Bầu cử giữa kỳ: Donald Trump chuẩn bị «địa bàn» để «phản đối» kết quả bỏ phiếu

[vuitoichat]

Theo như giới quan sát mới đây cho rằng, những đề nghị vi hiến của Tổng thống Donald Trump cho thấy rõ một chiến lược có chủ đích: Gieo rắc ngờ vực, làm suy yếu các kết quả bỏ phiếu và chuẩn bị các thủ đoạn hậu bầu cử, sau khi ông Donald Trump kêu gọi đảng Cộng Hòa nắm lấy «kiểm soát» tiến trình bầu cử tại một số bang khi còn Chín tháng nữa sẽ có cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ.

Tổng thống Trump phát biểu tại Nhà Trắng sau khi công bố các mức thuế quan "đối ứng" ngày 02/04/2025. AP - Mark Schiefelbein

Chín tháng nữa sẽ có cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ. Tổng thống Donald Trump kêu gọi đảng Cộng Hòa nắm lấy « kiểm soát » tiến trình bầu cử tại một số bang ; « quốc hữu hóa » cuộc bỏ phiếu khi cho rằng chính phủ liên bang phải là bên tổ chức bầu cử. Theo giới quan sát, những đề nghị vi hiến của ông Trump cho thấy rõ một chiến lược có chủ đích: Gieo rắc ngờ vực, làm suy yếu các kết quả bỏ phiếu và chuẩn bị các thủ đoạn hậu bầu cử.

Trước hết, theo nhiều chuyên gia được France 24 trích dẫn, những tuyên bố trên của nguyên thủ Mỹ mâu thuẫn trực tiếp với điều I của Hiến Pháp Hoa Kỳ, giao trách nhieejù tổ chức các cuộc bỏ phiếu cho các bang chứ không phải là chính phủ liên bang trong một hệ thống chính trị đã được phân quyền rộng rãi. Do vậy, để có thể thực hiện những đòi hỏi trên của Donald Trump, Hoa Kỳ buộc phải sửa đổi Hiến Pháp.

Tuy nhiên, đối với nhà sử học Steven Ekovich, giáo sư danh dự đại học Mỹ tại Paris, khi đưa ra những tuyên bố gây tranh cãi trên, mục tiêu của Donald Trump không nhằm hủy bỏ toàn bộ kết quả bỏ phiếu – do về mặt Hiến Pháp là khó thực hiện – mà tấn công vào một số kết quả cụ thể, chủ yếu vào những lá phiếu gởi qua đường bưu điện nào có thể ảnh hưởng đến kết quả bầu cử.

Những lời lẽ gay gắt này của ông Trump là một phần trong chiến thuật hùng biện đã được chuẩn bị kỹ lưỡng. Từ hơn 10 năm qua, ông không ngừng tố cáo tiến trình bầu cử mà ông cho là đã bị « tha hóa ». Bất chấp thắng lợi bầu cử năm 2016, ông từ chối thua đối thủ Hillary Clinton về số phiếu phổ thông, khi khẳng định mà không có bằng chứng rằng có « hàng triệu người bỏ phiếu bất hợp pháp ». Thua Biden năm 2020, ông tấn công vào các lá phiếu gởi qua đường bưu điện, đã trở nên cần thiết do dịch Covid-19, dẫn đến hệ quả là cuộc tấn công đồi Capitole ngày 06/01/2021.

Rõ ràng, những luận điệu này của Trump là không có gì mới mẻ, chỉ có điều, như quan sát từ nhà nghiên cứu Ludivine Gilli, giám đốc Đài Quan sát Bắc Mỹ, Quỹ Jean-Jaurès, lần này chúng được sử dụng lại trong một bối cảnh khác : Ông có quyền hành trong tay và có một đa số đảng Cộng Hòa ở Quốc Hội không muốn đóng vai trò đối trọng quyền lực.

Tháng 11/2026, cử tri Mỹ phải bầu mới toàn bộ dân biểu Hạ Viện và 35 ghế ở Thượng Viện. Một mặt, theo truyền thống, các cuộc bầu cử giữa kỳ thường bất lợi cho đảng cầm quyền. Mặt khác, chính quyền Trump đang phải đối mặt giữa một bên là làn sóng phản đối chính sách di dân thô bạo của Trump tại Minnesota và bên kia là tình trạng lạm phát đè nặng chi tiêu hộ gia đình. Nhận thức được mối nguy « thất cử », bản thân nguyên thủ Mỹ đã cảnh báo phe Cộng Hòa : Việc mất đa số ở Quốc Hội sẽ mang lại cho đảng Dân Chủ một đòn bẩy để khởi động tiến trình phế truất tổng thống.

Trong tình hình này, lời nói đi cùng với hành động cụ thể. Tháng 3/2025, ông ký sắc lệnh yêu cầu cử tri phải xuất trình giấy tờ tùy thân trên toàn quốc (hiện có 14 bang không bắt buộc) và nhằm mục tiêu loại bỏ những lá phiếu gởi qua đường bưu điện đến sau ngày bỏ phiếu ngay cả khi được đóng dấu bưu điện trước ngày đó.

Tại Quốc Hội, Hạ Viện thông qua Đạo luật Cứu nước Mỹ vào tháng 4/2025, nhưng vẫn chưa được Thượng Viện thông qua, dự trù yêu cầu chứng thực công dân (ngoài giấy phép lái xe) để đăng ký cử tri, hạn chế bỏ phiếu qua thư và trừng phạt hình sự các quan chức bầu cử nếu vi phạm. Ngoài ra, cựu cố vấn của ông Trump Steve Bannon còn đề xuất ý kiến cử các nhân viên ICE giám sát các điểm bỏ phiếu, một triển vọng bị cấm bởi luật liên bang, cấm mọi hành vi hăm dọa cử tri, theo như lưu ý từ Brennan Center for Justice.

Nhìn chung, theo nhiều chuyên gia về Mỹ, Donald Trump đang thử thách giới hạn. « Việc gợi ý, gần như một cách tùy tiện, rằng một tổng thống có thể nắm quyền kiểm soát các cuộc bầu cử là một hình thức đe dọa cử tri và là bước trượt dốc hướng tới một cuộc chiếm đoạt quyền lực độc tài. Và việc quốc hữu hóa quyền bầu cử ở các bang không bỏ phiếu ‘theo cách họ nên làm’, điều đó được gọi là một cuộc đảo chính”, theo như quan điểm của nhà nghiên cứu Ludivine Gilli.

Liệu rằng hệ thống đối trọng quyền lực tại Mỹ có thể cưỡng lại đà tiến độc tài chuyên chế hay không ? Giới chuyên gia trông chờ kết quả cuộc bầu cử giữa kỳ tháng 11/2026 !