Vì sao giới trẻ Nhật mê bà Takaichi như điếu đổ?

[Romano]

Những ngày gần đây, hình ảnh vị nữ Thủ tướng đầu tiên của Nhật Bản đánh trống ca khúc Golden của nhóm K-pop Demon Hunters cùng Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung, hay chụp ảnh selfie với Thủ tướng Italy Giorgia Meloni, nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội.

Trái với truyền thống tiếp khách, tiệc tùng cùng giới doanh nghiệp bảo thủ sau hậu trường, buổi tối của bà Takaichi thường dành để tự nghiên cứu, trau dồi kiến thức chính sách tại nhà.

Chiếc túi xách bà mang theo đã cháy hàng, cây bút bi màu hồng trở thành hiện tượng mạng, còn cả món bánh gạo tôm bà ưa thích cũng bất ngờ được săn lùng. Các vật dụng gắn với bà Takaichi bất ngờ trở thành “hiện tượng” với giới trẻ, cho thấy hình ảnh của nữ thủ tướng đã chạm đúng tâm lý thời đại.

Chiến lược truyền thông nhấn mạnh sự khác biệt dường như đã phát huy hiệu quả, giúp bà Takaichi giành lại một phần sự ủng hộ của giới trẻ - nhóm cử tri từng quay lưng với đảng Dân chủ Tự do (LDP) cầm quyền để tìm đến các đảng đối lập có khả năng làm chủ mạng xã hội tốt hơn trong cuộc bầu cử Thượng viện năm 2025, theo Bloomberg.

Dẫu vậy, trong thời điểm hiện tại, câu hỏi đặt ra là liệu làn sóng ủng hộ này có đủ mạnh để được chuyển hóa thành lá phiếu trong cuộc bầu cử Hạ viện được theo dõi sát sao vào ngày 8/2 tới hay không.

"Nhật Bản đã thay đổi"
“Cảm giác như Nhật Bản đã thực sự thay đổi”, Genki Takahashi, sinh viên 21 tuổi, nói tại một cuộc vận động tranh cử của bà Takaichi hôm 3/2, khi nhắc lại thực tế rằng tất cả các thủ tướng trước đây đều là nam giới. “Chúng ta đang chuyển từ truyền thống sang đổi mới”.

Một số cuộc khảo sát gần đây cho thấy mức ủng hộ bà Takaichi trong nhóm cử tri từ 18-29 tuổi lên tới gần 90%. Khảo sát của NHK ngay sau khi bà nhậm chức ghi nhận tỷ lệ tín nhiệm 77% trong nhóm tuổi 18-39, cao vượt trội so với các người tiền nhiệm trực tiếp là ông Shigeru Ishiba và ông Fumio Kishida khi bắt đầu nhiệm kỳ.

“Tôi nghĩ bà ấy rất giỏi trong việc xây dựng hình ảnh”, Kenshiro Kawasaki, 24 tuổi, một người ủng hộ bà Takaichi, nhận xét. Theo anh, giới trẻ đặc biệt nhạy cảm với chiến lược hình ảnh của các chính trị gia, trong khi cử tri nói chung đã mệt mỏi với các thủ tướng liên tiếp trong những năm gần đây.

Sự ủng hộ thậm chí còn được “đặt tên”: Sanakatsu (tạm dịch: cơn cuồng Sanae) - biến thể của oshikatsu, thuật ngữ thường dùng để chỉ việc hâm mộ các thần tượng giải trí, nay được áp dụng cho bà Takaichi.

Ông Takanori Kobayashi, giám đốc hãng Hamano - nơi sản xuất chiếc túi da đen trị giá 900 USD mà bà Takaichi thường xuyên sử dụng - cho biết ông “sững sờ” trước cảnh người trẻ xếp hàng chờ mua, dù thời gian giao hàng đã kéo dài tới chín tháng.

“Trước đây, chiếc túi này chủ yếu được mua bởi khách hàng ở độ tuổi 40-50,” ông nói tại nhà máy ở tỉnh Nagano, nơi các bài báo về thủ tướng được ghim kín bảng thông báo

“Nhưng từ khi chiếc túi trở nên nổi tiếng, có lẽ nhờ mạng xã hội, lượng khách hàng ở độ tuổi 20-30 tăng vọt”, ông cho biết, theo Reuters.Tại buổi vận động hôm 3/2, bà nội trợ Hitomi Sasaki cầm tấm bảng ghi dòng chữ “Cảm ơn Sanae” khi lắng nghe bài phát biểu của nữ thủ tướng.

“Bà ấy có lập trường, chính sách rõ ràng và ý chí mạnh mẽ để bảo vệ Nhật Bản. Tôi hoàn toàn ủng hộ bà”, bà Sasaki nói.

Cộng hưởng từ mạng xã hội
Việc sử dụng mạng xã hội một cách hiệu quả hơn cũng được cho là yếu tố quan trọng thúc đẩy mức độ phổ biến của bà Takaichi. Phân tích của trang dữ liệu chính trị Senkyo.com cho thấy từ tháng 7 đến tháng 11/2025, lượng xem video YouTube liên quan đến bà vượt xa mức độ quan tâm dành cho từng đảng phái riêng lẻ, đặc biệt tăng vọt khi bà trở thành thủ tướng.

Khi bà nhậm chức vào tháng 10/2025, mức độ quan tâm trên YouTube dành cho bà Takaichi cao gấp ba lần so với làn sóng nổi lên của đảng cực hữu Sanseito trong cuộc bầu cử Thượng viện mùa hè cùng năm.

