Những di sản và thách thức với Chủ tịch sắp tới của Fed

[troopy]

Năm 2025 đã khép lại với Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) trong tình trạng giằng co chưa từng thấy kể từ thời kỳ đình lạm những năm 1970. Hai nhiệm vụ kép do Quốc hội giao phó – tối đa hóa việc làm và ổn định giá cả – đã rơi vào thế xung đột, dẫn đến những chia rẽ sâu sắc trong nội bộ ngân hàng trung ương này. Giới quan sát nhận định rằng sự phân cực về chính sách lãi suất đã định hình nên năm 2025 sẽ tiếp tục là "cơn gió ngược" kéo dài sang năm 2026, đặc biệt trong bối cảnh Fed chuẩn bị đón một vị Chủ tịch mới vào mùa Xuân tới.


Trụ sở Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) ở Washington, DC. Ảnh: THX/TTXVN

Di sản của sự chia rẽ

Năm qua, Chủ tịch Fed Jerome Powell đã nỗ lực đạt được sự đồng thuận mong manh để thực hiện ba lần cắt giảm lãi suất. Tuy nhiên, ông Matthew Luzzetti, chuyên gia kinh tế trưởng về Mỹ tại ngân hàng Deutsche Bank cảnh báo rằng người kế nhiệm ông Powell có thể sẽ gặp nhiều khó khăn hơn.

Sau những tranh cãi về ưu tiên thị trường lao động hay lạm phát, sự chia rẽ trong Fed đã lên đến đỉnh điểm vào tháng 12/2025. Dù ngân hàng trung ương này đã 3 lần cắt giảm lãi suất, nội bộ đã chia rẽ rõ rệt: Hai chủ tịch Fed khu vực Chicago và Kansas bỏ phiếu chống vì muốn giữ nguyên lãi suất do lo ngại lạm phát. Ngược lại, ông Stephen Miran - người mới được bổ nhiệm thay thế Thống đốc Adriana Kugler - lại bỏ phiếu chống vì muốn Fed cắt giảm sâu tới 50 điểm cơ bản.

Theo ông Luzzetti, lộ trình khả thi nhất cho giai đoạn tới vẫn là Fed tiếp tục cắt giảm lãi suất. Nhưng ông không loại trừ một kịch bản rủi ro, khi vị Chủ tịch mới phải đối mặt với một ủy ban có xu hướng muốn tăng lãi suất trở lại nếu lạm phát vẫn ở mức cao trong khi thị trường lao động suy yếu.

Đồng quan điểm, ông Ian Wyatt, chuyên gia kinh tế trưởng tại ngân hàng Huntington Bank, nhận định rằng việc tìm kiếm sự đồng thuận trong một môi trường như vậy sẽ là một nhiệm vụ cực kỳ gian nan, đặc biệt nếu quan điểm của vị Chủ tịch mới lệch pha quá nhiều so với các thống đốc.

Sức ép chính trị ngày một lớn

Năm 2025 cũng ghi nhận những biến động chưa từng có từ áp lực chính trị. Các chính sách kinh tế của Tổng thống Donald Trump – từ biểu thuế quan mới đến việc đóng cửa biên giới nhằm hạn chế nhập cư – đã buộc Fed phải rơi vào trạng thái "chờ đợi và quan sát" trong phần lớn thời gian của năm.

Sự thận trọng của Fed đã khiến Tổng thống Trump thất vọng. Ông liên tục gây áp lực buộc Fed hạ lãi suất và thậm chí tìm cách loại bỏ ông Powell dựa trên các yếu tố kỹ thuật. Đỉnh điểm của căng thẳng là việc Tổng thống sa thải Thống đốc Fed Lisa Cook với cáo buộc gian lận thế chấp – một vụ việc vẫn đang được tòa án thụ lý và Tòa án Tối cao dự kiến sẽ xem xét vào đầu năm tới.

Đồng thời, việc Thống đốc Adriana Kugler từ chức vào mùa Hè đã dẫn đến việc Tổng thống bổ nhiệm ông Stephen Miran, Chủ tịch Hội đồng Cố vấn Kinh tế Nhà Trắng, vào vị trí thay thế. Việc ông Miran chỉ nghỉ phép tạm thời tại Nhà Trắng để sang làm việc tại Fed đã dấy lên lo ngại sâu sắc trong giới quan sát về tính độc lập của ngân hàng trung ương.

