HÔN NHÂN ĐI LỐI VÀO CŨNG TỚI… CÔ ĐƠN

[troopy]

Cô đơn trong hôn nhân là một quá trình. Nó như nước ngấm, từ từ, mà ướt, mà úng, mà ngập, mà sụt lún, lũ quét…tan hoang.
Một người vợ viết cho tôi trong một email rất dài: “Lâu rồi em không cãi nhau với chồng. Kinh tế nhà em cũng không thiếu thốn. Con cái thì ngoan. Nhưng càng ngày em càng thấy mình giống người giúp việc hơn là vợ. Em không biết nói điều này với ai, vì nói ra thì nghe như em đang làm quá”. Tôi hiểu. Cô đơn của chị đến từ sự thiếu vắng cảm giác được kết nối, được coi trọng, được để tâm.
Đó là một nỗi cô đơn rất phụ nữ: cô đơn vì không còn được hỏi han. Hồi đương yêu, người đàn ông luôn muốn biết cô gái của anh ta đang nghĩ gì, buồn gì, vui vì điều gì. Nhưng tại sao khi đã thành vợ chồng, những tò mò ấy biến mất? Vì quen thuộc đã đến mức bị xem là hiển nhiên. Nhưng khi câu hỏi “em có mệt không”, “dạo này em nghĩ gì”, biến mất, người phụ nữ bắt đầu thấy mình vô hình.
Một người vợ khác, đã có hai con, nói với tôi rằng chị cô đơn nhất không phải lúc chồng đi công tác, mà là khi cả nhà ăn cơm đủ mặt. “Ai cũng nói, nhưng không ai nghe em. Em dần quen với việc ăn nhanh, dọn nhanh, rồi rút vào phòng”. Đây cũng là dạng cô đơn giữa đám đông khá quen thuộc trong đời sống gia đình hiện đại. Các nghiên cứu về tâm lý gia đình chỉ ra rằng cảm giác “không được lắng nghe” là một trong ba yếu tố hàng đầu dẫn đến cô đơn mạn tính trong hôn nhân, đặc biệt ở phụ nữ trung niên.
Lại có một kiểu cô đơn khác, tinh vi hơn: cô đơn vì phải “ổn” quá lâu. Hôn nhân dạy phụ nữ cách tự xoay xở. Họ học cách giải quyết vấn đề trước khi nó trở thành khủng hoảng, học cách kìm nén cảm xúc để giữ hòa khí, học cách đứng vững để con cái và gia đình dựa vào. Theo Hiệp hội Tâm lý Hoa Kỳ, phụ nữ trong hôn nhân gánh tới gần 70% lao động cảm xúc trong gia đình – từ nhớ ngày giỗ chạp, sinh nhật, cân bằng quan hệ hai bên nội ngoại, đến việc giữ cho không khí gia đình không căng thẳng. Lâu dần, sự “ổn” trở thành một vai diễn. Và vai diễn ấy không bao giờ kết thúc, cho đến tận lúc chết hoặc ly hôn.
Một người vợ từng nói với tôi một câu rất đau: “Em không buồn vì chồng em không giúp việc nhà. Em buồn vì anh ấy nghĩ em làm được hết thì nghĩa là em không mệt.” Khi một người phụ nữ không còn được phép yếu đuối, cô đơn là điều không tránh khỏi.
Cô đơn trong hôn nhân còn đến từ sự thiếu chia sẻ tinh thần. Nhiều cặp vợ chồng sống rất “đúng vai”: anh lo kinh tế, chị lo con cái; anh quyết việc lớn, chị xử lý việc nhỏ. Mọi thứ trông có vẻ cân bằng, nhưng phần đời sống nội tâm của người phụ nữ không có ai cùng bước vào. Một nghiên cứu của Đại học Chicago năm 2022 cho thấy hơn 55% cuộc trò chuyện hàng ngày của các cặp vợ chồng trên 10 năm chỉ xoay quanh logistics – việc nhà, lịch trình, tiền bạc – trong khi chưa đến 15% liên quan đến cảm xúc cá nhân. Khi không ai chia phần lo âu, mơ mộng, hay những câu hỏi về ý nghĩa cuộc sống, người phụ nữ dù không thiếu người bên cạnh vẫn cảm thấy mình đang sống một mình.
Đau đớn nhất là kiểu cô đơn mà chính người phụ nữ cũng không dám gọi tên. Mọi thứ đều “ổn”. Không thiếu tiền, không phản bội, không bạo lực. Nhưng niềm vui biến mất lúc nào không hay. Valentine đến, nhìn những hình ảnh yêu đương ngoài kia, người phụ nữ không ghen tị, chỉ thấy trống rỗng. Trống rỗng vì nhận ra mình đã lâu không còn được là trung tâm cảm xúc của ai, kể cả của chính mình. Nỗi cô đơn này nguy hiểm vì nó không có lý do rõ ràng, nên người phụ nữ dễ tự kết luận rằng lỗi nằm ở mình.
Khép lại hàng ngàn câu chuyện như thế, tôi thường nói với phụ nữ một điều mà họ ít khi được nghe: cô đơn trong hôn nhân không phải là dấu hiệu bạn sai, mà là dấu hiệu mối quan hệ của bạn đang thiếu kết nối cảm xúc. Nó không làm bạn yếu đuối, nó chỉ cho thấy bạn vẫn còn sống, còn cảm xúc, còn mong được chạm tới. Và chính vì thế, nếu không gọi tên nó, không nhìn thẳng vào nó, thì dù đi lối vào nào, người phụ nữ cũng sẽ vẫn gặp lại cô đơn ở đâu đó trong chính cuộc hôn nhân của mình.

VietBF@sưu tập