Hàng nghìn USD không cánh mà bay vì AI giả giọng người thân

[june04]

Cha mẹ của Benjamin Perkin (Canada) nhận được cuộc gọi từ con trai, thực chất là AI giả giọng, nói mình đang bị bắt giam và cần gấp 15.000 USD.

Cơn ác mộng của gia đình Perkin, 39 tuổi, bắt đầu khi một người tự nhận là luật sư gọi cho cha mẹ anh, nói anh đã gây ra vụ tai nạn xe hơi, khiến một nhà ngoại giao Mỹ tử vong. Người này cho biết Perkin đang ở trong tù và cần tiền cho các chi phí pháp lý.

Để tăng độ tin cậy, người này chuyển máy cho Perkin, thực chất là kết nối với thiết bị AI giả giọng. Trong đó, "Perkin" nói rất cần tiền, chỉ còn biết tin tưởng vào cha mẹ. "Giọng nói đủ gần gũi khiến cha mẹ tôi tin đó là tôi", Perkin kể với Washington Post.

Vài giờ sau, "luật sư" hối thúc cha mẹ anh chuyển tiền, nên họ đã ra ngân hàng rút và gửi đi 15.449 USD thông qua một hệ thống chuyển đổi sang Bitcoin. Cha mẹ anh nói họ có cảm giác cuộc gọi "có gì đó bất thường", nhưng vẫn làm theo vì nghĩ đã nói chuyện với con trai. Tối hôm đó, khi Perkin gọi điện, tất cả mới vỡ lẽ.

Perkin nghi ngờ các video anh đăng trên YouTube là nguồn âm thanh cho kẻ lừa đảo huấn luyện AI. "Tiền đã mất. Không có bảo hiểm. Lấy lại là không thể", anh nói.


Bà Ruth Card. Ảnh: Postmedia

Tương tự, một buổi sáng, bà Ruth Card, 73 tuổi ở Regina (Canada), nhận được cuộc gọi từ người lạ. Người này nói cháu bà, anh Brandon, bị tạm giam, không có smartphone để liên lạc và cần một số tiền để được tại ngoại.

"Trong đầu tôi lúc đó chỉ lóe lên suy nghĩ rằng tôi phải giúp thằng bé ngay lập tức", bà nói với Washington Post.

Bà cùng chồng đến ngân hàng và rút 2.207 USD - mức tối đa bà có thể rút hàng ngày. Cả hai định qua ngân hàng thứ hai để lấy số tiền tương tự. May mắn cho họ là vị giám đốc ngân hàng đã gọi cả hai vào văn phòng và cho biết: một khách hàng khác cũng nhận được cuộc gọi giống hệt, cũng bị giả giọng người thân với mức "chính xác đến kỳ lạ". Cả hai gọi điện cho cháu trai và đúng là anh không bị bắt.

"Chúng tôi bị cuốn theo câu chuyện mà không tìm hiểu kỹ. Khi đó, tôi tin chắc đang nói chuyện với Brandon mà không nghi ngờ", bà Card cho hay.

Các vụ lừa đảo công nghệ tăng mạnh thời gian qua, nhưng câu chuyện của bà Card hay Perkin cho thấy xu hướng mới đáng lo ngại: kẻ gian đang lợi dụng AI bắt chước giọng nói cho mục đích lừa tiền. Công nghệ này ngày càng rẻ, dễ tiếp cận khiến số nạn nhân ngày càng tăng, chủ yếu nhắm đến người lớn tuổi.


Lừa đảo qua giọng nói tạo bởi AI ngày càng phổ biến. Minh họa: Washington Post

Theo dữ liệu từ Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC), trong năm 2022, mạo danh là hình thức lừa đảo phổ biến thứ hai ở Mỹ với hơn 36.000 báo cáo. Kẻ gian thường giả mạo bạn bè hoặc gia đình để khiến nạn nhân mắc lừa. Riêng lừa đảo qua điện thoại chiếm hơn 5.100 trường hợp, gây thiệt hại hơn 11 triệu USD.

Sự tiến bộ của AI thời gian qua nhiều lĩnh vực phát triển, nhưng cũng là công cụ để kẻ xấu khai thác. Chỉ bằng một mẫu âm thanh trong một vài câu nói thu thập được, kẻ gian có thể dùng trí tuệ nhân tạo chuyển thành bản sao giọng nói của một người. Công cụ sau đó "nói" bất cứ thứ gì theo yêu cầu và trở thành phương tiện lừa đảo.

Giới chuyên gia đánh giá, công cụ AI giả giọng nói đang tràn lan, nhưng các cơ quan quản lý vẫn loay hoay kiểm soát. Trong khi đó, hầu hết nạn nhân đều khó xác định thủ phạm vì kẻ lừa đảo hoạt động trên khắp thế giới. Các công ty tạo ra AI cũng chưa phải chịu trách nhiệm về việc chúng bị kẻ khác lạm dụng.

"Thật đáng sợ. Mọi thứ tạo thành cơn bão, đưa nạn nhân lạc vào sự hỗn loạn", giáo sư Hany Farid tại Đại học California nhận xét. "Kẻ gian sẽ buộc nạn nhân phải phản ứng nhanh, khiến họ không đủ bình tĩnh để xử lý vấn đề, đặc biệt là khi nghe tin người thân gặp nguy hiểm".

Cũng theo ông, phần mềm AI ngày nay đủ thông minh để phân tích giọng nói của một người. "Chỉ cần một bản ghi âm từ Facebook, TikTok, giọng nói của bạn sẽ được sao chép chỉ trong 30 giây", giáo sư Farid nói.

ElevenLabs, công ty đứng sau VoiceLab - công cụ AI tái tạo giọng nói, cảnh báo ngày càng nhiều phần mềm giả giọng có mặt trên thị trường, dẫn đến tình trạng lạm dụng.

Trong khi đó, Will Maxson, hiện làm việc tại Ủy ban Thương mại liên bang Mỹ FTC, cho biết việc theo dõi kẻ lừa đảo giọng nói "đặc biệt khó khăn" vì chúng có thể sử dụng điện thoại và ở bất kỳ đâu. Theo ông, nếu nhận cuộc gọi từ người lạ hoặc từ người thân nhờ hỗ trợ, người dùng cần kiểm tra bằng cách gọi lại cho chính người đang gặp sự cố, cũng như gọi cho các thành viên khác trong gia đình để xác minh thông tin.