EU Munich 2026: Dân Chủ đi “thử lửa” đối ngoại, còn châu Âu thì bắt đầu quen với một kỷ nguyên hậu-Mỹ

[Gibbs]

Cuối tuần ở Hội nghị An ninh Munich, nhiều gương mặt Dân Chủ xuất hiện với cùng một mục tiêu không nói ra mà ai cũng hiểu: “tập dượt” cho một tương lai 2028. Họ đến để làm quen với sân khấu quốc tế, để gom thêm vốn liếng đối ngoại, để nói với châu Âu rằng nước Mỹ không chỉ có Donald Trump. Nhưng ngay cả nếu một trong số họ giành lại Nhà Trắng, họ có thể vẫn không còn nắm được danh xưng mà mọi tổng thống Mỹ từ thập niên 1940 mang trên vai: “lãnh đạo thế giới tự do.” Bởi điều châu Âu đang cảm nhận không chỉ là một nhiệm kỳ khó chịu, mà là một chuyển động dài hơi: niềm tin bị nứt, và sự hoài nghi bắt đầu trở thành thói quen.

Gavin Newsom: “California bền hơn Trump” – nhưng vết rạn liên minh thì có thể là vĩnh viễn
Thống đốc California Gavin Newsom bước lên sân khấu với thông điệp rắn: tiểu bang của ông “lâu bền” hơn một tổng thống. Thế nhưng, trong trao đổi bên lề, ông cũng thừa nhận một sự thật lạnh: các lãnh đạo ông gặp tin rằng tổn hại của liên minh xuyên Đại Tây Dương có thể là “không thể đảo ngược”. Newsom cố giữ cửa hy vọng, nói quan hệ Mỹ–Âu vẫn có thể sửa chữa, nhưng cái ông nghe từ hành lang Munich là cảm giác bị phản bội lặp lại đến mức người ta thôi chờ đợi “nước Mỹ trở lại như cũ”.

AOC “ra mắt toàn cầu”: muốn nói về dân túy cánh tả, nhưng lại vấp ở câu hỏi Taiwan
Alexandria Ocasio-Cortez – ngôi sao cấp tiến và là người được xem như “hậu duệ tinh thần” của phong trào Bernie Sanders – đến Munich để chào hàng một thứ “dân túy cánh tả” trong chính sách đối ngoại: hoài nghi giới tinh hoa, hoài nghi trật tự quốc tế sau Thế chiến II đã bỏ quên người lao động. Nhưng cú đập truyền thông lại đến từ một khoảnh khắc khác: câu hỏi về Đài Loan, một điểm tựa định nghĩa chính sách Mỹ ở thế kỷ này. Khi được hỏi có ủng hộ gửi quân Mỹ bảo vệ hòn đảo nếu Trung Quốc tấn công hay không, câu trả lời lúng túng và vòng vo của bà lập tức tạo phản ứng trên mạng xã hội và bộc lộ một khoảng trống: muốn bước ra sân khấu thế giới thì phải sẵn sàng cho những câu hỏi “không cho phép ậm ừ”.

Cuộc gặp “khó xử” với Thủ tướng Đan Mạch và cái bóng Greenland
Không khí awkward còn lộ rõ trong một cuộc gặp với Thủ tướng Đan Mạch: một số thượng nghị sĩ Dân Chủ cố “xoa dịu” sau những phát biểu hăng của Thượng nghị sĩ Cộng Hòa Lindsey Graham – ám chỉ Trump vẫn chưa từ bỏ “ý tưởng” nhắm đến Greenland (lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch). Chỉ một câu gợi lại Greenland cũng đủ làm lộ ra điều châu Âu sợ nhất: ngay cả khi người Mỹ đổi tổng thống, liệu “bản năng gây sức ép” có còn đó, và liệu đồng minh có thể ngủ yên như trước?

Phái đoàn Quốc hội bị hủy: tín hiệu nhỏ, ý nghĩa lớn
Thêm một lớp chua chát: nhiều dân biểu dự tính tham dự đã không đến, sau khi Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson “rút phích” phái đoàn Quốc hội. Một vài người tự đi độc lập, nhưng hình ảnh chung vẫn là một khoảng trống. Ở Munich, ngoại giao đôi khi được đo bằng… số ghế có người ngồi. Và khi ghế trống, lời trấn an trở nên nhẹ cân hơn.

Rubio được vỗ tay, nhưng câu “Thế giới cũ đã qua rồi” vẫn treo lơ lửng
Ngoại trưởng Marco Rubio nhận một tràng vỗ tay đứng – ngắn thôi, nhưng đủ để người ta thấy châu Âu đang đói những tín hiệu mềm mỏng. Bài phát biểu của Rubio được cho là hòa giải hơn nhiều so với bài diễn văn gây chấn động của Phó Tổng thống JD Vance tại hội nghị năm trước. Nhưng Rubio lại mở đầu chuyến đi bằng câu nói với báo giới Mỹ: “Thế giới cũ đã qua rồi.” Rồi ông rời Munich để bay tiếp đến Slovakia và Hungary – những nơi lãnh đạo bị xem là “mạnh tay” và có thiện cảm với Trump. Với châu Âu, sự hòa nhã trên sân khấu không xóa được cảm giác bất định trong lịch trình.

Friedrich Merz và câu tuyên bố khiến cả khán phòng hiểu mình đang sống trong thực tại khác
Bài phát biểu khai mạc của Thủ tướng Đức Friedrich Merz giống như một dấu mốc: ông nói một “đường chia” đã mở giữa châu Âu và Mỹ; và “đòi hỏi lãnh đạo” của Mỹ đã bị thách thức, thậm chí có thể đã mất. Không dừng ở ngôn từ, Merz còn đề cập những cuộc trao đổi kín với Pháp về răn đe hạt nhân châu Âu — một lời thú nhận hiếm hoi rằng niềm tin “Mỹ sẽ luôn đến khi cần” không còn tuyệt đối. Châu Âu đang tập cho mình một phản xạ mới: tự chuẩn bị cho điều tệ nhất, thay vì tin điều tốt nhất.

