Chiêu trò "bẩn" quen thuộc của Elon Musk

[trungthuc]

Sa thải, hăm dọa về viễn ảnh bị phá sản hay yêu cầu nhân viên cống hiến đều là những chiêu trò "bẩn" mà ông Elon Musk đã từng áp dụng ở Tesla và SpaceX. Giờ đây, vị tỷ phủ này lại giở chiêu trò này ở Twitter.

Elon Musk ngủ tại văn phòng. Ông sa thải hàng loạt các nhân viên và giám đốc điều hành theo ý đồ riêng. Và ông than thở, công ty đang ở trên bờ vực bị phá sản.

Đó là câu chuyện xảy ra hồi năm 2018, và công ty được đề cập tới ở đây là Tesla. Hãng sản xuất xe điện khi đó gặp nhiều khó khăn trong việc chế tạo loại phương tiện giao thông đại chúng, Model 3.

"Thật kinh khủng quá!", Elon Musk nói. "Có những thời điểm tôi không dám rời nhà máy trong 3-4 ngày, thậm chí có những ngày tôi không có bước ra ngoài".

Cuộc khủng hoảng hiện tại ở Twitter giờ đây đã trở thành "bản sao thú vị" của sự trải nghiệm mà vị tỷ phú gọi đây là "địa ngục sản xuất Tesla". Trong những năm qua, ông Musk đã mở rộng kế hoạch chung để quản trị toàn bộ hệ thống các công ty, bao gồm cả Tesla và Space X, vượt qua giai đoạn khó khăn, bằng cách phóng đại vấn đề lên và thúc đẩy nhân viên cùng ông gạt cuộc sống cá nhân sang một bên để cống hiến toàn tâm toàn ý cho công ty.

Tại Twitter, ông Musk sử dụng chiêu trò "bẩn" tương tự để vực dậy công ty truyền thông xã hội chỉ trong vài tuần, theo New York Times.

"Một Elon điển hình"
Kể từ cuối tháng trước, ông Musk đã sa thải hơn 50% trong tổng số 7,500 nhân viên của Twitter và chấp nhận đơn từ chức của trên 1.200 người khác. Trên Twitter, ông Musk nói mình đang ngủ lại tại văn phòng ở San Francisco, CA.

Ngôn ngữ mà người đàn ông 51 tuổi sử dụng trong dòng tweet mang tính định hướng, cho rằng, công ty có thể bị phá sản nếu ông không thể xoay chuyển tình thế. Elon Musk nói những người muốn làm việc tại "Twitter 2.0" phải cam kết làm việc với tầm nhìn "cốt lõi" của ông bằng văn bản.

David Deak, một người từng làm việc tại Tesla từ năm 2014-2016, cho rằng kế hoạch của ông Musk có thể thành công trong hoàn cảnh hiện tại. Ông Deak nói thêm, hành động từ vị tỷ phú này phần nào đã tạo động lực cho mọi nhân viên.
Tammy Madsen, giáo sư về quản trị kinh doanh tại Đại học ở Santa Clara, cho biết có thể dễ dàng nhận ra điểm tương đồng giữa cách Elon Musk điều hành Twitter và Tesla cùng Space X. Tuy nhiên, không rõ liệu ông có tìm ra ý nghĩa nào sẽ thúc đẩy nhân viên tại một công ty truyền thông xã hội không, giống với khi ông thúc nhân viên tạo ra thứ đã đưa con người vào vũ trụ hoặc khiến cho mọi người tránh xa xe chạy bằng xăng.

"Tại Tesla và SpaceX, cách tiếp cận hăm he, dọa nạt kiểu này luôn đem đến nhiều rủi ro cao, nhưng phần thưởng cũng sẽ lớn. Twitter cũng vậy, nhưng phần thưởng ở đây là gì?", giáo sư đặt ra câu hỏi.

Theo các nguồn tin, hôm 20/11, ông Musk đã tổ chức họp với bộ phận bán hàng của Twitter. Sau đó, ông liền sa thải một số nhân viên tại bộ phận này. Cuối tuần trước, vị tỷ phú đã đuổi việc ông Robin Wheeler, giám đốc kinh doanh hàng đầu. Trước đó, hãng tin Bloomberg lên tiếng cảnh cáo về khả năng sẽ có thêm nhiều đợt sa thải tiếp theo.

Có tin cho biết, Twitter cũng đang liên lạc với một số kỹ sư đã bị cho nghỉ việc để yêu cầu họ quay lại. Hôm 21/11, ông Musk cho biết công ty không có kế hoạch sa thải thêm nhân viên nào nữa, theo The Verge.

Tại các công ty do vị tỷ phú Elon Musk nắm quyền, kiểu tuyên bố công ty đang trên bờ vực phá sản thường xuyên xuất hiện. Tại Tesla vào tháng 12/2008, trong thời kỳ khủng hoảng toàn cầu về tài chính sâu sắc nhất, trong vòng gọi vốn cuối cùng, ông Musk nói mình đã đổ vào Tesla những đồng tiền cuối cùng.

Elon Musk áp dụng chiến thuật "cây gậy và củ cà rốt" quen thuộc ở Tesla và SpaceX khi thâu tóm Twitter. (Ảnh: Guardian)

Ông cũng áp dụng cách này khi nói về công ty SpaceX.

