USA Một tuần “sẵn sàng cho mọi thứ”: Trump – thuế quan – Greenland kéo nhà đầu tư vào chế độ né rủi ro

[Gibbs]

Phiên giao dịch thứ Ba chứng kiến một cảnh tượng hiếm khi xảy ra cùng lúc: nhà đầu tư đồng loạt bán tháo cổ phiếu Mỹ, trái phiếu Mỹ và cả đồng USD. Cái tên được gọi lại như một khẩu lệnh cũ: “Sell America.”

Ngòi nổ nằm ở nỗi lo thị trường trước cuộc đối đầu ngày càng gay gắt giữa Tổng thống Donald Trump và các lãnh đạo châu Âu quanh câu chuyện Greenland – và đặc biệt là đe dọa thuế quan nhắm vào nhiều nước châu Âu nếu không có “thỏa thuận” theo hướng Washington muốn.

Kết phiên, Dow Jones rơi 871 điểm (giảm 1,76%). S&P 500 mất 2,06%. Nasdaq Composite trượt 2,39%. Không chỉ là một phiên đỏ lửa, mà còn là cú đập khiến S&P 500 và Nasdaq xóa sạch toàn bộ mức tăng từ đầu năm.

Đáng chú ý, cả ba chỉ số chính đều có phiên tệ nhất kể từ ngày 10/10, thời điểm trước đó Trump từng dọa tăng thuế với hàng nhập từ Trung Quốc.

Cú rơi “đáng sợ” của USD: khi đồng tiền trú ẩn cũng bị bán
Thông thường, khi thị trường hoảng hốt, đồng USD hay được tìm đến như nơi trú ẩn. Nhưng lần này lại khác.

Chỉ số Dollar Index (đo sức mạnh USD so với 6 đồng tiền lớn) giảm 0,8% chỉ trong một ngày – mức biến động rất lớn với thị trường tiền tệ, và là ngày tệ nhất của Dollar Index kể từ tháng 8.

Trong khi đó, đồng euro lại tăng 0,65% so với USD. Diễn biến “USD xuống – euro lên” ngay giữa một cơn sóng bất ổn khiến giới quan sát đọc được một thông điệp lạnh người: nhiều nhà đầu tư toàn cầu đang muốn giảm bớt hoặc phòng vệ trước cảm giác nước Mỹ trở nên “khó đoán” và “dễ biến động”.

Trái phiếu Mỹ cũng bị bán: lợi suất 10 năm vọt 4,29%, 30 năm lên 4,92%
Sóng bán tháo không dừng ở cổ phiếu. Thị trường trái phiếu Mỹ cũng bị xả, đẩy lợi suất tăng mạnh.

Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng lên 4,29%. Lợi suất kỳ hạn 30 năm nhảy lên 4,92%. Cả hai mức này đều là cao nhất kể từ tháng 9 (lợi suất tăng nghĩa là giá trái phiếu giảm).

Trong bức tranh “risk-off” toàn cầu, việc lợi suất Mỹ bật mạnh cùng lúc với USD suy yếu càng làm thị trường khó chịu: nó giống như tín hiệu rằng dòng tiền đang rời khỏi “tài sản Mỹ” trên diện rộng, chứ không phải chỉ điều chỉnh cục bộ.

Châu Âu cũng đỏ, nhưng Đan Mạch bật lại: Stoxx 600 giảm, OMX Copenhagen 20 tăng
Chứng khoán châu Âu không thoát. Chỉ số Stoxx 600 đóng cửa giảm 0,7% trong ngày thứ Ba, nối tiếp cú rơi 1,19% hôm trước – phiên tệ nhất kể từ tháng 11.

Tuy vậy, một chi tiết gây chú ý: chỉ số OMX Copenhagen 20 của Đan Mạch lại tăng 1,13% trong ngày thứ Ba, sau khi đã rớt mạnh 2,73% hôm trước (phiên tệ nhất kể từ tháng 10). Điều đó cho thấy thị trường đang giằng co giữa nỗi sợ địa chính trị và kỳ vọng “có lối thoát” – hoặc ít nhất là các dòng tiền bắt đáy có chọn lọc.