“Sẽ mất cả nhiều thế hệ”: Mark Kelly và nỗi ám ảnh mang tên sự tin cậy
Thượng nghị sĩ Mark Kelly nói thẳng điều nhiều người nghĩ mà ít người nói: dù có sửa được quan hệ, có thể phải mất nhiều thế hệ châu Âu mới “thấy an tâm lại”. Niềm tin một khi vỡ, không chỉ cần lời xin lỗi; nó cần thời gian dài và hành vi lặp đi lặp lại để chứng minh. Và trong khi thời gian là thứ châu Âu đòi hỏi, chính trị Mỹ lại vận hành theo chu kỳ ngắn, theo bầu cử, theo tin nóng, theo nhịp giận dữ. Hai chiếc đồng hồ ấy chạy khác nhau, nên sự hàn gắn càng khó.

Bóng John McCain: từ thời “đỉnh cao phương Tây” đến kỷ nguyên lạc nhịp
Munich vẫn có bữa tối mang tên John McCain, vẫn có ảnh và câu nói của ông treo trên tường khách sạn Bayerischer Hof: lời tuyên thệ không chấp nhận sự sụp đổ của trật tự thế giới và niềm tin kiêu hãnh vào phương Tây. Nhưng năm nay không còn một “McCain” đứng trên sân khấu chính, và sự hiện diện của Quốc hội Mỹ cũng thưa thớt. Thượng nghị sĩ Chris Coons cố gắng “giữ lửa” theo kiểu McCain, thậm chí khép lại đêm ở quán bar Trader Vic’s như một nghi thức truyền đời. Nhưng nghi thức không thay được thời thế: một kỷ nguyên có thể đổi chiều ngay cả khi người ta vẫn treo ảnh của thời vàng son.

Lindsey Graham: giọng điệu đen tối và nỗi sợ “Mỹ chỉ nói mà không làm”
Lindsey Graham – người từng thân thiết với McCain, nay là đồng minh trung thành của Trump – xuất hiện với tâm trạng u ám. Ông thúc ép Trump “hành động” với Iran, cảnh báo nếu Mỹ không làm thì Putin và Tập Cận Bình sẽ được khích lệ. Câu nói nặng nhất của ông, theo tinh thần, là: nếu Mỹ không chứng minh được sức mạnh, thế giới sẽ kết luận không thể dựa vào Mỹ, và “phương Tây chỉ toàn lời nói”. Dù đồng tình hay phản đối, châu Âu nghe những câu đó như nghe một tiếng gõ vào cửa: sức mạnh hay yếu đuối, răn đe hay lùi bước — tất cả đều có giá.

“Sức mạnh sinh ra sức mạnh”: thông điệp của Newsom và bài học chính trị cay nghiệt
Newsom đem đến một câu châm ngôn kiểu thực dụng: “sức mạnh sinh ra sức mạnh.” Ông còn dẫn lại Bill Clinton theo ý rằng cử tri Mỹ thường chọn “mạnh mà sai” hơn “yếu mà đúng”. Đó là thứ logic gai góc của chính trị trong nước, nhưng lại được mang sang Munich như một lời nhắn: muốn giữ đồng minh, trước hết phải chứng minh mình còn khả năng dẫn dắt. Với châu Âu, thông điệp này vừa là hy vọng, vừa là lời nhắc đáng sợ: nếu nước Mỹ chỉ tôn thờ “mạnh” mà quên “đúng”, thì đồng minh sẽ phải tự tìm cái đúng theo cách của họ.

Về phía Dân Chủ: cơ hội ở nhà, hoài nghi ở ngoài
Trong nước Mỹ, Newsom tin Trump sẽ “lãnh đòn” ở bầu cử giữa kỳ và Dân Chủ có cơ hội giành lại Hạ viện. Một số dân biểu như Jason Crow cố trấn an châu Âu rằng thế cân bằng quyền lực ở Washington có thể thay đổi. Nhưng Crow đồng thời đứng cùng AOC để nhấn mạnh một sự thật khó nuốt: trật tự dựa trên luật lệ sau Thế chiến II, dù tạo hòa bình, lại không trao đủ thành quả cho người lao động ở nhiều cộng đồng. Châu Âu hiểu cảm giác ấy, vì chính họ cũng chịu những cơn địa chấn dân túy. Thành ra, lời hứa “chúng tôi sẽ trở lại” không còn đủ; thế giới muốn nghe “các anh sẽ trở lại theo cách nào”.

Munich 2026 cho thấy một nghịch lý: Dân Chủ đến để chứng minh nước Mỹ còn nhiều lựa chọn; nhưng châu Âu lại đến để học cách sống mà không đặt cược tất cả vào lựa chọn của Mỹ. Khi Merz nói trật tự dựa trên quyền và luật lệ “không còn tồn tại trong hình dạng này”, ông không chỉ than thở; ông đang mô tả một phản xạ sinh tồn.
Và trong phản xạ ấy nước Mỹ có còn là điểm tựa vô điều kiện của phương Tây hay không, danh xưng “lãnh đạo thế giới tự do” sẽ không còn là thứ tự nhiên đi kèm Nhà Trắng.

chắc Newsome đang đi tìm nhửng kẻ còn đang chưa biết nhiều để kiếm tiền mà CalPERS đả bị lổ bao nhiêu năm qua về "green energy". Tụi nó bị mất gần $3 tỷ trong điện xanh.