Bức tranh kinh tế thiếu rõ ràng

Thị trường lao động và tình hình lạm phát tại Mỹ đã gửi đi những tín hiệu trái chiều suốt năm qua.

Trong giai đoạn đầu năm, nhiều quan chức Fed tin rằng thuế quan chỉ gây tình trạng tăng giá một lần. Tuy nhiên, sau "Ngày Giải phóng" (2/4) khi ông Trump áp đặt các mức thuế quan cao ngất lên một loạt quốc gia, lo ngại về lạm phát cao kéo dài đã gia tăng.

Sang tháng 7, thị trường lao động Mỹ bắt đầu có dấu hiệu hạ nhiệt, làm dấy lên những bất đồng từ các thống đốc Fed muốn hạ lãi suất để giảm bớt tác động thuế quan lên việc làm. Khi mùa Hè kết thúc, dữ liệu cho thấy những rạn nứt lớn hơn dự kiến trên thị trường lao động, khiến Chủ tịch Powell phải đặt nền móng cho đợt cắt giảm lãi suất đầu tiên vào tháng 9.

Mùa Thu cũng chứng kiến đợt đóng cửa chính phủ dài nhất trong lịch sử nước Mỹ, khiến Fed phải hoạt động trong tình trạng mù mịt, không có dữ liệu chính thức để cân nhắc khi ra các quyết định quan trọng về lãi suất. Các quan chức đã phải dựa vào dữ liệu từ khu vực tư nhân, trong đó có khá nhiều dữ liệu về thị trường việc làm nhưng lại thiếu dữ liệu về lạm phát và giá cả.

Đến hiện tại, dù Chính phủ Mỹ đã nối lại hoạt động đầy đủ, bức tranh kinh tế nước này vẫn còn mờ mịt do ảnh hưởng từ đợt đóng cửa.

Triển vọng năm 2026: Thận trọng nhưng dễ biến động

Hướng sang năm 2026, các quan chức Fed hiện chỉ dự báo thêm một lần cắt giảm lãi suất nữa. Ông Jeffrey Roach, chuyên gia kinh tế trưởng tại công ty môi giới tài chính LPL Financial, dự báo lạm phát sẽ có những biến động trong vài tháng tới do nhu cầu tăng từ các khoản hoàn thuế lớn vào đầu năm 2026. Nhưng kỳ vọng lạm phát sẽ hạ nhiệt vào nửa cuối năm, mở ra dư địa cho một vài đợt cắt giảm lãi suất.

Bà Esther George, cựu Chủ tịch Fed Kansas City, nhận định Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) sẽ hành động thận trọng, nhưng vẫn giữ thiên hướng hạ lãi suất trong năm 2026 để đưa chính sách về mức trung lập.

Tuy nhiên, yếu tố khó lường nhất vẫn là sự thay đổi lãnh đạo. Ông Wilmer Stith, Giám đốc danh mục đầu tư trái phiếu tại quỹ Wilmington Trust, dự báo sự chia rẽ sẽ tiếp tục, thậm chí gia tăng số lượng phiếu chống nếu Chủ tịch mới cố gắng thúc đẩy cắt giảm lãi suất trong khi các thành viên khác phản đối.

Ông Stith nhận định rằng vì ông Powell vẫn giữ chức Chủ tịch Fed đến tháng 5/2026, ngân hàng trung ương này sẽ không có nhiều đợt cắt giảm trong nửa đầu năm. Nhiều khả năng họ chỉ thực hiện một lần hạ lãi suất trong khoảng thời gian từ tháng 1-5/2026. Tuy nhiên, ông tin rằng một khi Fed có Chủ tịch mới – người được dự báo sẽ gắn kết chặt chẽ hơn với chính quyền Tổng thống Trump – các đợt cắt giảm lãi suất sẽ diễn ra nhiều hơn trong phần còn lại của năm.

VietBF@sưu tập