều lòng" ông Trump và sự im lặng bất thường trên eo biển Đài Loan

[Gibbs]

Khi bước chân của hai người đàn ông quyền lực nhất hành tinh in dấu trên những lối đi đầy hoa hồng của Trung Nam Hải, thế giới hiểu rằng một chương mới của lịch sử đang được viết tiếp. Người xưa có câu: "Thuận bè thuận bạn, tát cạn bể Đông", và bầu không khí tại Bắc Kinh trong ngày làm việc thứ hai của Tổng thống Donald Trump chính là một nỗ lực nhằm tìm kiếm sự đồng điệu ấy. Dù những bóng đen về cuộc chiến Iran, những tranh chấp thương mại và công nghệ vẫn còn đó, nhưng cái cách mà ông Tập Cận Bình và ông Trump ngồi lại bên chén trà truyền thống đã thắp lên tia hy vọng về một sự hạ nhiệt mang tính chiến lược.

Chén trà Trung Nam Hải và sự đáp lễ từ chiều sâu văn hóa

Khác với những cuộc họp phái đoàn rầm rộ của ngày đầu tiên, ngày làm việc thứ hai diễn ra trong không gian thu hẹp và tĩnh lặng của Trung Nam Hải – nơi được ví như "Nhà Trắng của phương Đông". Chủ tịch Tập Cận Bình, một người nổi tiếng với tình yêu dành cho trà đạo, đã tự tay tiếp đón ông Trump bằng một nghi thức trà chiều tinh tế. Ông Tập chia sẻ đầy chân thành rằng ông đặc biệt chọn nơi này làm điểm gặp gỡ để đáp lại sự hiếu khách mà ông Trump đã dành cho ông tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago (Florida) vào năm 2017: "Bánh ít trao đi, bánh quy trao lại".

Ngồi trên hai chiếc ghế gỗ cổ điển trước tấm bình phong chạm khắc cây tùng và hoa lan – biểu tượng của sự thanh cao và lòng mến khách trong văn hóa truyền thống, ông Tập đã giới thiệu về lịch sử của Trung Nam Hải. Đây từng là ngự uyển của các hoàng đế phong kiến, nơi có những gốc cổ thụ hai ba trăm năm tuổi, thậm chí có cây đại thụ lên đến hơn 400 năm. Khi xưa, sau năm 1949, những nhà lãnh đạo lập quốc như Mao Trạch Đông, Chu Ân Lai đã chủ động không chọn Tử Cấm Thành làm nơi làm việc vì muốn đoạn tuyệt với bóng ma của chế độ chuyên chế, hướng tới lý tưởng "phục vụ nhân dân". Lắng nghe những thâm trầm ấy, ông Trump – một người vốn yêu thích sự tráng lệ – đã không giấu nổi sự trầm trồ và hóm hỉnh nói: "Nơi này đẹp quá. Tôi thích nó. Tôi có thể làm quen với cuộc sống ở đây đấy".

Thực đơn tinh tế chiều lòng vị khách "khó tính" nước Mỹ

Sau cuộc trò chuyện riêng tư kéo dài khoảng 10 phút, hai nhà lãnh đạo cùng tản bộ qua những hành lang sơn cột xanh, chạm khắc hình chim muông, núi non trùng điệp. Đứng trước những khóm hồng rực rỡ, ông Trump thốt lên: "Đây là những bông hồng đẹp nhất mà bất kỳ ai từng thấy", và ông Tập đã tinh tế hứa sẽ gửi tặng hạt giống hoa hồng cho vị Tổng thống Mỹ.

Sự chuẩn bị chu đáo của phía Trung Quốc còn thể hiện rõ nét qua thực đơn bữa trưa làm việc được thiết kế riêng để "chiều lòng" khẩu vị vốn nổi tiếng là kén chọn của ông Trump. Sự kết hợp giữa tinh hoa ẩm thực cung đình Hoa ngữ và phong vị phương Tây bao gồm: súp hải sản thịt cá tuyết băm nhỏ, tôm hùm chiên giòn xào lăn, phi lê bò áp chảo nhồi nấm mỡ, gà Kung Pao nấu với sò điệp, rau xanh nấu theo mùa cùng măng và đậu, thịt bò hầm kẹp bánh mì, cùng bánh sủi cảo hấp tôm thịt. Kết thúc bữa tiệc là món tráng miệng khoái khẩu của ông Trump: bánh brownie sô-cô-la, trái cây tươi, kem, đi kèm cà phê và trà. Đúng là "Lời nói chẳng mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau", sự tỉ mỉ trong từng món ăn đã kéo hai nhà lãnh đạo xích lại gần nhau hơn, tạo tiền đề cho những tuyên bố đầy lạc quan của ông Trump về việc hai bên đã chốt được những "thỏa thuận thương mại tuyệt vời".

Sức nóng Iran và giới hạn của những đòn bẩy ngoại giao

Bước vào phòng họp thu hẹp, tháp tùng ông Trump là những "hổ tướng" như Ngoại trưởng Marco Rubio, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent, Đại diện Thương mại Jamieson Greer và Đại sứ David Perdue. Phía Trung Quốc là những nhân vật cốt cán: Chánh văn phòng Thái Kỳ, Ngoại trưởng Vương Nghị, Phó Thủ tướng Hà Lập Phong và Đại sứ Tạ Phong. Nghị sự chính không gì khác ngoài cuộc chiến giữa Mỹ - Israel với Iran đang làm đảo lộn thị trường năng lượng toàn cầu.

