31 tuổi suy thận, ung thư giai đoạn cuối vì mê món ăn vặt "quốc dân", trẻ em Việt rất thích

[pizza]

Ở tuổi 31, khi nhiều người còn đang mải mê xây dựng sự nghiệp và gia đình, anh Trương (Trung Quốc) đã phải gắn cuộc sống với máy chạy thận suốt hơn 5 năm. Gần đây, anh tiếp tục nhận thêm chẩn đoán khiến cả gia đình suy sụp: ung thư đại trực tràng giai đoạn cuối.
Điều khiến bác sĩ không khỏi lắc đầu chính là thói quen ăn uống kéo dài nhiều năm của anh – đặc biệt là niềm đam mê với xúc xích nướng, rán, món ăn vặt quen thuộc trước cổng trường và trong các siêu thị.

Từ nhỏ, anh Trương đã “nghiện” xúc xích. Hầu như toàn bộ tiền tiêu vặt thời đi học đều dành cho món này. Khi trưởng thành, tự kiếm được tiền, tủ lạnh của anh lúc nào cũng có sẵn vài gói. Mỗi ngày phải ăn ít nhất một cây mới thấy thỏa mãn.

Gia đình từng nhiều lần khuyên ngăn. Bản thân anh cũng biết đây không phải thực phẩm tốt cho sức khỏe, nhưng mùi thơm và tiếng “xèo xèo” khi nướng, rán khiến anh khó cưỡng lại.

Theo bác sĩ chuyên khoa thận Jiang Shoushan (Đài Loan, Trung Quốc), bệnh thận của anh thực chất đã xuất hiện từ khoảng năm 20 tuổi với những dấu hiệu bất thường nhưng bị bỏ qua. Đến 25 tuổi, sau một đợt suy thận cấp phải nhập viện, anh bắt đầu chạy thận định kỳ.

Điều đáng nói là ngay cả khi phải chạy thận, anh vẫn duy trì thói quen ăn xúc xích – thậm chí có lúc dùng thay bữa chính. Bác sĩ cho biết chế độ ăn của anh mất cân bằng nghiêm trọng: tiêu thụ rất nhiều thịt chế biến sẵn nhưng hầu như không ăn rau.

Sáu năm sau, khi mới 31 tuổi, anh được phát hiện mắc ung thư đại trực tràng giai đoạn cuối.

Xúc xích nguy hiểm thế nào nếu ăn quá nhiều?
Theo bác sĩ Jiang Shoushan, xúc xích là thịt chế biến sẵn – tiện lợi và phổ biến nhưng có thể gây hại nếu dùng thường xuyên.

Tác động lên thận:
Xúc xích chứa hàm lượng protein, natri và photpho cao. Khi nạp liên tục, những chất này làm tăng lượng chất thải trong máu, gây tăng huyết áp và buộc thận phải hoạt động quá tải để đào thải muối khoáng. Lâu dài, điều này có thể dẫn đến tổn thương thận mạn tính. Chỉ một cây xúc xích dài 6 inch đã cung cấp khoảng 21% lượng natri tối đa khuyến nghị mỗi ngày.

Nguy cơ ung thư đại trực tràng:
Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng thịt đỏ và thịt chế biến sẵn có thể kích thích hoạt động của colibactin – chất do vi khuẩn E.coli trong ruột tạo ra – gây tổn thương DNA. Bên cạnh đó, chế độ ăn giàu thực phẩm này còn làm rối loạn hệ vi sinh đường ruột, tăng phản ứng viêm và rối loạn chuyển hóa, từ đó làm tăng nguy cơ ung thư.

Đáng lo hơn là cách chế biến. Khi nướng hoặc rán ở nhiệt độ cao, thịt có thể sinh ra amin dị vòng (HCAs) và hydrocacbon thơm đa vòng (PAHs) – những chất có khả năng gây đột biến. Natri nitrit trong xúc xích khi gặp nhiệt độ trên 130°C có thể chuyển thành nitrosamine, liên quan trực tiếp đến ung thư trực tràng. Khói than và khói dầu trong quá trình nướng cũng không có lợi cho sức khỏe.

Ngoài nguy cơ suy thận và ung thư, việc ăn nhiều xúc xích hay thịt chế biến sẵn còn liên quan đến béo phì, rối loạn mỡ máu, bệnh tim mạch, suy giảm miễn dịch và đẩy nhanh quá trình lão hóa, đặc biệt nếu thực phẩm không rõ nguồn gốc hoặc được chế biến nhiều dầu mỡ.

Bao nhiêu là giới hạn an toàn?
Từ trường hợp của anh Trương, bác sĩ khuyến cáo nên hạn chế thịt chế biến sẵn và không dùng hằng ngày. Các phân tích dịch tễ cho thấy tiêu thụ khoảng 50g mỗi ngày – tương đương một cây xúc xích cỡ vừa – có thể làm tăng nguy cơ bệnh lý đường ruột theo thời gian.

Do đó, nên sử dụng ở mức tối thiểu, giữ tổng lượng thịt đỏ dưới 350–500g mỗi tuần và ưu tiên sản phẩm ít natri, ít phụ gia.

Khi chế biến, nên nấu ở nhiệt độ vừa phải, tránh rán ngập dầu hoặc nướng cháy xém. Nếu ăn đồ nướng, có thể dùng kèm tỏi, uống trà xanh hoặc bổ sung trái cây giàu vitamin C để phần nào hạn chế sự hình thành nitrosamine trong quá trình tiêu hóa.

VietBF@ sưu tập