VN Sự thật chát chúa: EVN đòi dân bù lỗ chục nghìn tỷ, Hà Nội "vẽ" nghìn dự án, còn dân cày còng lưng gánh họa!

[Gibbs]

EVN đòi tăng giá điện: Kịch bản độc quyền "lời ăn lỗ dân chịu"
Cứ đến hẹn lại lên, khi tiếng ve kêu báo hiệu mùa nắng nóng bắt đầu và nhu cầu sử dụng điện của toàn xã hội tăng mạnh, người ta lại thấy xuất hiện một kịch bản quen thuộc: điệp khúc thiếu điện, áp lực chi phí và đề xuất tăng giá. Sau khi âm thầm điều chỉnh giá điện sản xuất, kinh doanh theo khung giờ cao điểm để vắt kiệt sức doanh nghiệp, nay EVN lại tiếp tục mở đường đòi tăng giá điện sinh hoạt, bắt hàng triệu hộ dân phải giang vai chia sẻ khoản lỗ lũy kế khổng lồ gần 45.000 tỷ đồng của họ. Trong hồ sơ sửa đổi Luật Điện lực, Bộ Công Thương đã đề xuất cơ chế phân bổ dần các chi phí chưa tính đủ vào giá điện để xử lý khoản lỗ này nhằm "đảm bảo doanh nghiệp ngành điện có lãi". Nói một cách trần trụi và dễ hiểu: “Quýt làm cam chịu”, EVN làm ăn thua lỗ thì dân phải móc tiền túi ra mà trả. Trong một nền kinh tế thị trường đúng nghĩa, doanh nghiệp lời thì hưởng lợi, lỗ thì phải tự chịu trách nhiệm bằng năng lực quản trị và hiệu quả vận hành của mình, chứ không thể tồn tại một cái cơ chế quái thai theo kiểu khi có lợi nhuận thì doanh nghiệp giữ khư khư, còn lúc thua lỗ do yếu kém thì chuyển hóa đơn bắt toàn dân thanh toán. Nếu EVN thực sự lỗ, điều đầu tiên cần làm là phải minh bạch hóa nguyên nhân cho bàn dân thiên hạ tỏ tường: bao nhiêu phần trăm là do giá than, giá khí thế giới tăng, và bao nhiêu phần trăm là để nuôi bộ máy cồng kềnh, quản trị lỏng lẻo, đầu tư dàn trải thiếu hiệu quả cùng những sai lầm mang tính hệ thống kéo dài nhiều năm qua? Nguy hiểm hơn, đề xuất này sẽ tạo ra một tiền lệ vô cùng xấu trong xã hội, bởi nếu cứ hễ lỗ là được phép chuyển gánh nặng lên lưng dân thì các tập đoàn nhà nước khác cũng sẽ sinh tâm lý ỷ lại, cứ tha hồ kinh doanh kém cỏi rồi chạy vạy xin cơ chế tăng giá để bắt dân bù lỗ. Đó không còn là kinh tế thị trường nữa, mà là sự độc quyền định kiến, tự cho mình cái quyền bắt cả xã hội phải trả giá cho mọi sai lầm của mình. Hãy thử hỏi khi người dân thấp cổ bé họng làm ăn thua lỗ, phá sản, nợ nần chồng chất, EVN có đến chia sẻ hay giảm cho dân một đồng tiền điện nào không, hay ở đây chỉ có một chiều bất công: dân phải đồng cam cộng khổ với doanh nghiệp nhà nước, còn doanh nghiệp thì tuyệt đối không bao giờ chịu chia sẻ rủi ro với dân? Điện là nhu cầu thiết yếu độc quyền, người dân hoàn toàn không có quyền lựa chọn một nhà cung cấp khác, chính vì thế EVN càng phải bị giám sát chặt chẽ về hiệu quả quản trị, chứ không phải được trao thêm cái đặc quyền ngang nhiên móc túi, chuyển lỗ vào hóa đơn điện của hàng triệu gia đình nghèo.

