CHINA Tiệc hồng yến Trung Nam Hải, ván bài "Bụi hạt nhân" Iran và những cái bắt tay nghìn tỷ

[Gibbs]

"Kính lão đắc thọ, kính kính tương nhường", và để đón tiếp một vị Tổng thống Mỹ vốn nổi tiếng duy mỹ, chuộng sự hoành tráng như Donald Trump, Bắc Kinh đã trải một tấm thảm đỏ không thể lộng lẫy hơn theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng. Việc Chủ tịch Tập Cận Bình đặc biệt phái Phó Chủ tịch Hàn Chính – người từng dự lễ nhậm chức năm 2025 của ông Trump và được xem là đặc sứ ngoại giao tối cao – ra tận sân bay đón tiếp vào tối thứ Tư đã phát đi tín hiệu rõ ràng về tầm quan trọng của chuyến đi. Chia sẻ trong cuộc phỏng vấn độc quyền với Sean Hannity của đài Fox News, ông Trump không giấu nổi sự tự hào: "Chúng tôi được đối xử cực kỳ tốt. Nếu bước xuống máy bay mà không có ai đón thì thật chẳng ra sao, nhưng đây là sự tôn trọng dành cho đất nước chúng ta. Quốc gia của chúng ta đang được kính trọng". Ông thậm chí còn ví von ông Tập Cận Bình như một hình mẫu lãnh đạo hoàn hảo bước ra từ phim ảnh Hollywood: Cao lớn, nồng ấm nhưng khi bước vào việc là "chỉ có công việc, không có chỗ cho những trò chơi".

Bí mật ngự uyển Trung Nam Hải và đêm đại yến tiệc cung đình

Sự trọng thị lên đến đỉnh điểm khi cuộc gặp thứ Sáu được diễn ra ngay tại Trung Nam Hải – khu phức hợp quyền lực rộng 1.500 mẫu Anh, nơi được ví như Điện Kremlin của phương Đông hay Nhà Trắng của Bắc Kinh. Được bao bọc bởi những bức tường đỏ thổ hoàng hàng trăm năm tuổi, Trung Nam Hải là một trong những cấm địa cẩn mật nhất hành tinh, nơi những camera an ninh dày đặc đan xen với các toán lính gác thường phục lẫn quân phục tuần tra không ngơi nghỉ. Đúng 11 giờ trưa, tiếng chuông đồng hồ ngân vang báo hiệu ông Trump đặt chân vào ngự uyển. Khác biệt hoàn toàn với sự ồn ào náo nhiệt ngoài kia của thủ đô, không gian nơi đây tĩnh lặng đến mức nghe rõ cả tiếng chim hót. Khi hai nhà lãnh đạo đang cùng rảo bước giữa những lối đi quanh co bên thảm cỏ mượt mà, ngắm nhìn những khóm hồng rực rỡ sắc đỏ, vàng, hồng dưới những mái ngói cong chạm trổ tinh xảo, các cận vệ Trung Quốc đã khéo léo yêu cầu phóng viên lùi lại để nhường không gian cho một cuộc đối thoại "siêu riêng tư".

Trước đó, đêm đại yến tiệc quốc gia ngày thứ Năm cũng là một bữa tiệc của vị giác và thị giác. Trong lời chúc rượu khai tiệc, Chủ tịch Tập Cận Bình cảnh báo mối quan hệ Mỹ - Trung là mối quan hệ hệ trọng nhất thế giới và đôi bên "tuyệt đối không bao giờ được phép làm hỏng nó". Để chiều lòng khẩu vị vốn nổi tiếng kén chọn của ông Trump, các đầu bếp hàng đầu đại lục đã dọn lên một thực đơn giao thoa thượng hạng gồm: súp tôm hùm cà chua, sườn bò nướng giòn, vịt quay Bắc Kinh, rau củ hầm theo mùa, cá hồi nấu chậm sốt mù tạt và bánh bao áp chảo thịt heo. Đáp lại tình cảm ấy, ông Trump đã nâng ly chúc mừng mối bang giao lịch sử, thổi một luồng hơi ấm ổn định vào mối quan hệ vốn đầy rẫy những bão giông thời gian qua.

Hồ sơ Iran: Ván bài "Bụi hạt nhân" và lợi ích cốt lõi ở eo biển Hormuz

Đằng sau bức màn nhung của những lời chúc tụng là những cái đầu lạnh đối đầu trực diện với hồ sơ chiến tranh Iran. Ông Trump khẳng định chắc nịch rằng ông Tập Cận Bình hoàn toàn đồng ý việc Tehran không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân và sẵn sàng đứng ra làm trung gian hòa giải. Tuy nhiên, tâm điểm của sự chú ý lại va vào tuyên bố đầy ngạo nghễ của ông Trump về việc đòi thu hồi lượng urani đã làm giàu của Iran, thứ mà ông gọi là "bụi hạt nhân". Ông Trump thẳng thắn: "Tôi muốn lấy nó. Thực ra về mặt ngoại giao công chúng, việc lấy được nó là tối quan trọng để dập tắt những tin tức giả mạo. Tôi là người duy nhất nói sẽ lấy nó, và chúng tôi đang theo dõi sát sao". Tự hào nhắc lại chiến dịch quân sự đánh phá bộ ba cơ sở hạt nhân của Iran vào tháng 6/2025, ông Trump khẳng định chỉ có Mỹ và có thể là Trung Quốc mới có đủ năng lực thu hồi số vật liệu này, đồng thời cảnh báo luôn duy trì "9 camera giám sát 24/24 giờ" tại các mục tiêu, sẵn sàng thả bom tiêu diệt nếu Iran có bất kỳ động thái dịch chuyển quân sự nào.