Năm 2017, SpaceX phải thực hiện các vụ phóng hỏa tiển 2 tuần/lần, nếu không sẽ đối mặt với viễn cảnh bị phá sản, một cựu giám đốc điều hành của SpaceX nhớ lại. Người này cho biết tại công ty được thúc đẩy bởi mục tiêu về cuộc sống "đa hành tinh", mối đe dọa về việc phá sản là yếu tố khiến cho mọi người thấy đáng quan tâm.

Kể từ đó, SpaceX phóng thành công nhiều hỏa tiển vào không gian và hạ cánh an toàn trở lại Trái Đất. Nhưng ông Musk vẫn dùng chiến thuật "cây gậy và củ cà rốt" quen thuộc này. Năm ngoái, vị tỷ phú giả định về cuộc suy thoái toàn cầu nghiêm trọng sẽ làm cạn kiệt nguồn vốn, việc công ty SpaceX bị phá sản không phải là nằm ngoài khả năng.

"Chỉ những kẻ hoang tưởng mới sống sót", ông viết, trích lời Andy Grove, cựu giám đốc điều hành của Intel.

Hai cựu giám đốc điều hành của Tesla cho biết bầu không khí khủng hoảng và chính sách "thắt lưng buộc bụng" đã tạo cho ông Musk vỏ bọc nhằm thực hiện những thay đổi mạnh mẽ và sa thải các người quản trị viên hàng đầu hoặc một số lượng lớn các nhân viên. Họ nói rằng, hành động kiểu này cũng khiến cho những người ở lại nhìn vào, chuẩn bị tâm thế để làm việc trong điều kiện khắc nghiệt nhằm thực hiện ý muốn của ông Musk.

Câu chuyện tại Twitter, nơi mà ông Musk mới vừa sa thải hàng ngàn nhân viên, "là một Elon điển hình", ông Deak nói.

Truyền cảm hứng, hay độc hại?
Những người làm việc tại Tesla đã quá quen với sự hỗn loạn hiện tại ở Twitter, vào thời điểm mà công ty này đang gặp khó khăn khi đẩy mạnh việc sản xuất Model 3. Tháng 5/2017, trong email gửi cho các nhân viên, ông Musk đã dùng một số từ ngữ giống với thông điệp mà ông đã chuyển đến các nhân viên ở Twitter.

"Tesla phải khó tính và khắt khe", ông viết. "Đích cuối của Tesla là sự xuất sắc, bởi vì công ty này vốn phải xuất sắc như vậy".

Một năm sau, ông Musk nổi tiếng với việc ngủ trên sàn phòng họp của nhà máy Tesla, sa thải phó chủ tịch kỹ thuật và làm việc 120 giờ/tuần để giải quyết tình trạng sản xuất bị đình trệ của loại xe Model 3. Các thành viên Hội đồng quản trị Tesla lo lắng về khối lượng công việc mà ông Musk đang gánh và việc ông lạm dụng thuốc ngủ Ambien để cố chìm vào giấc ngủ.

Vào ngày ra làm chứng tại một phiên tòa ở Delaware, ông Musk hạ thấp những khó khăn ở Twitter với việc ra mắt Model 3 khi nói rằng, "Những gì đang diễn ra trong công ty truyền thông xã hội lại dễ dàng hơn".

Một trạm sạc xe Tesla tại San Diego, California. (Ảnh: New York Times).

Một số nhân viên cũ đặt ra câu hỏi, liệu các chiêu trò "bẩn" của ông có đạt hiệu quả ở Twitter hay không? Vào thời điểm trước đó, Tesla và SpaceX đang trong giai đoạn tăng trưởng, và người đứng đầu dùng ngôn từ cứng rắn và thúc đẩy mọi người phải nổ lực làm việc hết mình. Tuy nhiên, Twitter là công ty đã có quá trình hoạt động từ lâu.

"Kỹ thuật quản lý của ông Musk phù hợp với chiến lược khởi nghiệp và tăng trưởng tốt, nhưng sẽ không hữu hiệu cho việc xây dựng một công ty ổn định", ông Deak nói.

Ba cựu giám đốc của Tesla và SpaceX cho biết sự cam kết toàn tâm toàn ý với một công ty của ông Musk có thể truyền đi cảm hứng, nhưng cũng có thể mang lại tâm lý độc hại, tạo ra sự sợ hãi và bêu xấu không cần thiết.

Và đối với ông Musk, gây dựng lại Twitter chỉ là một công việc bán thời gian. Vị tỷ phú vẫn là giám đốc điều hành của Tesla và SpaceX, nơi mà ông tập trung vào thiết kế hỏa tiển hơn là chỉ nắm quyền điều hành.

Ông Musk cũng chăm sóc Boring Company, công ty khởi nghiệp đào hầm và Neuralink, công ty kỹ thuật cao về hệ thống thần kinh. Ông nói mục tiêu dài hạn của mình là cứu nhân loại bằng cách phát minh ra kỹ thuật du hành vũ trụ, hay nói cách khác là tạo ra sự sống đa hành tinh để bảo đảm sự tồn tại lâu dài của nhân loại.

Khả năng đa năng đa nhiệm đã trở thành vấn đề lớn trong vụ kiện của các cổ đông ở Tesla. Tuần trước, có nhiều người lên tiếng cáo buộc ông Musk đã lơ là nhiệm vụ tại hãng xe Tesla khiên cho giá cổ phiếu bị liên tục sụt giảm. Vị tỷ phú cho biết việc ông tích cực tham gia vào Twitter chỉ là tạm thời.

"Cần có những hoạt động ban đầu nhằm tái sắp xếp lại công ty. Tôi sẽ giảm bớt thời gian của mình tại Twitter", ông nói.