Vì sao Israel khó tham gia chiến dịch trên bộ của Mỹ tại Iran?

[Romano]

Trong bối cảnh Mỹ đang chuẩn bị các phương án thực hiện chiến dịch trên bộ tại Iran, Israel khó có khả năng tham gia. Theo các chuyên gia, điều này phản ánh những tính toán chiến lược.Tối 28/3, theo tờ The Washington Post, Bộ Quốc phòng Mỹ đã chuẩn bị các phương án thực hiện chiến dịch trên bộ hạn chế tại Iran. Đây không phải là chiến dịch toàn diện nhưng có thể liên quan đến hàng nghìn binh sĩ trong vài tuần hoặc vài tháng. Tờ báo này cho biết Tổng thống Mỹ Donald Trump chưa phê duyệt kế hoạch nào.

Hai ngày trước đó, trang Axios đưa tin Mỹ đang cân nhắc các phương án thực hiện “đòn quyết định” nhằm vào Iran, có thể bao gồm triển khai lực lượng Mỹ trên bộ, đặc biệt là để kiểm soát một trong số các đảo do Iran kiểm soát tại eo biển Hormuz hoặc vịnh Ba Tư. Một trong những mục tiêu tiềm năng là đảo Kharg, trung tâm xuất khẩu dầu chủ chốt của Iran.Bài báo của Axios xuất hiện trong bối cảnh các nguồn tin am hiểu tình báo Mỹ tiết lộ rằng Iran đang tăng cường phòng thủ quân sự tại đảo Kharg nhằm chuẩn bị cho khả năng Mỹ tiến hành chiến dịch kiểm soát khu vực này.

Mới đây, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu ám chỉ rằng cần có chiến dịch trên bộ để thay đổi chế độ ở Iran, nhưng không giải thích chi tiết.

Tuy nhiên, bất chấp phát biểu đó, các thông tin gần đây cho thấy Israel sẽ không tham gia chiến dịch trên bộ. Việc này gây ra chỉ trích tại Mỹ rằng binh sĩ Mỹ có thể bị đặt vào rủi ro trong một cuộc chiến mà một số người cho là chủ yếu phục vụ lợi ích của Israel.

13 lính Mỹ đã thiệt mạng và hơn 300 người bị thương trong xung đột. Các chuyên gia cảnh báo rằng nỗ lực nào nhằm kiểm soát và giữ lãnh thổ Iran sẽ khiến binh sĩ đối mặt với nguy cơ lớn hơn nhiều. Một cuộc điều tra gần đây của tờ HuffPost cho thấy binh sĩ Mỹ ngày càng lo lắng về cuộc xung đột.

Mức độ ủng hộ của công chúng Mỹ vẫn hạn chế. Nhiều cuộc thăm dò, bao gồm của CNN, The Washington Post và Quinnipiac, cho thấy đa số người Mỹ phản đối cuộc chiến với Iran. Ngoài ra, khảo sát của Quinnipiac cho thấy 44% cho rằng Mỹ ủng hộ Israel “quá mức”, trong khi một khảo sát riêng của Dự án Chính sách thuộc Viện Tìm hiểu Trung Đông cho thấy 56% nói rằng cuộc chiến mang lại lợi ích cho Israel nhiều hơn cho Mỹ.

Tuy vậy, các nhà phân tích cho rằng nếu nhận định Israel vắng mặt trong cuộc chiến thì nhận định đó đã bỏ qua vai trò mà nước này đã thực hiện trong việc chuẩn bị chiến trường.

Ông Gregg Roman, Giám đốc điều hành Diễn đàn Trung Đông, nhận định Israel đã góp phần định hình các điều kiện để thực hiện chiến dịch trên bộ nếu diễn ra, đặc biệt trong giai đoạn đầu của cuộc chiến.

Theo các nguồn tin quốc phòng Israel, Lực lượng Phòng vệ Israel cũng đã cung cấp cho Mỹ thông tin tình báo về eo biển Hormuz và các đảo lân cận, bao gồm đảo Kharg, trong quá trình Mỹ chuẩn bị cho một chiến dịch có thể diễn ra tại đây.