Hài kịch ve sầu khô Lạng Sơn: Khi quản lý thị trường hóa trò cười hành chính
Người ta thường bảo “Được mùa chớ phụ ngô khoai”, thế nhưng ở cái xứ sở này, đến con ve sầu trên cây cũng suýt biến thành tội đồ tội phạm. Sau vài ngày khiến dư luận cả nước được một phen cười nghiêng ngả, lực lượng Quản lý thị trường tỉnh Lạng Sơn hôm 13/5 vừa qua đã phải muối mặt làm thủ tục trả lại toàn bộ 80 kg xác ve sầu khô cho chủ hàng sau khi cái gọi là "xác minh được nguồn gốc hợp pháp" của lô hàng hoàn tất. Trong vụ việc cười ra nước mắt này, điều khiến người dân ngao ngán không phải là việc cơ quan chức năng thực thi nhiệm vụ kiểm tra hàng hóa, mà vấn đề nằm ở kiểu tư duy máy móc, giáo điều và thiếu thực tế đến mức biến những chuyện mưu sinh bình thường của đời sống thành một trò hài hành chính kệch cỡm. Những sản vật dân gian, từ con ve sầu, con châu chấu, cào cào cho đến các loại nông sản thô vốn được người dân nghèo tranh thủ lúc nông nhàn tự tay thu gom từ tự nhiên để kiếm thêm chút tiền đong gạo. Nông dân, tiểu thương bắt được thì gom lại đem bán, gửi xe khách chuyển đi tiêu thụ khắp nơi là chuyện bình thường diễn ra bao năm qua, giờ đây các ông quan phụ mẫu lại ngồi phòng lạnh đòi hỏi “giấy tờ chứng minh nguồn gốc xuất xứ” thì thử hỏi người dân biết bấu víu vào đâu? Chẳng lẽ ngày mai người dân đi bắt ve sầu ngoài gốc cây xong phải chạy lên ủy ban xin luôn con dấu xác nhận của chính quyền thì mới được đem bán? Thật là một sự trớ trêu tột cùng, ở một đất nước mà hàng giả, thuốc giả, thực phẩm bẩn hủy hoại sức khỏe đồng bào len lỏi khắp mọi ngõ ngách thị trường bao năm qua không dẹp nổi, thì thật "an lòng" và "tự hào" thay khi lực lượng chức năng cuối cùng cũng lập được chiến công hiển hách, tìm ra đối tượng nguy hiểm cần xử lý gấp là mấy bao ve sầu khô của dân nghèo.

Bẫy tăng trưởng hai con số: GDP phình to từ bê tông và giải phóng mặt bằng
Nhìn vào thực tế hiện nay, Việt Nam đang dần biến thành một đại công trường khổng lồ khi các dự án quy hoạch mọc lên như nấm sau mưa khắp nơi, đặc biệt là tại hai đầu tàu Hà Nội và TP.HCM. Minh chứng rõ ràng nhất là chỉ riêng trong ngày 11/5/2026, UBND thành phố Hà Nội đã vội vã trình HĐND một danh mục kỷ lục vô tiền khoáng hậu gồm 5.822 dự án thu hồi đất giai đoạn 2026-2030 với tổng diện tích bị san phẳng lên đến hơn 50.000 ha. Con số giật mình đó cho thấy toàn bộ bài toán tăng trưởng kinh tế hiện nay đang được chính quyền đặt cược rất lớn vào xây dựng, đầu tư công và đầu cơ bất động sản. Người ta cần phải tỉnh táo để nhận ra rằng, một nền kinh tế hoàn toàn có thể vẽ ra rất nhiều dự án, ồ ạt bơm những nguồn vốn cực lớn vào hạ tầng để số liệu GDP tăng trưởng rất đẹp, rất long lanh trên báo cáo, nhưng đời sống thực tế của người dân chưa chắc đã khá hơn một chút nào. Bởi lẽ, càng làm dự án giải phóng mặt bằng thì dòng tiền khổng lồ ấy lại càng chảy mạnh vào túi các ngân hàng, các nhà thầu sân sau, các đại gia bất động sản và giới đầu cơ đất đai. Tất cả những hoạt động đào bới, xây dựng đó đều được tính gọn vào GDP; nghĩa là đất đai càng bị đào lên, bê tông hóa càng nhiều thì con số tăng trưởng hiển thị càng đẹp, nhưng