Thuế quan “đánh thử” tâm lý: thị trường vừa mở cửa sau kỳ nghỉ là ăn ngay cú sốc
Trump hôm Chủ nhật dọa áp thuế 10% lên hàng nhập từ 8 quốc gia châu Âu, trong đó có Đan Mạch, Anh và Pháp, gắn trực tiếp với yêu sách Greenland.

Vì thứ Hai thị trường Mỹ nghỉ lễ Martin Luther King Jr. Day, nên thứ Ba mới là ngày đầu tiên giới giao dịch có một phiên đầy đủ để “xử lý” một cuối tuần dày đặc tin tức và căng thẳng thương mại Mỹ–Âu.

Thị trường không chỉ phản ứng với thuế quan, mà còn phản ứng với cảm giác “chính sách có thể đổi hướng rất nhanh”, cộng thêm các lo ngại kéo dài quanh tính độc lập của Fed, câu chuyện bổ nhiệm ghế chủ tịch mới bị trì hoãn, và những áp lực xoay quanh Chủ tịch Fed Jerome Powell.

Chỉ số sợ hãi bật tung: VIX tăng 28%, “Fear & Greed” rơi về trung tính
Cú rung ngày thứ Ba không nằm ở điểm số, mà nằm ở tâm lý.

Chỉ số VIX – thường được gọi là “thước đo nỗi sợ” – tăng 28%, mức nhảy mạnh nhất trong một ngày kể từ tháng 10. VIX vượt mốc 20 lần đầu kể từ tháng 11, báo hiệu biến động đã bước vào vùng “căng”.

Chỉ số Fear & Greed cũng tụt từ vùng “tham lam” về “trung tính”, như thể thị trường vừa bị giật khỏi một giấc mơ êm để rơi xuống nền gạch lạnh.

Vàng và bạc lập đỉnh: nơi trú ẩn thắng thế, Bitcoin trượt dưới 90.000 USD
Khi cổ phiếu – trái phiếu – USD cùng bị bán, dòng tiền tìm nơi khác để thở.

Hợp đồng vàng tương lai tăng 3,6%, lập kỷ lục mới trên 4.750 USD/ounce. Bạc tăng 6,3%, có lúc chạm kỷ lục trên 95 USD/ounce.

Ở phía ngược lại, Bitcoin giảm 3,9% trong 24 giờ và rơi xuống dưới 90.000 USD vào chiều thứ Ba, cho thấy “tài sản rủi ro” bị kéo khỏi bàn tiệc khi nỗi lo tràn vào.

Thêm một cơn gió từ Nhật: bầu cử chớp nhoáng và lợi suất Nhật tăng mạnh
Không chỉ Greenland. Thị trường châu Á cũng chao đảo vì một cuộc bầu cử bất ngờ tại Nhật Bản, làm lợi suất trái phiếu Nhật tăng vọt do lo ngại xoay quanh đề xuất của Thủ tướng Sanae Takaichi về việc tạm thời giảm thuế thực phẩm, trong bối cảnh gánh nợ công của Nhật vốn đã cực lớn.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent thừa nhận rất khó tách bạch mức độ “lan truyền” từ Nhật sang phần còn lại, nhưng ông nói đã liên hệ với các đối tác kinh tế phía Nhật và tin họ sẽ đưa ra thông điệp trấn an thị trường.

Lối thoát nằm ở đâu: Tòa án Tối cao, “TACO”, hay một vòng leo thang nữa?
Giới đầu tư đang dò tìm “đường xuống dốc” của căng thẳng: một cơ chế hạ nhiệt, một thỏa hiệp, hoặc một tín hiệu rằng cuộc đối đầu Mỹ–Âu sẽ không trượt dài.

Một điểm được theo dõi sát: Tòa án Tối cao Mỹ đang cân nhắc tính hợp pháp việc Trump dùng đạo luật International Emergency Economic Powers Act (1977) để áp thuế. Nếu phán quyết đi ngược, quyền sử dụng “cây gậy thuế quan” theo cách này có thể bị thu hẹp – và thị trường có thể thở phào.

Nhưng mặt khác, nhiều nhà quan sát cảnh báo: quan hệ xuyên Đại Tây Dương đang bị đẩy vào một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng, EU chuẩn bị các phương án đáp trả, kể cả “anti-coercion instrument” – thứ vẫn được ví như “trade bazooka” của châu Âu, có thể gây đau cho doanh nghiệp Mỹ làm ăn tại châu Âu.