Bất chấp những đóng góp này, dự báo Israel sẽ chỉ tham gia dưới hình thức hỗ trợ mà không triển khai lực lượng trên bộ công khai.

Ông Blaise Misztal, Phó chủ tịch phụ trách chính sách tại Viện Do Thái về An ninh Quốc gia Mỹ, nói với tờ The Times of Israel: “Tương tự như trong Chiến dịch Bão táp Sa mạc, khi Israel không tham gia các hoạt động trên bộ tại Iraq dù bị Iraq bắn tên lửa Scud, nhiều khả năng nếu Mỹ tiến hành chiến dịch trên bộ ở Iran, Lực lượng Phòng vệ Israel sẽ không tham gia một cách công khai”.

Bảo vệ biên giới

Theo ông Misztal, dù có thể so sánh với Chiến tranh Vùng Vịnh năm 1991, nhưng lý do lần này lại khác vì khu vực này đã thay đổi. Ông lưu ý: “Năm 1991, Mỹ yêu cầu Israel không tham gia chiến tranh để tránh bất đồng với các đối tác Arab trong liên minh. Lần này, đó không phải là mối lo”.

Thay vào đó, các hạn chế hiện nay chủ yếu mang tính tác chiến hơn là ngoại giao. Ông Misztal cho rằng hiện diện của các nhóm thân Iran dọc biên giới Israel đồng nghĩa lực lượng nước này cần ở gần lãnh thổ để tiếp tục phòng thủ. Điều này thể hiện rõ nhất tại mặt trận phía Bắc của Israel với Hezbollah.

Ông Roman nói: “Tôi cho rằng Israel đang thực hiện phần việc của mình bằng cách chiến đấu trên một mặt trận khác của cuộc chiến, đó là tại Liban”. Ông nhấn mạnh rằng cuộc chiến không chỉ nhằm vào bản thân Iran. Một trong những mục tiêu đã được tuyên bố là đánh bại các lực lượng thân Iran.

Hiện có 5 sư đoàn của Lực lượng Phòng vệ Israel được triển khai tại miền Nam Liban và đang chuẩn bị triển khai thêm sư đoàn thứ sáu là Sư đoàn 98, một đơn vị tinh nhuệ gồm lính dù và biệt kích.

Các quan chức cấp cao Israel cho biết lực lượng này đặt mục tiêu thiết lập một vùng phi quân sự tại miền Nam Liban tới sông Litani, được duy trì bằng giám sát, hỏa lực và hiện diện trên bộ tại các khu vực then chốt.

Đồng thời, binh sĩ Israel vẫn tham chiến tại Gaza, nơi Hamas vẫn kiểm soát khoảng một nửa lãnh thổ, cũng như tại Bờ Tây, nơi tình trạng bạo lực của người định cư đang gia tăng.

Khả năng hoạt động bí mật

Tuy vậy, ông Misztal không loại trừ khả năng Iran tham gia ở mức độ nhất định trên lãnh thổ Iran. Ông nói: “Mặc dù lực lượng trên bộ của Israel nhiều khả năng sẽ ở gần trong nước, nhưng điều đó không có nghĩa là các lực lượng đặc nhiệm Israel sẽ không tham gia các hoạt động bí mật tại Iran, như hỗ trợ hoặc phối hợp với lực lượng Mỹ”.

Ông Roman cũng cho rằng Israel có thể tham gia kín đáo hơn vào chiến dịch tại Iran. Ông nói: “Nếu không có binh sĩ Israel nào trên lãnh thổ Iran, đó sẽ là sai lầm chiến lược”. Ông nói rằng Israel đã có nhân sự hoạt động tại đây theo cách này hay cách khác.

Ông nhắc lại cuộc chiến kéo dài 12 ngày vào tháng 6/2025, trong đó tình báo Israel đã công khai việc các đặc vụ tham gia phá hủy các bệ phóng tên lửa tiền phương. Ông bình luận: “Đây không phải là việc Israel không đóng góp vào một chiến dịch do Israel dẫn dắt; mà là việc Israel làm những gì Mỹ yêu cầu trong một chiến dịch do Mỹ khởi xướng”.