tài sản thực sự của quốc gia lại chủ yếu chảy vào túi nhóm lợi ích có đất, các doanh nghiệp thân hữu và những kẻ nắm thóp quy hoạch từ sớm. Trong khi đó, ở chiều ngược lại của bức tranh hào nhoáng ấy, người dân mất đất bị đẩy ra khỏi mảnh đất cha ông, mất sạch kế sinh nhave, thế hệ trẻ thì phải gánh chịu áp lực giá nhà tăng phi mã vượt quá tầm tay, các doanh nghiệp vừa và nhỏ thì chết dần chết mòn vì chi phí mặt bằng quá đắt đỏ. Kết cục là hàng loạt khu đô thị bỏ hoang không một bóng người, hạ tầng làm xong đắp chiếu thiếu người dùng, nhưng giá đất thì vẫn tiếp tục bị các thế lực ngầm thổi lên tận trời xanh. Nguy hiểm nhất là khi cả nền kinh tế bắt đầu bị lệ thuộc, nghiện ngập vào đất đai: muốn có tăng trưởng thì phải làm dự án, muốn làm dự án thì phải thu hồi thêm đất của dân, và muốn có tiền nuôi bộ máy thì lại phải tiếp tục đem đất đi bán. Cuối cùng, đất đai – thứ tài nguyên thiêng liêng của quốc gia – đã bị biến thành công cụ đoản thọ để nuôi béo bộ máy tăng trưởng ngắn hạn. Một quốc gia không thể nào phát triển bền vững và mãi mãi tăng trưởng GDP bằng cái trò đào đất lên bán và phủ bê tông cốt thép khắp nơi, vì đến một lúc nào đó, khi người dân đã kiệt quệ sức mua, thiếu thốn việc làm bền vững thì họ sẽ không thể sống nổi trong chính thành phố nhân tạo do mình tạo ra. Cuối năm nay, các vị lãnh đạo chắc chắn lại có những tập báo cáo thành tích vô cùng đẹp đẽ để đứng trên bục đọc cho cả nước nghe, nhưng nếu cái tăng trưởng hai con số ấy chủ yếu đến từ việc cưỡng chế giải phóng mặt bằng, xây dựng vô tội vạ và bơm vốn đầu tư công, thì chúng ta không hề tạo ra một nền kinh tế sản xuất thực sự, mà chỉ đang cố làm cho những con số GDP phình to một cách giả tạo bằng bê tông và bong bóng giá đất mà thôi.

Khẩu hiệu dẹp vỉa hè: Khi người đi bộ chỉ là cái cớ để độc quyền thu lợi
Cách đây ít tháng, chiến dịch dẹp vỉa hè ở Hà Nội từng được các cơ quan truyền thông ra sức quảng bá, tung hô như một cuộc cách mạng giải cứu không gian công cộng vĩ đại. Để phục vụ cho cái gọi là lập lại mỹ quan đô thị và xây dựng một thủ đô văn minh, hiện đại, chính quyền đã ra quân rầm rộ, thẳng tay dẹp bỏ hàng quán, cẩu xe, xua đuổi những người buôn bán nhỏ lẻ lề đường để "trả lại vỉa hè cho người đi bộ". Biết bao nhiêu gánh hàng rong mưu sinh của các bà, các mẹ đã biến mất, biết bao nhiêu hộ gia đình nghèo bị tước đoạt mất kế sinh nhai duy nhất chỉ sau vài đợt ra quân truy quét rầm rộ của lực lượng chức năng. Thế nhưng, “Nói lời phải giữ lấy lời”, sau khi cơn lốc càn quét qua đi, người đi bộ cuối cùng vẫn phải len lỏi bước xuống lòng đường đầy nguy hiểm để tránh dòng xe máy, còn những phần vỉa hè "vừa được giải cứu" ấy lại lần lượt biến thành các bãi giữ xe chính quy, công khai thu tiền với giá hàng trăm nghìn đồng cho mỗi mét vuông. Nực cười hơn nữa khi mới đây, Hà Nội lại tiếp tục rục rịch lấy ý kiến dư luận để cho thuê vỉa hè kinh doanh, phát triển cái gọi là "kinh tế đô thị" và "kinh tế đêm". Theo dự thảo đề xuất của Sở Xây dựng, việc thí điểm thu tiền này sẽ bắt đầu từ những khu đất vàng như Hoàn Kiếm, Cửa Nam rồi mở rộng dần ra tận khu vực Vành đai 1 và Vành