Hai tháng ông Trump đổi ý về đòn tấn công Iran

[troopy]

Ông Trump được cho là đã bí mật thảo luận với Thủ tướng Israel về kế hoạch tấn công Iran, nhưng vẫn thúc đẩy nỗ lực ngoại giao, rồi đổi ý và tung đòn không kích.

Cuối tháng 12/2025, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tới dinh thự Mar-a-Lago ở bang Florida gặp Tổng thống Mỹ Donald Trump, thời điểm các cuộc biểu tình bùng phát ở Iran.

Trong cuộc gặp, ông Netanyahu đã trao đổi với ông Trump về hành động tiếp nối cho cuộc chiến 12 ngày nhắm vào chương trình hạt nhân Iran hồi tháng 6/2025, theo Axios, trang chuyên đưa tin về các diễn biến hậu trường chính trị Mỹ. Lần này, Thủ tướng Israel tập trung nói về chương trình tên lửa đạn đạo của Iran, được cho là có thể đe dọa phần lớn mục tiêu ở Trung Đông.


Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu (trái) và Tổng thống Mỹ Donald Trump tại dinh thự Mar-a-Lago, bang Florida ngày 29/12/2025. Ảnh: AFP

Ông Trump dường như nhất trí với quan điểm của ông Netanyahu và lãnh đạo hai nước vạch kế hoạch tấn công Iran vào tháng 5. Trong vài ngày tiếp theo, Tổng thống Mỹ đề cập nhiều hơn đến phương án quân sự, khi các cuộc biểu tình ở Iran biến thành đụng độ đẫm máu giữa người dân và lực lượng an ninh, khiến hàng nghìn người thiệt mạng.

Các nguồn thạo tin ở Nhà Trắng nói rằng Tổng thống Mỹ đã định ra lệnh không kích Iran vào ngày 14/1, nhưng thay đổi ý định vào phút chót, có thể do các hệ thống phòng không của Israel và các đồng minh Arab ở Trung Đông chưa sẵn sàng để đối phó với đòn đáp trả bằng tên lửa của Iran.

Ông Trump sau đó triển khai hạm đội lớn tới Trung Đông, củng cố năng lực phòng thủ tên lửa cho các căn cứ Mỹ trong khu vực. Đồng thời, Mỹ bắt đầu lên kế hoạch chi tiết cho cuộc tấn công phối hợp với Israel nhắm vào Iran.

Trong quá trình chuẩn bị, ông Trump cũng quyết định xúc tiến đàm phán với Iran nhằm gây sức ép để Tehran từ bỏ làm giàu uranium và hạn chế chương trình tên lửa đạn đạo. Ba quan chức Mỹ và Israel cho hay các cuộc đối thoại này không phải là đòn nghi binh để đánh úp Tehran.

Một tuần trước khi vòng đàm phán thứ hai diễn ra tại Geneva ngày 26/2, Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) nắm được thông tin rằng Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei đã triệu tập cuộc họp với các quan chức cấp cao tại một địa điểm ở trung tâm thủ đô Tehran vào ngày 28/2. Tình báo Mỹ và Israel khi đó nhất trí rằng đây là cơ hội để tung đòn tập kích.

Dù vậy, hai trợ lý của ông Trump, gồm Jared Kushner và Steve Witkoff, ngày 26/2 vẫn tham gia đàm phán với phái đoàn Iran. Họ không kỳ vọng đạt thỏa thuận, nhưng sự hiện diện này là yếu tố quan trọng nhằm đảm bảo ông Khamenei vẫn tiến hành cuộc họp, thay vì ẩn mình trong boong-ke.

Trong phòng họp, Kushner và Witkoff đưa ra một số đề xuất được coi là "linh hoạt", nhưng không nhận được sự đồng tình từ phía Iran. Sau phiên họp thứ nhất, họ gọi điện cho Phó tổng thống Mỹ JD Vance qua đường dây bảo mật và thông báo rằng bất đồng giữa hai bên vẫn rất lớn. Phiên thảo luận thứ hai vào tối hôm đó không tạo ra đột phá nào.

Hai đặc phái viên Mỹ "nhận thấy các đề xuất của Iran là vô nghĩa và chỉ nhằm câu giờ. Không có cơ sở nào để tiếp tục làm việc cùng", theo một quan chức cấp cao Mỹ nói với Axios.

Theo các quan chức, Iran và Mỹ có ba bất đồng lớn. Mỹ đề xuất Iran từ bỏ làm giàu uranium, đổi lại Washington sẽ cung cấp nhiên liệu hạt nhân miễn phí cho chương trình hạt nhân dân sự của Tehran. Tuy nhiên, phía Iran từ chối thẳng thừng ý tưởng này.

Họ cũng từ chối thảo luận về năng lực tên lửa đạn đạo của Iran, hoặc sự ủng hộ của Tehran đối với những nhóm dân quân ở Trung Đông mà Mỹ xem là khủng bố.

Trong quá trình đàm phán, tình báo Mỹ đưa ra đánh giá cho biết Iran đang tái thiết các cơ sở hạt nhân từng bị máy bay ném bom Mỹ không kích hồi tháng 6/2025.

"Chúng tôi đã báo cáo với Tổng thống điều đó và ông ấy rõ ràng đã cân nhắc các phương án khác nhau", quan chức Mỹ nói.

Kushner và Witkoff đã yêu cầu Iran đưa ra một đề xuất cụ thể. Phái đoàn Iran sau đó gửi lại tài liệu dài bảy trang, giải thích mức độ làm giàu uranium cần thiết cho chương trình dân sự.

Nhà Trắng đã kiểm tra các dữ liệu với Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA). Cơ quan này cho biết đề xuất của Iran sẽ cho phép họ làm giàu uranium nhiều gấp 5 lần so với mức được cho phép trong thỏa thuận Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung (JCPOA), được ký dưới thời cựu tổng thống Barack Obama năm 2015.

Mỹ và Israel sau đó nhất trí rằng sẽ tiến hành tấn công. Trong những giờ phút cuối cùng, Ngoại trưởng Oman đã bay tới Washington, gặp Phó tổng thống Vance hôm 27/2 để trì hoãn quyết định của ông Trump, nhưng Tổng thống Mỹ khi đó đã ra quyết định.

Sáng 28/2, Lãnh tụ Tối cao Iran vẫn họp với các trợ lý cấp cao theo kế hoạch. Hai cuộc họp khác của các quan chức an ninh và tình báo Iran cũng diễn ra trong các tòa nhà trên mặt đất ở hai địa điểm khác tại Tehran.

Khoảnh khắc Israel tập kích các mục tiêu ở Iran. Video: IDF

Vài phút sau, cả ba địa điểm đều trúng loạt tên lửa, bom dẫn đường chính xác của Israel. Ông Khamenei cùng loạt quan chức cấp cao Iran sau đó được xác định đã thiệt mạng.

"Nếu phía Iran đến Geneva và trao cho Tổng thống Trump điều ông ấy muốn, ông ấy đã dừng lựa chọn phương án quân sự. Nhưng họ lại nghĩ rằng ông ấy sẽ không hành động, và họ đã nhầm", một quan chức tình báo Israel nói với Axios.

VietBF@sưu tập