Điều này cho thấy thông điệp rõ ràng hơn về chi tiêu tài khóa, an ninh quốc gia, cùng cách tiếp cận mạng xã hội sắc sảo đã giúp bà thu hút lại cử tri từng nghiêng về Sanseito hoặc Đảng Dân chủ vì Nhân dân (DPP).

“Cử tri trẻ phản ứng tích cực với thông điệp đơn giản, trực diện và một nhà lãnh đạo có khả năng thúc đẩy chính sách. Trong khi đó, các thế hệ lớn tuổi thường ưa chuộng thông điệp mang tính đồng thuận”, tiến sĩ Masaki Hata, Phó giáo sư Đại học Kinh tế Osaka, nhận định.Các thành viên nội các khác cũng nhanh chóng thích nghi. Bộ trưởng Quốc phòng Shinjiro Koizumi đăng ảnh tập gym cùng người đồng cấp Mỹ Pete Hegseth trên Instagram, còn Bộ trưởng Kinh tế Ryosei Akazawa đưa đối tác đàm phán thương mại Howard Lutnick tham quan nhanh khu Asakusa lịch sử của Tokyo.

Câu chuyện cá nhân cũng là một phần quan trọng trong sức hút của bà Takaichi. Xuất thân là con của một nhân viên văn phòng và một sĩ quan cảnh sát tại tỉnh Nara, bà xây dựng sự nghiệp chính trị mà không dựa vào gia thế giàu có hay các mối quan hệ chính trị.

Với một thế hệ ngày càng cảm thấy xa rời “thời kỳ hoàng kim” của nền kinh tế Nhật Bản, hình ảnh vươn tới vị trí quyền lực cao nhất bằng nỗ lực và sự bền bỉ, thay vì đặc quyền thừa kế, mang ý nghĩa đặc biệt.

“Việc bà Takaichi trở thành thủ tướng nhờ chăm chỉ làm việc tạo ra một hình mẫu để giới trẻ tin rằng nỗ lực thực sự có giá trị”, bà Waka Ikeda, nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Thanh niên ở Budapest, nhận xét.

Chính trường Nhật Bản vốn mang tính “cha truyền con nối” cao, với khoảng 30% nghị sĩ là chính trị gia thế hệ kế thừa - tỷ lệ cao hơn nhiều so với Mỹ hay Đức. Bà Takaichi không thuộc nhóm này và chủ động xây dựng hình ảnh “lấy công việc làm trung tâm”.

Lời cam kết “làm việc, làm việc, làm việc” trong bài phát biểu sau chiến thắng và việc triệu tập cuộc họp lúc 3 giờ sáng để nghiên cứu chính sách từng gây tranh cãi, song cũng củng cố hình ảnh đề cao năng lực hơn là quan hệ.Thông điệp đề cao lao động thay vì đặc quyền được kết hợp với tầm nhìn về một Nhật Bản mạnh mẽ hơn, phần nào gợi lại hình ảnh cựu Thủ tướng Shinzo Abe - người từng nhận được sự ủng hộ đáng kể từ giới trẻ. Chính sách chi tiêu mạnh tay và đầu tư quy mô lớn của bà Takaichi cũng mang dấu ấn “Abenomics”.

Chuyển biến thành lá phiếu
Dù vậy, vẫn chưa rõ mức độ ủng hộ cá nhân dành cho bà Takaichi có chuyển hóa thành sự ủng hộ dành cho liên minh cầm quyền hay không. Ngay trong giới trẻ, tỷ lệ ủng hộ LDP vẫn chỉ quanh mức 30%, cho thấy khoảng cách giữa sự tín nhiệm dành cho cá nhân thủ tướng và đảng của bà.

“Tôi đang theo dõi rất kỹ cách giới trẻ ủng hộ chính phủ Takaichi gần đây”, Masato Iwanaka, 21 tuổi, nói và cho biết vẫn chưa quyết định sẽ bỏ phiếu cho ai. “Tôi muốn các đảng học hỏi lẫn nhau và kết hợp những điểm tốt”.

Tỷ lệ cử tri trẻ đi bầu cũng là thách thức lớn, đặc biệt khi cuộc bầu cử ngày 8/2 diễn ra trong thời tiết lạnh và trùng với mùa thi, kỳ nghỉ xuân. Tuy nhiên, tiến sĩ Hata cho rằng mối quan tâm chính trị của giới trẻ đang gia tăng.

Trong cuộc bầu cử Thượng viện tháng 7/2025, tỷ lệ đi bầu của nhóm cuối tuổi 20 đã tăng lên 52%, cao hơn khoảng 14 điểm phần trăm so với các cuộc bầu cử toàn quốc năm 2022 và 2024.

“Tôi đã ủng hộ bà ấy từ cuộc bầu cử lãnh đạo đảng trước”, Miku Tobe, 28 tuổi, nói. “Tôi thực sự cảm nhận được bà ấy đang suy nghĩ nghiêm túc cho tương lai Nhật Bản”.

Tuy vậy, các chuyên gia cũng cảnh báo rằng sự ủng hộ được thúc đẩy bởi mạng xã hội có thể mong manh. Khi thông tin lan truyền nhanh hơn, dư luận cũng trở nên biến động hơn.

“Giới trẻ rất nhanh hào hứng, nhưng cũng nhanh chóng chuyển sang mối quan tâm khác”, bà Ikeda nhận xét.