"Đục nước béo cò", giữa bối cảnh Eo biển Hormuz bị phong tỏa khiến giá xăng nội địa Mỹ tăng vọt lên mức trung bình 4,53 USD/gallon, ông Trump lại bất ngờ tuyên bố nước Mỹ "hoàn toàn không cần" tuyến hải trình này mở cửa nhiều như Trung Quốc. Ông cho rằng các nỗ lực quân sự của Mỹ tại đây chỉ là một "dịch vụ công ích" nhằm giúp đỡ các đồng minh như Israel, Ả Rập Xê Út, Qatar, UAE, Kuwait hay Bahrain. Bản thân ông đã nói thẳng với ông Tập tại bàn nghị sự: "Chúng tôi đang giúp đỡ các ông đấy". Ngay sau đó, Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã thông qua đài truyền hình CCTV để phát đi thông điệp kêu gọi các bên duy trì lệnh ngừng bắn, nhấn mạnh cánh cửa đàm phán "không nên đóng lại một lần nữa" và các tuyến đường hàng hải phải được mở lại càng sớm càng tốt để bảo vệ chuỗi cung ứng toàn cầu. Sự thống nhất giữa hai bên về việc giữ cho eo biển thông suốt chính là một điểm sáng hiếm hoi, dù Ngoại trưởng Marco Rubio sau đó phải đính chính để giữ thế thượng phong rằng: "Mỹ sẽ không để Iran dùng eo biển này làm đòn bẩy chống lại chúng ta".

Canh bạc nghìn tỷ: Nông sản, chip bán dẫn và "Thẻ điểm" đất hiếm

Trở lại mặt trận kinh tế, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer đã mang đến những thông tin tài chính vô cùng cụ thể sau cuộc phỏng vấn với Bloomberg. Mỹ kỳ vọng Trung Quốc sẽ ký kết thỏa thuận mua lượng nông sản trị giá "hàng chục tỷ USD" (double-digit billion) mỗi năm trong vòng 3 năm tới. Tuy nhiên, đúng với câu tục ngữ "Tiền trao cháo múc", ông Greer xác nhận sẽ không có thêm bất kỳ thương vụ bổ sung nào về đậu nành ngoài thỏa thuận đã ký tại Nam Hàn vào tháng 10 năm ngoái. Điểm sáng lớn nhất là việc Bắc Kinh đã đồng ý "tái cấp phép" cho các doanh nghiệp xuất khẩu thịt bò Mỹ, mở đường sống cho hơn 400 nhà máy đã bị hết hạn giấy phép trong năm qua. Một Hội đồng Thương mại quản lý khoảng 30 tỷ USD hàng hóa "không nhạy cảm" của cả hai bên cũng đang được đưa ra lấy ý kiến công chúng trước khi tiến hành đàm phán sâu hơn.

Về cuộc chiến công nghệ, ông Greer tuyên bố việc Trung Quốc có cho phép các doanh nghiệp nội địa mua bộ xử lý AI H200 của Nvidia hay không hoàn toàn là "quyết định chủ quyền" của họ, mặc dù ông Trump đã bật đèn xanh cho phép xuất khẩu. Vấn đề chip bán dẫn đã không được đem ra thảo luận trong ngày thứ Năm. Đổi lại, đối với lệnh hạn chế xuất khẩu đất hiếm của Bắc Kinh gây bão suốt năm qua, ông Greer đã chấm cho Trung Quốc một "điểm đạt" (passing grade) khi họ thực hiện đúng cam kết từ thỏa thuận tháng 10: Bắc Kinh tạm dừng một năm các lệnh kiểm soát đất hiếm để đổi lấy việc Mỹ hoãn một năm quy định mở rộng danh sách cấm vận công nghệ từ tháng 9. Ông Greer đúc kết: "Đất hiếm đã trở lại mức tốt hơn. Đôi khi tiến trình rất chậm, và có những lúc chúng tôi buộc phải đứng lên để khẳng định quan điểm của mình".

Bản tình ca ngoại giao tại Trung Nam Hải đã khép lại với những món ăn ngon và những cái bắt tay nồng hậu, nhưng ván cờ thực tế giữa Mỹ và Trung Quốc thì vẫn còn tiếp diễn với đầy rẫy những toan tính thực dụng. Đúng như cha ông ta vẫn dạy: "Dò sông dò biển dễ dò, mấy ai lấy thước mà đo lòng người", những cam kết nông sản nghìn tỷ hay những rào chắn hạt nhân Iran có thực sự bền vững hay không vẫn cần thời gian trả lời.