Ông Trump tuyên bố ông và ông Tập "có cảm giác rất giống nhau" và đều muốn cuộc xung đột này chấm dứt, đồng thời khẳng định Trung Quốc hoàn toàn đồng ý với mục tiêu ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân và phải mở cửa lại Eo biển Hormuz. Dẫu vậy, các văn bản phát đi từ Bộ Ngoại giao Trung Quốc sau đó cho thấy Bắc Kinh vẫn giữ nguyên lập trường trung lập, nhất quán từ trước đến nay. Bản thân ông Trump cũng phải thừa nhận những giới hạn khi Mỹ không thể ép Trung Quốc dùng biện pháp mạnh với Tehran: "Hãy nhìn xem, ông ấy không mang súng vào cuộc... không vào cuộc để bắn nhau. Ông ấy đã rất tốt rồi". Rõ ràng, câu chuyện Trung Đông vẫn là một bài toán "Mỗi cây mỗi hoa, mỗi nhà mỗi cảnh" mà hai siêu cường chỉ có thể tìm thấy tiếng nói chung ở phần ngọn chứ chưa thể giải quyết phần gốc.

Eo biển Đài Loan bỗng dưng im lặng: Khoảng lặng trước cơn bão?

Một chi tiết kỳ lạ và đầy ẩn ý diễn ra ngay trong thời gian diễn ra cuộc gặp thượng đỉnh: Bầu trời quanh đảo Đài Loan bỗng trở nên yên ắng một cách bất thường. Bộ Quốc phòng Đài Loan xác nhận trong suốt 24 giờ qua, không một chiếc chiến đấu cơ nào của Trung Quốc đại lục áp sát hòn đảo, chỉ có 7 tàu hải quân hoạt động ngoài khơi. Đây là một hiện tượng hiếm thấy, bởi trong suốt 5 năm qua, Bắc Kinh đã liên tục gia tăng áp lực quân sự lên hòn đảo này bằng các chuyến bay tuần kích dày đặc hàng ngày.

Giới phân tích cho rằng, sự "im lặng" đột ngột này là một động thái được tính toán kỹ lưỡng của ông Tập Cận Bình nhằm tránh làm leo thang căng thẳng ngay lúc ông Trump đang ở Bắc Kinh, đồng thời tạo ra một không gian ngoại giao thuận lợi cho các cuộc đàm phán thu hẹp. Dẫu vậy, vết rạn nứt chiến lược về vấn đề chủ quyền vẫn là một bài toán chưa có lời giải, và khoảng lặng trên bầu trời Đài Loan lúc này giống như một sự hưu chiến tạm thời, báo hiệu những đợt sóng ngầm vẫn đang cuộn chảy phía dưới.

Tiếng lòng từ những góc công viên Bắc Kinh

Trong khi các nhà lãnh đạo bận rộn với các toan tính vĩ mô, cuộc sống của người dân tại một công viên ở Bắc Kinh vẫn diễn ra nhịp nhàng với các bài tập thể dục nhịp điệu và hoạt động gia đình. Thế nhưng, chuyến thăm của ông Trump vẫn là chủ đề được bàn tán xôn xao. Trả lời hãng tin Reuters, bà Tân Kim Muội (Xin Jinmei), một người về hưu 64 tuổi, chia sẻ: "Đây là ngày mà những người dân thường như chúng tôi mong đợi. Khi quan hệ giữa các quốc gia cải thiện, cuộc sống của chúng tôi sẽ dễ dàng hơn". Anh Hàn Kính Nhất (Han Jingyi), một nhân viên 30 tuổi trong ngành tài chính, cũng bày tỏ niềm tin rằng việc ông Trump và ông Tập cùng đi dạo tại Đàn Tế Trời là một khởi đầu tốt đẹp cho bước ngoặt lịch sử.

Đồng quan điểm, bà Dương Yến Hà (Yang Yanxia), một chuyên gia trong ngành ẩm thực, nhận định rằng sau gần một thập kỷ căng thẳng, cuộc gặp này là một "tín hiệu hạ nhiệt vô cùng quan trọng", mang lại lợi ích to lớn cho nhân dân hai nước, đặc biệt là trên mặt trận kinh tế. Đúng là "Dân dĩ thực vi thiên", tâm nguyện của người dân lao động suy cho cùng vẫn là sự ổn định để làm ăn, phát triển. Cuộc thượng đỉnh khép lại bằng cái hẹn ông Tập sẽ sang thăm Washington vào cuối năm nay, nơi ông Trump hứa sẽ tạo nên một sự tiếp đón khiến người đồng cấp phải "vô cùng ấn tượng".

Chén trà Trung Nam Hải đã cạn, những món ăn tinh tế đã được thưởng thức, và ông Trump cũng đã lên đường trở về Washington. Chuyến đi chưa mang lại những văn bản ký kết mang tính xoay chuyển cục diện, nhưng việc hai nhà lãnh đạo dành cho nhau sự tôn trọng và thiết lập được một "tình bạn" cá nhân đã là một thắng lợi lớn cho sự ổn định toàn cầu. Đường dài mới biết ngựa hay, chúng ta hãy cùng chờ xem liệu những hạt giống hoa hồng mà ông Tập gửi tặng ông Trump có thể nở hoa thành nền hòa bình vững chắc giữa hai bờ đại dương hay không.