đai 3. Nghe đến đây thì có lẽ bất kỳ người dân tỉnh táo nào cũng phải ngã ngửa nhận ra sự thật phũ phàng: hóa ra bản chất của vấn đề chưa bao giờ là chuyện buôn bán trên vỉa hè làm mất mỹ quan, mà cốt lõi là ai được phép buôn bán và ai mới có cái quyền độc quyền thu tiền từ phần diện tích công cộng đó! Khi người dân nghèo dựng cái bàn bán cốc trà đá kiếm vài đồng nuôi con thì bị dán nhãn là lấn chiếm trái phép, nhếch nhác, bôi bẩn bộ mặt đô thị; nhưng cũng chính chỗ đất đó, khi có cơ chế quản lý và nộp tiền phí cho chính quyền thì lập tức được nâng tầm, biến hóa thành "khai thác kinh tế đô thị" và "phát triển kinh tế đêm" đầy sang trọng. Nói thẳng ra, chiến dịch dẹp vỉa hè rầm rộ bấy lâu nay không hẳn là vì người đi bộ, mà thực chất chỉ là một cuộc sắp xếp, phân chia lại quyền khai thác mỏ vàng vỉa hè mà thôi. Người đi bộ tội nghiệp cuối cùng chỉ được đem ra làm khẩu hiệu mồi chài trên các băng rôn, mang tiếng chứ chẳng được miếng nào, còn vỉa hè suy cho cùng vẫn là một mỏ tiền béo bở để chính quyền khai thác. Đúng là các vị lãnh đạo rất tài tình trong việc tự tay tạo ra vấn đề rồi sau đó lại đứng ra bán giải pháp để thu lời.

Đừng nghe những gì Tô Lâm nói, hãy nhìn kỹ những gì Tô Lâm làm
“Lời nói đao binh theo làn gió”, những câu từ hoa mỹ thì lúc nào nghe cũng lọt tai. Phát biểu chỉ đạo tại Đại hội Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ XI vừa qua, ông Tô Lâm đã lớn tiếng nhấn mạnh rằng phải có cơ chế theo dõi đến cùng việc giải quyết kiến nghị sau giám sát, phản biện, đặc biệt là quyết không để kiến nghị của Mặt trận chỉ dừng lại ở báo cáo và không để những ý kiến chính đáng của nhân dân bị rơi vào im lặng. Nghe xong những lời vàng ngọc ấy, chắc hẳn nhiều người dân lao động trong xã hội cũng cảm thấy nghẹn ngào, nhưng cay đắng thay, đó không phải là sự xúc động nghẹn ngào vì được quan tâm, mà là vì câu nói ấy nghe quá mượt mà, mượt đến mức khó tin là nó có thể tồn tại song hành cùng với một thực tế hoàn toàn trái ngược đang diễn ra ngoài kia. Bởi lẽ, nếu tiếng nói và ý kiến phản biện của nhân dân thực sự được lắng nghe và tôn trọng như lời ông nói, thì có lẽ mạng xã hội Facebook đã không biến thành một cái nơi mà người ta phải sợ hãi, nâng lên đặt xuống, cân đo đong đếm từng dấu chấm dấu phẩy trước khi dám bấm nút đăng bài. Có lẽ đã không có chuyện biết bao nhiêu công dân lương thiện phải nhận giấy mời lên làm việc với cơ quan an ninh chỉ vì lỡ chia sẻ một góc nhìn, một sự thật khách quan khác biệt với những gì báo chí nhà nước định hướng. Và có lẽ, những chuyên gia, những người tâm huyết muốn góp ý sửa đổi luật pháp, phản biện chính sách hay chỉ đơn giản là đặt câu hỏi chất vấn về các quyết định của chính quyền đã không bị các thế lực độc quyền chụp mũ một cách vô tội vạ là “thế lực thù địch”, “phản động”, hay “lợi dụng các quyền tự do dân chủ” để bỏ tù. Đúng là nhân dân không bị im lặng thật, vì một sự thật xót xa là nhiều người còn chưa kịp im lặng, chưa kịp nói hết câu thì tài khoản mạng xã hội cá nhân đã bốc hơi không dấu vết, bài viết bị áp lực gỡ bỏ, và những tờ giấy mời của công an đã được sốt sắng gửi đến tận cửa nhà!